Postępowanie dowodowe w sprawie o rozwód (art. 441 k.p.c.)
Postępowanie w sprawach małżeńskich (art. 425 – 452 k.p.c.)
Przesłuchanie stron w sprawie o rozwód jest obowiązkiem sądu zgodnie z art. 432 zdanie pierwsze k.p.c. W razie niezgłoszenia przez strony wniosków o przesłuchanie świadków lub w razie cofnięcia takich wniosków, dopuszczenie przez sąd dowodu z przesłuchania stron nie jest równoznaczne z jakimkolwiek ograniczeniem postępowania dowodowego. W takim stanie, nieprzesłuchanie w sprawie innych osób było wyłącznie wynikiem braku odpowiednich wniosków dowodowych, nie stanowiąc ograniczania postępowania dowodowego w rozumieniu art. 442 k.p.c.
Wyrok SO w Warszawie z dnia 27 listopada 2017 r., IV C 1212/17
Standard: 54189 (pełna treść orzeczenia)
Dyrektywę kierunkową z art. 441 k.p.c., że w sprawach o rozwód postępowanie dowodowe ma przede wszystkim na celu ustalenie okoliczności dotyczących rozkładu pożycia, należy rozpatrywać w ścisłym powiązaniu zarówno z tym, że ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (art. 6 KC i art. 227 k.p.c.), jak i z tym, iż to strony obciąża obowiązek wskazania dowodów potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy (art. 3 i 232 k.p.c.). Dlatego też - mimo że art. 441 k.p.c. stanowi samoistne źródło kompetencji sądu do podejmowania stosownych czynności niezbędnych do realizacji zawartej w nim dyrektywy - jeżeli w procesie rozwodowym postępowanie dowodowe, którego zakres współokreśliły wnioski stron, dostarczyło materiału wystarczającego do ustalenia przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego oraz do ustalenia, że rozkład ten jest zupełny i trwały (art. 56 i nast. KRO), sąd nie ma obowiązku przeprowadzania z urzędu innych jeszcze dowodów.
W postępowaniu apelacyjnym przesłanki stosowania art. 381 k.p.c. nie mogą być rozpatrywane na zasadzie swoistej autonomii tylko przez pryzmat samego art. 441 w związku z art. 391 KPC. Nie przekreśla to oczywiście zapatrywania, że treść art. 441 KPC nie pozostaje obojętna dla wykładni art. 381 k.p.c. (wyr. SN z dnia 10 grudnia 1998 r., I CKN 912/97).
Obowiązek badania przez sądy obu instancji przyczyn rozkładu pożycia, stanowiących element ustalenia winy, wynika z art. 441 k.p.c. Jedynie wyjątkowo na podstawie art. 442 KPC, jeżeli pozwany uznaje żądanie pozwu, a małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może ograniczyć postępowanie do przesłuchania stron.
Uchwała SN z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06
Standard: 11378 (pełna treść orzeczenia)
Standard: 55586