Charakterystyka czynności zwykłego zarządu i przekraczających zakres zwykłego zarządu
Czynności prawne zwykłego zarządu i przekraczające zakres zwykłego zarządu (art. 199 i art. 201 k.c.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Niewątpliwie w czasie trwania współwłasności pojawia się w sposób naturalny potrzeba dokonywania wszelkiego rodzaju czynności dotyczących rzeczy wspólnej. Ustawodawca na kanwie art. 199 k.c. wymienił tylko jedną czynność przekraczającą zwykły zarząd, a mianowicie rozporządzenie rzeczą wspólną. Niemniej w literaturze i orzecznictwie za takowe przyjmuje się wszystkiego tego rodzaju czynności prawne (materialnoprawne i procesowe) oraz faktyczne, które nie są wyrazem bieżącego, zwykłego gospodarowania rzeczą, zmierzającego do zachowania jej w stanie niepogorszonym.
Za czynności przekraczające zwykły zarząd wypada jednak uznać także takie czynności, które wprawdzie mają na celu zachowanie rzeczy wspólnej w stanie niepogorszonym, ale które zarazem powodują istotne wydatki. Przy czym co należy podkreślić, o przynależności danej czynności czy to do czynności zwykłego zarządu czy też przekraczających ten zakres, każdorazowo będą decydowały okoliczności faktyczne konkretnej sprawy.
W przypadku, gdy mamy do czynienia z czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu (co do której ustawodawca stawia wymóg zgody wszystkich współwłaścicieli), a współwłaściciele nie mogą dojść do porozumienia w zakresie jej dokonania, współwłaściciel mający udziały w rzeczy wnoszący co najmniej połowę, może na podstawie art. 199 k.c. żądać rozstrzygnięcia w tym zakresie przez sąd.
Ustawodawca na kanwie przepisów kodeksu cywilnego nie zdefiniował jakie czynności mieszczą się w granicach zwykłego zarządu rzeczą wspólną w rozumieniu art. 201 k.c. Najogólniej można wskazać, że chodzi tutaj o czynności prawne i faktyczne, które związane są z bieżącą eksploatacją rzeczy, korzystaniem i pobieraniem pożytków z niej, dokonywaniem czynności mających utrzymać ją w dotychczasowym stanie (nakłady konieczne). Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, iż faktycznie przy ocenie czy dana czynność ma charakter czynności zwykłego zarządu czy też ją przekracza, decydujące znaczenie mają okoliczności konkretnego przypadku, a zatem rodzaj rzeczy, jej przeznaczenie, znaczenia czynności dla całokształtu stosunków związanych z rzeczą itp. W związku z tym, może zaistnieć sytuacja, w której ta sama czynność może mieścić się w granicach zwykłego zarządu jedna rzeczą, a przekraczać je w odniesieniu do innej rzeczy, a nawet, w zależności od okoliczności w odniesieniu do tej samej rzeczy, ale w różnym czasie.
Wyrok SO w Szczecinie z dnia 25 września 2017 r., II Ca 292/17
Standard: 10408 (pełna treść orzeczenia)
W ślad za poglądami wyrażonymi w orzecznictwie i nauce prawa, należy wskazać, że wobec braku ustawowej definicji czynności zwykłego zarządu lub przekraczającej zwykły zarząd rzeczą wspólną, a także wobec braku jednolitych kryteriów zaliczenia określonych działań współwłaścicieli jako należących do pierwszej lub drugiej grupy, kwalifikacja ta jest uzależniona od okoliczności faktycznych każdego indywidualnie ocenianego przypadku.
Formułowane w judykaturze i doktrynie ogólne wskazania, co stanowi czynność zwykłego zarządu, a co jest jego przekroczeniem, mają jedynie orientacyjny charakter, a przy tym względny; identyczna czynność może mieć w określonych okolicznościach faktycznych charakter zwykłego zarządu, a w innych może wykraczać poza ten zakres.
Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną zalicza się zazwyczaj działania związane z normalną eksploatacją i zarządzaniem (administrowaniem) rzeczą wspólną, a więc przykładowo pobieranie pożytków i dochodów, konserwację, administrację i szeroko rozumianą ochronę rzeczy przed jej utratą, uszkodzeniem lub zniszczeniem.
Zakres zwykłego zarządu przekraczają takie czynności prawne, jak rozporządzenie rzeczą lub jej obciążenie zastawem, hipoteką lub innymi ograniczonymi prawami rzeczowymi.
Postanowienie SN z dnia 17 marca 2017 r., III CSK 64/16
Standard: 12817 (pełna treść orzeczenia)
Standard: 7766
Standard: 8046
Standard: 54584
Standard: 47683
Standard: 5022
Standard: 5023
Standard: 47684