Reprezentacja osoby prawnej przez organ "kadłubowy” (art. 38 k.c., art. 42 § 1 k.c. i art. 67 k.p.c.)
Kurator osoby prawnej (art. 42 k.c. i art. 603 k.p.c.) Sposób działania osoby prawnej; reprezentacja osoby prawnej (art. 38 k.c.) Reprezentacja osób prawnych w procesie (art. 67 § 1 k.p.c.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Według art. 38 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h, osoba prawna działa przez swe organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie, czyli na gruncie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w jej umowie.
Skutkiem występowania w spółce „kadłubowego” organu jest niemożność działania takiego organu za spółkę. Dotyczy to w każdym wypadku podejmowania uchwał przez zdekompletowany organ. Pogląd ten podzielił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 lipca 2012 r., III CZP 40/12) przyjmując, że utrata możliwości kierowania przez zarząd kadłubowy działalnością osoby prawnej lub reprezentowania jej na zewnątrz uzasadnia ustanowienie kuratora dla tej osoby (art. 42 § 1 k.c.). W jej uzasadnieniu, Sąd Najwyższy wskazał, że kierowanie działalnością fundacji albo spółdzielni (prowadzenie spraw spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółki akcyjnej) wiąże się m.in. z podejmowaniem uchwał przez zarząd. Niemożność ich podejmowania może uzasadniać ustanowienie kuratora dla osoby prawnej także wtedy, gdy osoba ta zachowała możność jej reprezentowania przez zarząd.
Przyjęty przez Sąd Najwyższy pogląd, że „kadłubowy” zarząd nie może skutecznie podejmować uchwał (podobnie SN w wyroku z dnia 21 stycznia 2005 r., I CK 528/04) znajduje odpowiednie zastosowanie do „kadłubowej rady nadzorczej”, czyli między innymi do rady w składzie nieodpowiadającym wymaganiom określonym w umowie spółki.
Wyrok SN z dnia 8 lutego 2018 r., II CSK 280/17
Standard: 64238 (pełna treść orzeczenia)
Osoby prawne, a taką jest spółdzielnia mieszkaniowa, działają przez swoje organy. Funkcje organów zarządzających piastują powołane osoby fizyczne, które wykonują w ten sposób przysługującą osobie prawnej zdolność do czynności prawnych. Dokonane przez te osoby czynności prawne są więc czynnościami osoby prawnej.
Zasady i sposób działania organów danej osoby prawnej przewidują właściwe przepisy i statuty. Jeżeli więc ustawa i statut danej osoby prawnej przewidują minimalną liczbę piastunów organu to osoba prawna, która ma niekompletny organ, w niektórych sytuacjach rzeczywiście nie może działać skutecznie. Byłoby tak gdyby do działania osoby prawnej potrzebna była uchwała organu jako całości a w przypadku spółdzielni, jeżeli jej organ (zarząd) miałby wyrazić wolę w formie uchwały, w której podjęciu musi uczestniczyć więcej piastunów niż faktycznie taki podmiot w tym czasie posiada.
Nie można jednak wykluczyć sytuacji, że w skład organu wchodzi określona liczba piastunów, niemniej dla ważności oświadczenia woli osoby prawnej wymagana jest mniejsza ich liczba. W takim przypadku oświadczenie woli złożone zostanie skutecznie, gdy spełnione będą wymogi aby wolę wyraziła określona liczba piastunów organu osoby prawnej.
Stosownie do art. 54 § 1 prawa spółdzielczego oświadczenia woli za spółdzielnię składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik. Skład i liczbę członków zarządu określa statut (art. 49 § 1 prawa spółdzielczego). Również zgodnie z art. 35 § 5 prawa spółdzielczego tryb zwoływania posiedzeń organów spółdzielni ( w tym zarządu) oraz sposób i warunki podejmowania uchwał przez te organy określa statut lub przewidziane w nim regulaminy tych organów. Zapisy statutu decydują więc o warunkach i sposobie podejmowania przez zarząd spółdzielni uchwał, co do których dominuje pogląd, że są czynnościami prawnymi.
Zarząd pozwanej, jako organ powołany do kierowania spółdzielnią i reprezentacji jej na zewnątrz, stosownie do § 88 ust 1 statutu pozwanej, winien jest składać się z 3 osób. Bezspornym jest również, że w dacie podejmowania przedmiotowej uchwały, dokonano wyboru jedynie dwóch członków zarządu. Niemniej zgodnie z § 92 statutu pozwanej, reprezentacja spółdzielni i oświadczenia woli za spółdzielnię są skuteczne gdy oświadczenia te składają przynajmniej dwaj członkowie zarządu lub jeden członek i upoważniona przez zarząd osoba.
Oznacza to, że bez względu na liczbę członków zarządu, oświadczenie tylko dwóch z nich, jak ma to miejsce w tym przypadku, mają znaczenie prawne wyrażenia woli całego zarządu, a co za tym idzie, czynność prawa w postaci podjętej przez zarząd uchwały jest skuteczna.
Wyrok SA w Warszawie z dnia 23 lipca 2013 r., VI ACa 1386/12
Standard: 28261 (pełna treść orzeczenia)