Ponowne wydanie tytułu wykonawczego - utrata tytułu, zakres kognicji sądu, uprawdopodobnienie

Ponowne wydanie tytułu wykonawczego (art 794 k.p.c.)

Wyświetl tylko:

W postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego sąd nie bada, czy roszczenie objęte tytułem wykonawczym przedawniło się (art. 794 k.p.c.).

Uchwała SN z dnia 7 kwietnia 2022 r., III CZP 44/22

Standard: 59042

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Wnioskodawca nie musi wykazać, w jakich okolicznościach doszło do utraty tytułu, wystarczające jest wykazanie, iż z nieustalonych obecnie przyczyn nie jest w jego posiadaniu. Przy czym istotne jest, że utrata tego posiadania nie nastąpiła wskutek wyegzekwowania należności lub dobrowolnego przekazania tytułu innej osobie np. wskutek przelewu wierzytelności.

Postanowienie SA w Szczecinie z dnia 27 kwietnia 2017 r. VIII Gz 129/17

Standard: 9033 (pełna treść orzeczenia)

Sądy ApelacyjnePrawo cywilne

Zakres kognicji sądu w postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego, jest ograniczony do badania faktu utraty tytułu wykonawczego przez wierzyciela. Według części doktryny nie jest konieczne udowodnienie, lecz wystarczy uprawdopodobnienie utraty tytułu.

Wyrok SN z dnia 12 października 2016 r., II CSK 34/16

Standard: 21843 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zgodnie z art. 794 k.p.c. ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy. Na ponownie wydanym tytule wykonawczym czyni się wzmiankę o wydaniu go zamiast tytułu pierwotnego. W postępowaniu tym sąd ogranicza badanie do faktu utraty tytułu wykonawczego. Jak wynika z treści przywołanej regulacji, w postępowaniu o ponowne wydanie tytułu w zamian utracony Sąd może badać wyłącznie okoliczność utraty tytułu wykonawczego. Nie jest przy tym istotne, w jakich okolicznościach tytuł zaginął, z czyjej winy i w jakiej dacie. Dla oceny wniosku znaczenie ma jedynie to, czy tytuł został utracony.

Utrata oznacza niemożność posłużenia się tytułem wykonawczym przez wierzyciela. Za utracony należy uważać tytuł wykonawczy, który wbrew woli lub niezależnie od woli wierzyciela został zagubiony, zniszczony, uszkodzony w stopniu uniemożliwiającym jego użycie lub znalazł się w posiadaniu dłużnika lub osoby trzeciej (por. A. Marciniak, [w:] „Kodeks postępowania cywilnego Tom II Komentarz”, C.H. Beck, Warszawa 2006, k. 681). Jednym z przejawów utraty tytułu wykonawczego może być nawet okoliczność, że wierzyciel nie wie co się z tytułem stało (postanowienie SN z dnia 8 grudnia 1977 r., sygn. akt I CZ 132/77, OSNC z 1978 r., z.9 poz. 164).

W orzecznictwie i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że wystarczy, aby wierzyciel uwiarygodnił (uprawdopodobnił) fakt utraty tytułu egzekucyjnego. Wierzyciel nie musi przeprowadzić "zupełnego" dowodu, że wydany mu tytuł wykonawczy utracił, dowód taki bowiem jako dotyczący w zasadzie okoliczności negatywnej (nieposiadania tytułu) może być częstokroć nader trudny do przeprowadzenia.

Do wydania ponownego tytułu wykonawczego na podstawie art. 794 k.p.c. wystarczy uwiarygodnienie przez wierzyciela, że utracił wydany mu tytuł wykonawczy. Kwestia zaś, czy przytoczone we wniosku wierzyciela okoliczności utraty tytułu są wiarygodne - podlega kontroli Sądu, który ocenia tę kwestię po przeprowadzeniu rozprawy (art. 794 k.p.c.).

Okoliczność że według zeznań świadka nie podejmowano prób kontaktu z poprzednim pełnomocnikiem wierzyciela w celu określenia miejsca położenia tytułu wykonawczego – choć oczywiście przeprowadzenie dowodu w tym zakresie mogłoby ostatecznie usunąć jakiekolwiek wątpliwości dłużnika - nie powoduje, że wniosek wierzyciela należy uznać za pozbawiony podstaw. Skoro poprzedni pełnomocnik przekazał wierzycielowi wszystkie posiadane dokumenty (komplet dokumentacji dłużnika), a wierzyciel dokumentacji tej nie posiada, to – w ocenie Sądu – uprawdopodobnione zostało, że sporny dokument zaginął. Dowód na tę okoliczność nie jest konieczny, dla celów, o których mowa w art. 794 k.p.c.

