Znikoma społeczna szkodliwość czynu
Znikoma społeczna szkodliwość czynu (art. 1 § 2 k.k.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Organ procesowy przy dokonywaniu oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu lub przy ustalaniu braku tej szkodliwości, może przydać pierwszorzędne znaczenie jedynie wybranym elementom, a nawet jednemu z nich, rzecz jasna nie tracąc z pola widzenia pozostałych i biorąc je pod uwagę (tak SN w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2016 r., III KK 265/15).
Ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu może nastąpić wyłącznie po wcześniejszym stwierdzeniu, że zachowanie sprawcy w aspekcie realizacji znamion przedmiotowych, jak i zawinienia, stanowi przestępstwo.
Stwierdzając znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu, organ procesowy przyjmuje na siebie obowiązek wskazania przyczyn i przekonywującego uzasadnienia powodów decydujących o zasadności braku wszczęcia lub umorzenia wszczętego postępowania karnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2011 r., IV KK 382/10).
Jeżeli podstawą umorzenia postępowania jest ustalenie znikomej szkodliwości społecznej czynu (art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.), to – kierując się kryteriami określonymi w art. 115 § 2 k.k. - należy wziąć pod uwagę i rozważyć rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru oraz motywację sprawcy.
Postanowienie SN z dnia 24 października 2017 r., V KK 278/17
Standard: 10831 (pełna treść orzeczenia)
O znikomości społecznej szkodliwości czynu, której definicję zawiera art. 115 § 2 k.k., można mówić wtedy, gdy rodzaj dobra, w które godzi przestępstwo, charakter i rozmiar szkody wyrządzonej czynem, a także sposób działania sprawcy są na tyle nikłe, że w tym przypadku nie można mówić o przestępczości czynu. Nadto dla oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu nie są obojętne elementy o charakterze podmiotowym, takie jak rodzaj i stopień zawinienia, czy motyw działania, które legły u podstaw zachowania się sprawcy.
O znikomości społecznej szkodliwości czynu można mówić wtedy, gdy rodzaj dobra, w które godzi przestępstwo, charakter i rozmiar szkody wyrządzonej czynem, a także sposób działania sprawcy są na tyle nikłe, że w tym przypadku nie można mówić o przestępczości czynu. Nadto dla oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu nie są obojętne elementy o charakterze podmiotowym, takie jak rodzaj i stopień zawinienia, motyw działania, względnie pobudka, które legły u podstaw zachowania się sprawcy.
Przepis art. 115 § 2 k.k. zawiera zamknięty katalog okoliczności, które należy uwzględniać przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu [zob. wyrok SN z dnia 1 lutego 2006 r., V KK 226/05; zob. także wyrok SA w Katowicach z dnia 13 stycznia 2005 r., II AKa 455/04].
Do okoliczności tych - zgodnie z jego jednoznacznie brzmiącą w tym zakresie treścią - należą:
- rodzaj i charakter naruszonego dobra;
- rozmiar wyrządzonej lub grożącej szkody;
- sposób i okoliczności popełnienia czynu;
- waga naruszonych przez sprawcę obowiązków;
- postać zamiaru;
- motywacja sprawcy;
- rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.
Procesową konsekwencją stwierdzenia, iż zarzucany w konkretnej sprawie czyn posiada natężenie stopnia społecznej szkodliwości w stopniu subminimalnym jest umorzenie postępowania karnego, o czym przesądza treść art. 17 § 1 pkt 3 kpk.
Stopień społecznej szkodliwości czynu jest immanentną cechą czynu, która pozwala na odróżnienie czynów błahych od poważnych i uznanie za przestępstwo tylko takich, które faktycznie i realnie szkodzą określonym dobrom jednostki, bądź dobru społecznemu. Ta zmienna cecha czynu, który formalnie wyczerpuje wszystkie znamiona danego typu czynu zabronionego, podlega indywidualnemu stopniowaniu.
Wyrok SR w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 14 marca 2017 r., VII K 489/16
Standard: 10592 (pełna treść orzeczenia)
Standard: 26112
Standard: 6065