Podpisanie sprostowania przez pełnomocnika

Sprostowanie nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości (art. 31a Pr.Pras.)

Sprostowanie materiału prasowego może być podpisane przez pełnomocnika osoby zainteresowanej jego opublikowaniem (art. 31a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe, tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1914).

Uchwała SN z dnia 8 grudnia 2021 r., III CZP 83/20

Standard: 55719 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

W judykaturze Sądu Najwyższego istotnie przyjmowano, powołując się na brzmienie art. 31a ust. 4 pr. pras. i charakter sprostowania prasowego jako oświadczenia wiedzy pochodzącego od zainteresowanej osoby, że oświadczenie to nie może być złożone przez pełnomocnika (por. wyroki SN z dnia 16 lutego 2017 r., I CSK 106/16, z dnia 6 grudnia 2017 r., I CSK 119/17 i z dnia 25 maja 2018 r., I CSK 497/17). Do tego poglądu odwołał się Sąd Apelacyjny, konkludując, że brak własnoręcznego podpisu powódki we wniosku o opublikowanie sprostowania prowadził do naruszenia wymagania określonego w art. 31a ust. 4 pr. pras.

Odmienne stanowisko wyrażono jednak w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym zwrócono uwagę na genezę art. 31a ust. 4 pr. pras., nakaz odpowiedniego stosowania przepisów o oświadczeniach woli do innych oświadczeń, w tym oświadczeń wiedzy (art. 651 k.c.) oraz wyeksponowano szerokie i przekonujące racje systemowe i funkcjonalne, przemawiające przeciwko wymaganiu osobistego podpisania tekstu sprostowania przez zainteresowanego (por. wyroki SN z dnia 14 lutego 2019 r., IV CSK 8/18, z dnia 4 października 2019 r., I CSK 416/18, i z dnia 21 lutego 2020 r., I CSK 560/18

Wyrok SN z dnia 4 września 2020 r., II CSK 801/18

Standard: 47650 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Sprostowanie, o którym mowa w art. 31a ust. 4 ustawy z 1984 r. Prawo prasowe, może być podpisane także przez należycie umocowanego pełnomocnika.

Zgodnie z art. 31a ust. 1 pr. pras., redaktor naczelny właściwego dziennika lub czasopisma jest obowiązany opublikować sprostowanie na wniosek zainteresowanej osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną. Jak natomiast stanowi art. 31a ust. 1 pr. pras., sprostowanie powinno zawierać podpis wnioskodawcy, jego imię i nazwisko lub nazwę oraz adres korespondencyjny.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że należy odróżnić wniosek o sprostowanie, o którym mowa w art. 31a ust. 1 pr. pras., od sprostowania, o którym mowa w art. 31a ust. 4 pr. pras. Wniosek o publikację jest oświadczeniem woli w rozumieniu prawa cywilnego osoby dokonującej czynności prawnej, natomiast samo sprostowanie stanowi wypowiedź konkretnego podmiotu co do faktu opublikowanego na łamach prasy. O ile to to pierwsze oświadczenie (wniosek o opublikowanie sprostowania) może być złożone przez pełnomocnika, o tyle to drugie (sprostowanie sensu stricto) nie może być złożone przez pełnomocnika, gdyż nie obejmuje złożenia oświadczenia woli, lecz przedstawia stan wiedzy osoby zainteresowanej (por. wyroki SN z dnia 16 lutego 2017 r., I CSK 106/16, z dnia 25 maja 2018 r., I CSK 497/17 oraz z dnia 30 listopada 2018 r., I CSK 654/17).

Za taką wykładnią przemawiała więc nie tylko literalna wykładnia art. 31a ust. 4 pr. pras., ale także charakter sprostowania będącego oświadczeniem wiedzy.

Jednakże w wyroku z dnia 14 lutego 2019 r., IV CSK 8/18  Sąd Najwyższy przyjął odmiennie niż we wskazanych wyżej orzeczeniach, że podpisanie tekstu sprostowania przez należycie umocowanego przedstawiciela, w tym pełnomocnika, nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu zasadnego żądania jego opublikowania.