Postanowienie SR Szczecin-Centrum z dnia 1 lipca 2016r., X GCo 322/15

Standard: 9034

Sądy RejonowePrawo cywilne

Zgodnie z treścią art. 794 k.p.c. ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy. W postępowaniu tym sąd ogranicza badanie do faktu utraty tytułu wykonawczego.

Nie budzi przy tym wątpliwości, iż to wierzyciel zgodnie z art. 6 k.c. winien przeprowadzić dowód utraty tytułu wykonawczego, stanowiący podstawę wniosku o ponowne jego wydanie. Samo przy tym tylko powołanie się wierzyciela na fakt utraty tytułu wykonawczego jest niewystarczające (art. 794 k.p.c.) (por. postanowienie SN z dnia 11 czerwca 1973 r., sygn. akt I CZ 22/73, LEX nr 7270). Przeprowadzenie rzeczonego dowodu sprowadza się zaś do wykazania okoliczności, które w sposób dostateczny uprawdopodobniają fakt utraty tytułu (np. zalanie pomieszczenia, w którym tytuł był przechowywany, czy kradzież lub zagubienie przedmiotu, w którym znajdowały się jego dokumenty) (tak D. Zawistowski [w:] H. Dolecki (red.), T. Wiśniewski (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV, LEX).

Wskazać także należy, że uprawdopodobnienie będące środkiem zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, pozwalające stronie na odstępstwo od ogólnej reguły dowodzenia twierdzonych faktów, nie może opierać się przy tym na samych twierdzeniach strony (tak postanowienie SA w Warszawie z dnia 29 marca 2011 roku, sygn. akt VI ACz 423/11, niepublikowane). Sam przy tym przepis art. 794 k.p.c. nie zawiera żadnych ograniczeń dowodowych i tym samym wierzyciel fakt utraty tytułu może wykazać za pomocą wszelkich dowodów, w tym dowodów z zeznań świadków (por. postanowienie SN z dnia 15 lutego 1974 r., sygn. akt II CZ 11/74 LEX nr 7405).

Wykazanie faktu utraty tytułu wykonawczego jest o tyle istotne, że nie każde zdarzenie, którego skutkiem jest zniszczenie tytułu wykonawczego lub jego utrata uzasadnia uznanie, iż zachodzą przesłanki z art. 794 k.p.c., a tylko takie, które może zostać uznane za niezależne od woli wierzyciela. Nie uzasadnia więc ponownego wydania tytułu wykonawczego świadome działanie wierzyciela prowadzące do takich skutków, np. przekazanie dokumentu zawierającego klauzulę wykonalności innej osobie (np. dłużnikowi) lub jego wyrzucenie, podarcie czy spalenie (tak D. Zawistowski [w:] H. Dolecki (red.), T. Wiśniewski (red.), Kodeks postępowania cywilnego (…), op. cit.).

Wierzyciel, który reprezentowany był przez fachowego pełnomocnika poza powołaniem się na twierdzenia w zakresie utraty tytułu wykonawczego (okoliczność zniszczenia tytułu przez któregoś z pracowników wierzyciela), nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych, w oparciu, o które możliwym byłoby ustalenie okoliczności, które w sposób dostateczny uprawdopodobniłyby fakt utraty tytułu. Ponownie podkreślić należy, że Sąd nie może opierać się wyłącznie na samym oświadczeniu wierzyciela. Nic przy tym nie stało na przeszkodzie aby wierzyciel zgłosił dowód z zeznań osoby/osób (pracowników) i w ten sposób wykazać, że doszło do utraty wydanego wnioskodawcy tytułu wykonawczego. Taki jednak wniosek nie został zgłoszony, a Sąd nie był zobligowany do zastępowania strony i podejmowania za nią inicjatywy dowodowej. W tej zaś sytuacji należało uznać, iż wierzyciel nie wykazał, aby zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku, co też musiało prowadzić do jego oddalenia.

Postanowienie SR dla m. st. Warszawy z dnia 27 kwietnia 2015, XVII GCo 32/15

Standard: 8505 (pełna treść orzeczenia)

Sądy RejonowePrawo cywilne

Zgodnie z art. 794 kpc ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy. Na ponownie wydanym tytule wykonawczym czyni się wzmiankę o wydaniu go zamiast tytułu pierwotnego. W postępowaniu tym sąd ogranicza badanie do faktu utraty tytułu wykonawczego.

