Udzielenie przez rodzica pełnomocnictwa do periodycznych i powtarzalnych zabiegów lub diagnostyki
Wykonywanie władzy rodzicielskiej; obowiązek troski o rozwój dziecka (art. 96 k.r.o.) Zgoda pacjenta na leczenie Reprezentacja dziecka przez rodziców; przedstawicielstwo ustawowe (art. 98 k.r.o.)
Przedstawiciel ustawowy małoletniego dziecka może udzielić pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia o wyrażeniu zgody przewidzianej w art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (jedn. tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 464).
Wykładnia gramatyczna, systemowa i funkcjonalna przepisów kodeksu cywilnego regulujących przedstawicielstwo oraz przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących władzy rodzicielskiej, z uwzględnieniem Konwencji o prawach dziecka przyjętej w dniu 20 listopada 1989 r. przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 - dalej: "Konwencja") przemawia za dopuszczalnością udzielenia przez rodzica dziecka pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia o wyrażeniu zgody na wykonanie zabiegów, o których mowa w art. 34 ust. 1 u.z.l.l.d. Brak wskazania w ust. 3 tego przepisu pełnomocnika jako osoby, która może udzielić zgody na zabieg, nie oznacza zakazu udzielenia pełnomocnictwa; jego wprowadzenie musiałoby mieć wyraźną podstawę ustawową, jak np. w art. 944 § 2 k.c.
Zasadą jest dokonywanie czynności przez przedstawiciela, więc nie ma potrzeby umieszczania w każdej regulacji dotyczącej czynności prawnej przepisu stanowiącego wprost, że dana czynność może być dokonana przez pełnomocnika. Wyjątek od tej zasady musi mieć albo podstawę ustawową albo wynikać z właściwości czynności prawnej; w tym wypadku musiałaby mieć charakter czynności osobistej z punktu widzenia osoby, której dotyczy zgoda. Wyłączenie dotyczyłoby wtedy każdego przedstawiciela, zarówno ustawowego, jak i pełnomocnika, skoro jednak zgodę na zabieg może wyrazić przedstawiciel ustawowy, to czynność nie ma charakteru osobistego. Pełnomocnictwo do wyrażenia zgody na zabieg lub metodę leczenia i diagnostykę, o których mowa w art. 34 ust. 1 u.z.l.l.d., może mieć charakter zarówno pełnomocnictwa do poszczególnej czynności, jak i pełnomocnictwa rodzajowego w przypadku leczenia periodycznego, wymagającego powtarzalnych zabiegów lub diagnostyki, z tym że ich charakter musi być ściśle określony.
Stanowisko to wspiera, wynikająca z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 3 Konwencji, zasada uwzględnienia interesu i dobra dziecka jako wartości nadrzędnych przy wykładni przepisów prawa oraz przy jego stosowaniu przez sądy. Zasadę ochrony interesu dziecka formułuje również Konwencja z dnia 25 października 1980 r. dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę sporządzona w Hadze (Dz.U. z 1995 r. Nr 108, poz. 528). Podkreśla ją także judykatura (uchwały SN (7) SN z dnia 12 czerwca 1992 r., III CZP 48/92 i z dnia 8 marca 2006 r., III CZP 98/05, uchwała SN z dnia 13 marca 2008 r., III CZP 1/08, postanowienie SN z dnia 20 października 2010 r., III CZP 72/10 i wyrok SN z dnia 8 czerwca 2000 r., V CKN 1237/00).
Nie można wyłączyć szczególnych sytuacji, w których dobro dziecka będzie wymagało wyrażenia zgody na konkretny zabieg medyczny przez pełnomocnika, jeżeli przedstawiciel ustawowy nie może złożyć oświadczenia osobiście, a nie ma podstaw do powołania kuratora na podstawie art. 99 k.r.o.
Udzielenie pełnomocnictwa nie oznacza ograniczenia władzy rodzicielskiej, zatem rodzice zachowują kontrolę nad czynnościami pełnomocnika, zwłaszcza że art. 34 ust. 3 i 6 u.z.l.l.d. wymaga w przede wszystkim porozumienia się z nimi w razie konieczności wykonania zabiegu. Możliwe jest więc potwierdzenie pełnomocnictwa albo uzyskanie zgody rodziców lub sądu opiekuńczego, jeżeli pełnomocnik nie zgadza się na zabieg.
Uchwała SN z dnia 13 maja 2015 r., III CZP 19/15
Standard: 11709 (pełna treść orzeczenia)