Sprawa o wyjawienie przedmiotów spadkowych (art. 656 k.p.c.)
Postępowanie w sprawach spadkowych (art. 627 k.c. – 691 k.c.)
Postanowienie nakazujące spadkobiercy złożenie oświadczenia, wykazu i zapewnienia jest orzeczeniem co do istoty sprawy , kończącym pierwszy etap postępowania o wyjawienie przedmiotów spadkowych. Oświadczenie na podstawie art. 655 k.p.c. zobowiązany może złożyć ustnie do protokołu sądowego lub na piśmie . Wykaz przedmiotów spadkowych wraz z danymi, o których mowa w art. 655 k.p.c. spadkobierca składa na piśmie. Zapewnienie potwierdzające, że złożone oświadczenie lub wykaz są prawidłowe i zupełne spadkobierca składa ustnie na rozprawie.
Postanowienie SO w Kielcach z dnia 7 listopada 2014 r., II Ca 1056/14
Standard: 37071 (pełna treść orzeczenia)
W postępowaniu o wyjawienie przedmiotów spadkowych sąd powiatowy nie stwierdza postanowieniem faktu, że uczestnicy postępowania złożyli przewidziane w art. 655 k.p.c. oświadczenia, wykazy i zapewnienia. Wydanie takiego postanowienia jest zarówno zbędne, jak i niedopuszczalne. W razie wydania takiego postępowania przysługuje na nie zażalenie.
Niektóre sprawy w postępowaniu nieprocesowym sądy załatwiają bez orzekania co do istoty sprawy, czyli nie ustanawiają w nich jednostkowej dla danego wypadku normy prawnej przez subsumpcję swoich ustaleń do norm prawa cywilnego. Co więcej, w sprawach takich sąd w ogóle niczego nie ustala. Jego czynności mogą się ograniczać do przyjęcia oświadczenia uczestnika postępowania i zakończyć zaprotokołowaniem oświadczenia. Jako przykłady można wymienić sprawy uznania dziecka (art. 581 k.p.c.) i przyjęcia lub odrzucenia spadku (art. 640 k.p.c.). Przy przesłuchaniu świadków testamentu ustnego (art. 661 i n. k.p.c.) czynności sądu ograniczają się do przesłuchania takich świadków, zaprotokołowania ich zeznań i przesłania protokołu biura spadku (art. 663 k.p.c.), czyli do czynności faktycznych. W postępowaniach tych sąd w ogóle nie wydaje żadnego postanowienia po dokonaniu powyższych czynności. Z ich dokonaniem sprawa jest zakończona.
Postępowanie o wyjawienie przedmiotów spadkowych jest zbliżone do omawianego rodzaju postępowań. Różni się od nich o tyle, że w pierwszej fazie sąd wydaje postanowienie, ale zmierza w ten sposób do dokonania czynności faktycznych - w tym wypadku - przez uczestników postępowania, a mianowicie do złożenia oświadczeń, wykazów i zapewnień wymienionych w art. 655 k.p.c. Nawet ewentualne zastosowanie środków przymusu (art. 660 k.p.c.) ma na celu skłonienie uczestników postępowania do dokonania powyższych czynności, jak również do odpowiadania na stawiane im pytania. Właśnie na pytania przeznaczone jest posiedzenie, o którym mowa w art. 658 k.p.c., wobec czego obecność uczestników na tym posiedzeniu jest konieczna. Postępowanie kończy się na zaprotokołowaniu odpowiedzi uczestników lub na złożeniu przez nich zapewnienia o prawidłowości i zupełności złożonych oświadczeń i wykazów, jeżeli uprzednio sąd zobowiązał uczestników do złożenia zapewnienia.
Postanowienie SN z dnia 19 maja 1972 r., I CZ 74/72
Standard: 57894 (pełna treść orzeczenia)