Postępowanie sądowe unormowane w art. 794 kpc powinno być postrzegane – podobnie jak postępowanie klauzulowe – jako postępowanie pomocnicze wobec właściwego postępowania egzekucyjnego, ponieważ służy odtworzeniu tytułu wykonawczego, tj. podstawy egzekucji sądowej. Sąd powinien ustalić, w jakich okolicznościach nastąpiła utrata tytułu wykonawczego. Ponowne wydanie tytułu wykonawczego może mieć miejsce, jeżeli jego utrata następuje wskutek zdarzenia niezależnego od woli wierzyciela, a także jeżeli świadome wyzbycie się tytułu wykonawczego nastąpiło wskutek podjęcia wadliwego procesu decyzyjnego przez wierzyciela (np. oddał on tytuł wykonawczy dłużnikowi po otrzymaniu czeku bez pokrycia lub sfałszowanego).

W doktrynie uważa się, że wniosek zasadny jest także wtedy, gdy wierzyciel posiada dokument tytułu wykonawczego, ale jest on zniszczony w stopniu uniemożliwiającym jego użycie.

Wierzyciela obciąża obowiązek wykazania utraty tytułu wykonawczego. Nie odnosi się on jednak bezpośrednio do faktu utraty tytułu, ponieważ przeprowadzenie dowodu w tym zakresie byłoby w wielu wypadkach nadmiernie utrudnione lub nawet niemożliwe. Wierzyciel powinien wykazać, że zaszły okoliczności, które dostatecznie uprawdopodobniają utratę tytułu (np. zalanie pomieszczenia, w którym tytuł był przechowywany, czy kradzież lub zagubienie przedmiotu, w którym znajdowały się jego dokumenty). Ocena wiarygodności tego rodzaju okoliczności wskazujących pośrednio na możliwość utraty przez wierzyciela tytułu wykonawczego należy do sądu (por. postanowienie SN z dnia 16 czerwca 1967 r., I PZ 30/67, Biul. SN 1967, nr 9–10, poz. 139).

W orzecznictwie wskazano, że okoliczność, iż wierzyciel nie wie, co stało się z tytułem wykonawczym, nie musi świadczyć o tym, że tytuł nie został utracony. Nieświadomość wierzyciela dotycząca tego, co się z nim stało, może być przejawem jego utraty (postanowienie SN z dnia 8 grudnia 1977 r., I CZ 132/77, OSNC 1978, nr 9, poz. 164). Wierzyciel dla wykazania utraty tytułu wykonawczego ma prawo powoływać wszelkie dostępne dowody – na takich samych zasadach jak w postępowaniu rozpoznawczym.

Zgodnie z tezą wyrażoną przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 czerwca 1973 roku ( I CZ 22/73, LEX nr 7270) dowód utraty tytułu wykonawczego, stanowiącej podstawę wniosku o ponowne jego wydanie, spoczywa na wierzycielu, z tego bowiem faktu wierzyciel wywodzi swe uprawnienie do ponownego uzyskania, w zamian utraconego, tytułu wykonawczego (art. 6 k.c.). Samo tylko powołanie się wierzyciela na fakt utraty tytułu wykonawczego jest niewystarczające (art. 794 k.p.c.).

Postanowienie SR w Bielsku Podlaskim z dnia 24 listopada 2014 r., I Co 1025/14

Standard: 5891 (pełna treść orzeczenia)

Sądy RejonowePrawo cywilne

Zdanie trzecie art. 794 jasno wytycza granice kognicji sądu, dlatego należy zaaprobować stanowisko judykatury, że w omawianym postępowaniu sąd nie może (ponownie) badać, czy zachodzą przesłanki nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności (postanowienie SN z dnia 23 czerwca 1966 r., I PZ 28/66). Tym bardziej kognicja sądu nie obejmuje materialnoprawnych zdarzeń (np. przedawnienia roszczenia), które mogą mieć wpływ na istnienie i zakres odpowiedzialności dłużnika (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 5 maja 1967 r., I CZ 39/67).

Przy wydawaniu ponownego tytułu wykonawczego zamiast utraconego sąd nie może badać, czy roszczenie objęte tytułem przedawniło się po wydaniu tytułu (postanowienie SN z dnia 27 lipca 1971 r., II CZ 87/71). W postępowaniu tym dłużnik nie może bronić się zarzutem przedawnienia (orzeczenie SN z dnia 5 maja 1967 r., I CZ 39/67).

