Doręczenie postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym (art. 357 § 2 k.p.c.)

Uzasadnienie postanowienia i jego doręczenie (art. 357 k.p.c.)

W stanie prawnym obowiązującym od dnia 7 listopada 2019 r. postanowienia podlegające zaskarżeniu wydane na posiedzeniu niejawnym doręcza się z urzędu bez uzasadnienia (art. 357 § 2 k.p.c.); postanowienie takie sąd uzasadnia tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia (art. 357 § 2[1] k.p.c.). 

Tygodniowy termin do wniesienia zażalenia biegnie od dnia doręczenia postanowienia z uzasadnieniem; jeżeli przy wydaniu postanowienia sąd odstąpił od jego uzasadnienia na podstawie art. 357 § 6 k.p.c, termin liczy się od dnia ogłoszenia postanowienia, a jeżeli podlegało ono doręczeniu - od dnia jego doręczenia (art. 394 § 2 k.p.c.).

Uchwała SN z dnia 29 października 2021 r., III CZP 60/20

Standard: 55725 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Przepis art. 357 § 2 k.p.c. ustanawia zasadę i dopuszcza wyjątek w zakresie doręczenia, jeżeli przepisy szczególne stanowią inaczej. Unormowanie zawarte w art. 502 § 2 k.p.c. nie może być uznane za wyjątek, norma ta bowiem reguluje wyłącznie formę doręczeń odpisu nakazu pozwanemu, która polega na tym, że doręcza się go wraz z odpisem pozwu. Forma ta nie wyłącza ogólnej zasady wyrażonej w art. 357 § 2 k.p.c. ani też nie modyfikuje reguł określonych w postępowaniu nakazowym, w którym przepis art. 491 § 3 k.p.c. wyraźnie stanowi, że nakaz zapłaty doręcza się stronom, a pozwanemu wraz z odpisem pozwu i dokumentów.

Uchwała SN z dnia 8 sierpnia 1973 r., III CZP 44/73

Standard: 32251 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Wobec braku strony pozwanej (pozew skierowany przeciwko osobie nieżyjącej) przepis art. 357 § 2 k.p.c., nakazujący doręczenie stronom z urzędu postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym, wchodzi w danym wypadku w rachubę tylko w odniesieniu do strony powodowej.

Postanowienie SN z dnia 5 listopada 1970 r., II CZ 186/70

Standard: 32252 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Termin do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym nie rozpoczyna biegu dla strony występującej w sprawie bez adwokata przed doręczeniem jej pouczenia o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia, przewidzianego w art. 357 § 2 k.p.c.

W myśl art. 357 § 2 zd. ostat, gdy doręcza się stronie występującej w sprawie bez adwokata postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym, należy pouczyć ją o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia.Przez doręczenie postanowienia w rozumieniu art. 394 § 2 k.p.c. należy rozumieć takie doręczenie, jakie jest przewidziane prawem, w szczególności - przepisem art. 357 k.p.c, a więc doręczenie postanowienia z uzasadnieniem, a gdy chodzi o stronę działającą bez adwokata, także z pouczeniem o środkach zaskarżenia.

Gdyby rozumieć zwrot "doręczenie postanowienia" dosłownie, to by się okazało, że nawet doręczenie postanowienia bez uzasadnienia powodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia zażalenia, chociaż ustawodawca ustanawia bezwzględny warunek doręczenia postanowienia podlegającego zaskarżeniu z uzasadnieniem, i to zarówno wówczas, gdy doręcza się z urzędu postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 357 § 2), jak i wtedy gdy doręcza się na żądanie strony - postanowienie ogłoszone na rozprawie (art. 357 § 1).

Gdyby przypisać art. 357 § 2 k.p.c. tylko takie znaczenie, że brak pouczenia o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia uprawnia stronę działającą bez adwokata do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu, to przepis ten byłby całkowicie zbędny. Takie same bowiem uprawnienia przysługiwałyby stronie już z mocy art. 5 k.p.c. Jeżeli więc ustawodawca uważał za konieczne - jeśli chodzi o środki zaskarżenia - zamieścić szczególny przepis wkładający na sąd bezwzględny obowiązek pouczenia strony występującej bez adwokata o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia takiego środka, to należy wnosić, że uczynił tak w celu zapewnienia stronie dalej idącej ochrony niż wynika ona z ogólnej normy art. 5 k.p.c.

Taka intencja ustawodawcy jest zresztą zrozumiała, jeśli zważyć, że właśnie wnoszenie środków zaskarżenia, a więc zapewnienie stronie możliwości odwołania się od krzywdzącego ją, jej zdaniem, orzeczenia I instancji stanowi newralgiczny punkt całego postępowania sądowego. Tymczasem instytucja przywrócenia terminu nie zawsze byłaby w stanie zapobiec ujemnym dla strony działającej bez adwokata skutkom braku odpowiedniego pouczenia.

Wniosek o przywrócenie terminu musi być złożony w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 169 § 1 k.p.c.), ale skoro strona działająca bez adwokata z reguły nie zna terminów podejmowania czynności procesowych (właśnie ten wzgląd skłonił ustawodawcę do wprowadzenia przepisu art. 357 § 2 k.p.c.), to trudno przypuścić, że będzie ona znała termin, w czasie którego powinna wystąpić z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu.

W razie przyjęcia tej koncepcji, należałoby założyć, że albo brak pouczenia z art. 357 § 2 k.p.c. musiałby w wielu wypadkach przynieść stronie działającej bez adwokata nieodwracalną szkodą, co byłoby sprzeczne zarówno ze stanowczym nakazem zawartym w tym przepisie, jak i z intencją ustawodawcy ochrony osoby działającej bez adwokata, albo też sądy w obliczu potrzeb życia przechodziłyby do porządku dziennego nad niezachowaniem terminu przewidzianego w art. 169 § 1 k.p.c., co rzecz jasna, byłoby zjawiskiem wysoce niepożądanym.

W tych warunkach za jedynie konsekwentne należy uznać stanowisko, że brak pouczenia przewidzianego w art. 357 § 2 k.p.c. pociąga za sobą nierozpoczęcie biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

Uchwała z dnia 3 maja 1966 r., III CO 12/66

Standard: 33881

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.