Wymaganie osobistego własnoręcznego podpisania takiego oświadczenia wiedzy przez osobę zainteresowaną nie dość, że niejednokrotnie niewykonalne (np. przy ułomnych osobach prawnych nie posiadających organów), nie służy ochronie żadnych wartości, a jedynie stwarza niepotrzebne bariery przy korzystaniu z instytucji sprostowania. W powołanym orzeczeniu wskazano także na to, że po zmianie stanu prawnego z dniem 8 września 2016 r., na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz innych niektórych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1311), zaczął obowiązywać art. 651 k.c., zgodnie z którym przepisy o oświadczeniach woli stosuje się odpowiednio do innych oświadczeń, w tym więc także do oświadczeń wiedzy. Sąd Najwyższy przypomniał również, iż jeszcze przed wejściem w życie tego przepisu orzecznictwo sądowe przyjmowało możliwość odpowiedniego stosowania przepisów o oświadczeniach woli do składania innych oświadczeń (m.in. wyroki SN z dnia 3 października 1991 r., I CR 866/90, z dnia 11 stycznia 2006 r., II CSK 62/05). Zwrócił także uwagę na przebieg procesu legislacyjnego, w wyniku którego w art. 31a ust. 4 pr. pras. pojawił się zapis o podpisie wnioskodawcy. Ostatecznie, zdaniem Sądu Najwyższego, wymaganie podpisu osobistego pod sprostowaniem przez osobę zainteresowaną i niemożność podpisania tekstu sprostowania przez należycie umocowanego przedstawiciela jest niespójne systemowo, w sytuacji, w której inne bardziej doniosłe czynności prawne, można według przepisów prawa dokonać przez pełnomocnika.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną przychyla się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 14 lutego 2019 r., IV CSK 8/18, a mianowicie, że sprostowanie, o którym mowa w art. 31a ust. 4 pr. pras., może być podpisane także przez należycie umocowanego pełnomocnika.

Wyrok SN z dnia 4 października 2019 r., I CSK 416/18

Standard: 45263 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Żądanie publikacji sprostowania można  formułować osobiście lub przez przedstawiciela (art. 95 k.c.), co oznacza, że wymóg złożenia podpisu jest zachowany, jeśli złożył go pełnomocnik (art. 96 k.c.). W konsekwencji nie można zgodzić się z tezą, że nie przedstawienie w terminie wynikającym z art. 31 a ust. 3 Pr. Pras. pełnomocnictwa do złożenia wniosku o sprostowanie skutkuje niemożnością skutecznego ubiegania się o opublikowanie sprostowania. 

Złożenie wniosku podpisanego przez pełnomocnika, który nie dołączył pełnomocnictwa, nakłada na redaktora naczelnego obowiązek odmowy opublikowania sprostowania z tej przyczyny, co zapewnia wnioskującemu o sprostowanie nadesłanie pełnomocnictwa i ponowienie wniosku o opublikowanie sprostowania z zachowaniem ustawowego terminu (art. 73 § 1 w zw. z art. 99 § 1 k.c. i art. 31 a ust. 4 Pr. Pras.).

Wyrok SN z dnia 24 stycznia 2018 r., I CSK 221/17

Standard: 48546 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Przedmiotem pełnomocnictwa może być tylko i wyłącznie dokonanie przez pełnomocnika czynności prawnych, których niezbędnym elementem jest oświadczenie woli. Samo sprostowanie prasowe nie ma przymiotu oświadczenia woli, bowiem przedstawia stan wiedzy osoby zainteresowanej. Przeto, wbrew odmiennemu poglądowi skarżącej, rzeczonego sprostowania nie można skutecznie zrealizować przez pełnomocnika. Na marginesie, sprostowanie nosi zwykle cechy utworu w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a zatem wymaga podpisu autora. 

Nie można podzielić poglądu skarżącej, że podpisanie sprostowania przez pełnomocnika wywołuje po stronie redaktora naczelnego obowiązek samodzielnego zindywidualizowania osoby (i innych komunikatów, określonych mianem etykiety), która zleciła podjęcie odpowiednich czynności pełnomocnikowi i ujęcia jej w części przesłanego tekstu.

Sprostowanie, to zarówno informacje wskazujące na nieprawdziwość lub nieścisłość faktów przywołanych w materiale prasowym, jak i dane identyfikujące podmiot zainteresowany. Niewątpliwie nie jest nim pełnomocnik, podpisany pod odpowiednim tekstem. 

Wyrok SN z dnia 16 lutego 2017 r., I CSK 106/16

Standard: 47364 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.