Postanowienie SA w Krakowie z dnia 21 stycznia 2013 r., I ACz 2125/12

Standard: 59584 (pełna treść orzeczenia)

Sądy ApelacyjnePrawo cywilne

W postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego okoliczność, że wierzyciel nie wie, co się stało z tytułem wykonawczym, niekoniecznie musi świadczyć o tym, że tytuł nie został przezeń utracony. Właśnie nieświadomość tego, co się stało z posiadanym uprzednio dokumentem, jest jednym z przejawów jego utraty.

Art. 794 k.p.c. nie uzależnia ponownego wydania tytułu od udowodnienia faktu zniszczenia poprzedniego tytułu, lecz tylko jego utraty, czyli niemożności posłużenia się nim przez wierzyciela.

Postanowienie SN z dnia 8 grudnia 1977 r., I CZ 132/77

Standard: 31412 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

W postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego (art. 794 k.p.c.) sąd nie może w zasadzie badać, czy dłużnik zaspokoił część należności po powstaniu tytułu egzekucyjnego. Jeżeli jednak wynik dotychczasowej egzekucji w postaci zaspokojenia części należności został zaznaczony w utraconym tytule wykonawczym (art. 816 k.p.c.), to powinno to znaleźć wyraz w ponownie wydanym tytule.

Przy wydawaniu ponownego tytułu wykonawczego zamiast utraconego sąd nie może badać, czy roszczenie objęte tytułem przedawniło się po wydaniu tytułu.

W razie prowadzenia przez wierzyciela egzekucji co do kwot uiszczonych przez dłużnika po powstaniu tytułu egzekucyjnego (względnie po zamknięciu rozprawy), dłużnikowi przysługuje powództwo przeciwegzekucyjne oparte na art. 840 § 1 p. 2 k.p.c.

Ponownie wydany tytuł wykonawczy spełnia jedynie rolę zastępczą w stosunku do tytułu pierwotnego i że w związku z tym powinien on ściśle odpowiadać tej treści tytułu wykonawczego, jaką miał w chwili utraty go przez wierzyciela.

Zgodnie z art. 816 k.p.c., po ukończeniu postępowania egzekucyjnego należy na tytule wykonawczym zaznaczyć wynik egzekucji. Jeżeli więc należność została częściowo wyegzekwowana, to powinno to znaleźć wyraz w utraconym tytule wykonawczym, co nie może pozostać bez wpływu na treść tytułu wydanego przez sąd zamiast utraconego. W przeciwnym razie ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego pogorszyłoby położenie dłużnika, skoro wierzyciel mógłby egzekwować całą należność przy pozostawieniu dłużnikowi obrony jedynie w postaci powództwa przeciwegzekucyjnego, gdy tymczasem utracony tytuł wykonawcy już z samej swej treści upoważniał tylko do egzekucji reszty należności.

Postanowienie SN z dnia 27 lipca 1971 r., II CZ 87/71

Standard: 30316 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Sąd powinien więc uznać za niedopuszczalne cofnięcie wniosku o wydanie nowego tytułu wykonawczego zamiast utraconego (art. 794 k.p.c.), jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że cofnięcie to rażąco narusza interes osoby uprawnionej do alimentacji.

Postanowienie SN z dnia 3 maja 1967 r., II CZ 31/67

Standard: 29625 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

W postępowaniu na skutek wniosku o ponowne wydanie tytułu wykonawczego sąd nie może badać, czy zachodzą przesłanki do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności.

W postępowaniu na skutek wniosku o ponowne wydanie tytułu wykonawczego w zamian utraconego sąd ogranicza badanie tylko do faktu utraty tytułu wykonawczego (art. 794 zdanie trzecie k.p.c.). Sąd nie może zatem w tym postępowaniu badać niczego innego, a w szczególności nie może badać, czy zachodzą przesłanki do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności (np. czy orzeczenie, któremu ma być nadana taka klauzula, jest prawomocne). Jest to w pełni zrozumiałe, gdyż w wypadku takim kwestia istnienia przesłanek nadania klauzuli wykonalności była już przez sąd badana i została przesądzona w sensie pozytywnym przez wydanie wierzycielowi tytułu wykonawczego, który zaginął. Ograniczenie przewidziane w art. 794 (zdanie trzecie) k.p.c. zmierza właśnie między innymi do zapobieżenia niepożądanej sytuacji, jaka mogłaby powstać w następstwie ponownego badania przez ten sam sąd kwestii, która została już przez ten sąd zbadana i przesądzona, a mianowicie kwestii dopuszczalności nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności.

Postanowienie SN z dnia 23 czerwca 1966 r., I PZ 28/66

Standard: 29293 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.