Przemoc domowa
Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie
Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej z dnia 11 maja 2011 r. sporządzona w Stambule (Dz. U. z 2015 r., poz. 961) w art. 3 definiuje „przemoc wobec kobiet” jako: naruszenie praw człowieka i formę dyskryminacji kobiet i oznacza wszelkie akty przemocy ze względu na płeć, które powodują lub mogą prowadzić do fizycznej, seksualnej, psychologicznej lub ekonomicznej szkody lub cierpienia kobiet, w tym również groźby takich aktów, przymus lub arbitralne pozbawianie wolności, zarówno w życiu publicznym, jak i prywatnym [pkt a];
- „przemoc domowa” oznacza wszelkie akty przemocy fizycznej, seksualnej, psychologicznej lub ekonomicznej zdarzające się w rodzinie lub w gospodarstwie domowym (…) [pkt b].
Z kolei Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z dnia 25 października 2012 r. ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw (Dz. U. U. E. L. 315/57 z dnia 14 listopada 2012 r.) w pkt 18 definiuje przemoc w rodzinie jako przemoc, która może obejmować przemoc fizyczną, seksualną, psychologiczną lub ekonomiczną i może powodować uraz fizyczny lub psychiczny, cierpienie moralne bądź emocjonalne lub straty majątkowe.
Uchwała SN z dnia 31 marca 2021 r., I KZP 7/20
Standard: 50213 (pełna treść orzeczenia)
Ingerencja władz w życie prywatne i rodzinne może okazać się niezbędna w pewnych okolicznościach w celu ochrony zdrowia i praw danej osoby lub w celu zapobiegania czynom przestępczym (zobacz Opuz). W tym celu Państwa mają obowiązek stworzenia i stosowania w praktyce odpowiednich ram prawnych, zapewniających ochronę przed aktami przemocy ze strony osób prywatnych (zobacz X i Y przeciwko Holandii, 26 marca 1985, Seria A nr 91; Costello-Roberts przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 25 marca 1993, § 36, Seria A nr 247-C; D.P. i J.C. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, nr 38719/97, 10 października 2002; M.C. przeciwko Bułgarii, przywołany powyżej, ECHR 2003-XII; Bevacqua oraz Sandra Janković przeciwko Chorwacji, nr 38478/05, 5 marca 2009).
W odniesieniu do poszanowania życia prywatnego, Trybunał orzekł już, w różnych kontekstach, że pojęcie życia prywatnego obejmuje fizyczną i psychiczną integralność osoby, którą Państwa mają obowiązek chronić, nawet jeśli zagrożenie jest następstwem działań innych osób. W tym celu Państwo musi stworzyć i stosować w praktyce odpowiednie ramy prawne, gwarantujące ochronę przed aktami przemocy ze strony osób prywatnych (zobacz X i Y przeciwko Holandii; Costello-Roberts przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 25 marca 1993, Seria A nr 247-C; D.P. i J.C. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, nr 38719/97, 10 października 2002; M.C. przeciwko Bułgarii, nr 39272/98, ECHR 2003-XII; A. przeciwko Chorwacji, nr 55164/08, 14 października 2010 oraz Hajduová). W związku z tym Trybunał zwraca uwagę, że szczególną bezbronność ofiar przemocy domowej i potrzebę aktywnego zaangażowania państwa w ich ochronę podkreślono w wielu instrumentach międzynarodowych (w nawiązaniu, zobacz Bevacqua oraz Sandra Janković przeciwko Chorwacji, nr 38478/05, 5 marca 2009).
W niniejszej sprawie niekorzystny wpływ na stan psychiczny drugiej i trzeciej skarżącej miał fakt, że wielokrotnie w domu rodzinnym były świadkami przemocy swego ojca wobec matki, co zostało stwierdzone również przez sąd krajowy. W opinii Trybunału powyższe stanowi naruszenie prawa drugiej i trzeciej skarżącej do poszanowania życia prywatnego i poszanowania domu w rozumieniu Artykułu 8 Konwencji.
Trybunał przypomina, że już stwierdził, że niezapewnienie przez Państwo ochrony kobiet przed przemocą domową narusza ich prawo do równej ochrony prawnej, nawet jeśli było niezamierzone (zobacz Opuz).
Eremia przeciwko Republice Mołdawii (Skarga nr 3564/11)
Standard: 4450