Uchylenie się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia w razie nieważności czynności prawnej
Uchylenie się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia (art. 88 k.c.)
W razie nieważności oświadczenia woli z powodu niezachowania formy aktu notarialnego bezprzedmiotowe jest uchylanie się od skutków prawnych takiego oświadczenia, skoro nie wywołuje ono takich skutków z uwagi na jego nieważność wynikającą z innej przyczyny niż wada oświadczenia woli.
Wyrok SA w Gdańsku z dnia 28 października 2014 r., I ACa 400/14
Standard: 8526 (pełna treść orzeczenia)
Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędu ma charakter prawa podmiotowego kształtującego co oznacza, że jego wykonanie kształtuje stosunki pomiędzy stronami prowadząc do przekształcenia nieważności względnej czynności prawnej w nieważność bezwzględną.
Sankcja nieważności bezwzględnej oznacza, że czynność nie wywołuje żadnych skutków prawnych w sferze cywilnoprawnej, a stan ten ma charakter definitywny, nie podlegający konwalidacji.
Możliwość skorzystania z uprawnienia do uchylenia się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia zależy wyłącznie od składającego oświadczenie o uchyleniu, a skutek wywołany jego złożeniem następuje ex lege.
Dla unieważnienia czynności prawnej z omawianej przyczyny nie jest zatem konieczne orzeczenie sądu, a w wypadku kwestionowania skuteczności uchylenia przez adresata oświadczenia w powództwie o świadczenie lub ustalenie, wyrok sądu ma charakter deklaratywny.
Skutki prawne skutecznego wykonania oświadczenia o uchyleniu się z powodu błędu od skutków prawnych oświadczenia woli są tożsame zatem ze skutkami nieważności czynności prawnej z przyczyn określonych w art. 58 k.c. Oświadczenie woli jest konstytutywnym elementem czynności prawnej; określane jest jako uzewnętrzniony przejaw woli podmiotu dokonującego czynności prawnej wywołania określonych skutków prawnych. Niezbędną część czynności prawnej, jaką jest umowa, stanowią zgodne oświadczenia woli jej stron.
Nieważność oświadczenia woli w postaci błędu powoduje skutek ex tunc, a zatem niweczy stosunek zobowiązaniowy.
Wyrok SN z dnia 24 kwietnia 2013 r., IV CSK 600/12
Standard: 68402 (pełna treść orzeczenia)