Pojęcie "handel ludźmi"
Handel ludźmi (art. 189a k.k. i art. 115 § 22 k.k.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Trmin „handel ludźmi” nie dotyczy - i nie dotyczył na gruncie nieobowiązującego już art. 253 §1 k.k. – cywilnoprawnego obrotu człowiekiem, ale służy określeniu pewnego zjawiska, które sprowadzić można do zachowań mających na celu wykorzystanie człowieka ( por. wyrok SN z dnia 17 października 2017 r., III KK 103/17 oraz z dnia 27 lutego 2019 r. w sprawie V KK 458/17).
Zgodnie z treścią art. 4 Konwencji Warszawskiej „handel ludźmi” oznacza werbowanie, transport, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osób z zastosowaniem groźby lub użyciem siły, bądź innych form przymusu, uprowadzenia, oszustwa, podstępu, nadużycia władzy lub wykorzystania słabości, wręczenia lub przyjęcia płatności lub korzyści dla uzyskania zgody osoby sprawującej kontrolę nad inną osobą, w celu wykorzystania. Wykorzystanie obejmuje, jako minimum, wykorzystywanie prostytucji innych osób, lub inne formy wykorzystywania seksualnego, przymusową pracę lub służbę, niewolnictwo lub praktyki podobne do niewolnictwa, zniewolenie, albo usunięcie organów, zgoda ofiary handlu ludźmi na zamierzone wykorzystanie określone niniejszym przepisem nie ma znaczenia, jeśli posłużono się którąkolwiek ze wskazanych wyżej metod. Natomiast werbowanie, transport, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie dziecka celem jego wykorzystania jest uznawane za handel ludźmi nawet wówczas, gdy nie obejmuje żadnej z tych metod.
Wprawdzie przytoczona definicja została zredagowana na użytek Konwencji Warszawskiej, jednakże w świetle art. 91 i 42 Konstytucji RP została ona skutecznie przejęta do polskiego systemu prawa karnego na skutek jej ratyfikacji. Z tych względów Państwo Polskie nie miało obowiązku wydania odrębnej ustawy, która penalizowałaby tak rozumiane przestępstwo handlu ludźmi, skoro definicja ta już funkcjonowała w polskim porządku prawnym i mogła być stosowana bezpośrednio przez sądy karne, wypełniając normatywną treść art. 253 § 1 k.k., przewidującego sankcję karną za dopuszczenie się tak rozumianego przestępstwa handlu ludźmi. Tym samym zasada nullem crimen sine lege została w pełni zachowana (por. op.cit.).
W rezultacie nowelizacja Kodeksu karnego z 20 maja 2010 roku w zakresie handlu ludźmi miała charakter głównie porządkujący, zaś w stanie prawnym obowiązującym przed 8 września 2010 roku miały zastosowanie definicje handlu ludźmi zawarte w przyjętych przez Polskę aktach prawa międzynarodowego (por. także stanowisko SN zawarte w wyroku z dnia 21 marca 2013 r., III KK 256/12).
Wyrok SA w Poznaniu z dnia 24 października 2019 r., II AKa 67/19
Standard: 79368 (pełna treść orzeczenia)
Ustawa nowelizacyjna z dnia 20 maja 2010 r., wprowadziła definicję legalną handlu ludźmi określoną w art. 115 § 22 k.k., zaś przestępstwo handlu ludźmi zamieszczono w jednostce redakcyjnej art. 189a k.k. Konsekwencją tego było uchylenie art. 204 § 4 k.k. i art. 253 k.k. Należy podkreślić, że przestępstwo handlu ludźmi stypizowane w art. 189a § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 22 k.k. łączy w sobie elementy przestępstw z art. 204 § 4 k.k. i art. 253 k.k.
W przepisie art. 189a k.k. użyto określenia „dopuszcza się handlu ludźmi”, zastępując użyte w art. 253 § 1 k.k. sformułowanie „uprawia handel ludźmi”. Biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący do dnia 8 września 2010 r., przy uwzględnieniu definicji handlu ludźmi zawartej w Konwencji Warszawskiej, należy stwierdzić, że art. 189a § 1 k.k., tym różni się od poprzednio obowiązującego art. 253 k.k., że szczegółowo wylicza sposoby zmuszenia ofiary do poddania się woli sprawcy, a więc w pewnym zakresie ogranicza odpowiedzialność karną, gdyż na gruncie art. 253 k.k. można było przyjmować, iż w grę wchodzą inne postacie zmuszenia osoby pokrzywdzonej. Z tego względu nowelizacja ta miała nie tylko charakter porządkujący, ale również częściowo zmieniła dotychczasowe rozumienie handlu ludźmi przyjmowane w oparciu o definicje zawarte w przyjętych aktach prawa międzynarodowego.
Wyrok SN z dnia 27 lutego 2019 r., V KK 458/17
Standard: 43476 (pełna treść orzeczenia)
Standard: 10833
Standard: 9791
Standard: 40680