Skuteczność umowy majątkowej względem wierzyciela (art. 47[1] k.r.o.)
Umowny ustrój wspólności majątkowej (art. 47 - art. 51[2] k.r.o.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Zgodnie z art. 47 § 1 KRO (w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą zmieniającą Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektóre inne ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku, zgodnie z którym małżonkowie mogą wprawdzie przez umowę majątkową wspólność ustawową rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć, jednakże z jednym bardzo istotnym zastrzeżeniem przewidzianym w paragrafie 2 tego artykułu. W myśl tego zastrzeżenia mogą oni względem osób trzecich powoływać się na takie rozszerzenie, ograniczenie lub wyłączenie tylko wtedy, gdy zawarcie przez nich umowy majątkowej oraz jej rodzaj były tym osobom wiadome. W konsekwencji tego unormowania każda osoba trzecia, której praw dotykałoby zmienienie przez małżonków zakresu obowiązującej ich z mocy ustawy wspólności dorobku albo jej wyłączenie, a która nie wiedziała o zawarciu umowy majątkowej oraz jej rodzaju, uzyskuje szczególną ochronę prawną. Ochrona ta wyraża się w tym, że względem niej stosunki majątkowe małżonków ocenia się tak, jakby umowa majątkowa w ogóle nie była przez nich zawarta i jakby nadal obowiązywała ich wspólność ustawowa.
Unormowanie art. 47 § 2 KRO jest na tyle szerokie, że obejmuje wszelkie osoby trzecie, w tym również osoby będące wierzycielami jednego tylko z małżonków, uprawnione w myśl art. 41 KRO do uzyskania zaspokojenia z majątku wspólnego.
Pozostaje do rozważenia, jaka chwila uzyskania przez wierzyciela wiadomości o zawarciu przez małżonków umowy majątkowej wyłączającej wspólność ustawową decyduje o dopuszczalności powoływania się przez tych małżonków względem wierzyciela na umowne wyłączenie wspólności ustawowej. Z celu przepisu art. 47 kro należy wyprowadzić wniosek, że chodzi o uzyskanie przez wierzyciela wiadomości o zawarciu przez małżonków umowy majątkowej i o jej rodzaju przed powstaniem wierzytelności względem małżonka będącego dłużnikiem. Takie stanowisko znajduje logiczne uzasadnienie, z tym zastrzeżeniem, że założeniem tego przepisu jest uniknięcie ujemnych skutków, jakie wiążą się dla wierzyciela z ograniczeniem możliwości zaspokojenia się z majątku wspólnego w następstwie umownego wyłączenia wspólności ustawowej. Uniknięcie takich ujemnych skutków jest możliwe tylko wtedy, gdy w chwili powstania wierzytelności wierzyciel ma świadomość tego, że - wbrew powszechnie obowiązującemu z mocy samego prawa ustrojowi małżeńskiej majątkowej wspólności ustawowej - dłużnik i jego małżonek zawarli umowę majątkową, której rodzaj jest mu znany.
Wyrok SA w Białymstoku z dnia 3 lipca 2015 r., I ACa 252/15
Standard: 18063 (pełna treść orzeczenia)
Zgodnie z art. 47 § 2 k.r.o (art. 47[1] k.r.o. po zmianie) małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Małżeńska umowa majątkowa jest skuteczna wobec innej osoby wówczas, gdy o jej zawarciu oraz rodzaju powzięła wiadomość przed powstaniem między małżonkami, bądź między jednym z nich, a nią stosunku prawnego, z którego wynika wierzytelność tej osoby (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 1980 r., III CZP 13/80).
Jak podkreśla się w nauce prawa następstwem braku takiej wiadomości jest, dotycząca danej osoby, bezskuteczność względna częściowa umowy majątkowej małżeńskiej, sięgająca tak daleko jak wymaga tego ochrona jej interesów. Konsekwentnie zatem, gdyby małżonkowie skutecznie względem wierzyciela wyłączyli umową wspólność ustawową (zgodnie z ówczesnym nazewnictwem k.r.o.), przestałby istnieć majątek wspólny i wątpliwości sądu stałyby się bezprzedmiotowe. W przeciwnym wypadku, zakładając istniejący nadal - jako wynikający ze swego rodzaju fikcji prawnej, wprowadzonej przez art. 47 § 2 k.r.o. - stan wspólności ustawowej, należałoby przyjąć, na użytek stosunków prawnych między dłużnikiem, małżonkiem dłużnika i wierzycielem, że zagadnienia związane ze zmianą stanu prawnego, dokonanego ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r., uregulowane zostały przepisami art. 4, art. 5 ust. 2 i art. 5 ust. 5 pkt 2.
Oznacza to, że zgodnie z zasadą aktualności należałoby przyjąć trwanie wspólności majątkowej (ustawowej) także w trakcie egzekucji, z tą jedynie zmianą, że składniki majątkowe, które wcześniej z mocy prawa stanowiłyby majątek odrębny małżonków odtąd należałyby do ich majątku osobistego (art. 33 k.r.o.), a pozostałe - do majątku wspólnego.
Przytoczony przez Sąd Okręgowy przepis art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy nowelizującej oraz powołany w treści samego pytania prawnego art. 33 pkt 8 k.r.o. w brzmieniu sprzed zmiany nie byłyby zatem relewantne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Postanowienie SN z dnia 16 listopada 2012 r., III CZP 60/12
Standard: 16328 (pełna treść orzeczenia)
Standard: 70005
Standard: 15326
Standard: 47315
Standard: 18513