Zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności (art. 622 k.p.c.)

Zniesienie współwłasności z wyrównaniem udziałów, spłatą lub dopłatą; sprzedaż rzeczy (art. 212 k.c.) Zniesienie współwłasności na zgodny wniosek (art. 622 k.p.c.)

Wyświetl tylko:

Sąd jest związany zgodną wolą współwłaścicieli co do sposobu zniesienia współwłasności, o ile jest to zgodne z prawem i zasadami współżycia społecznego. W świetle postanowienia SN z dnia 17 września 2014 r., I CSK 717/13), jeżeli współwłaściciele zgodnie wnoszą o zniesienie współwłasności przez przyznanie rzeczy jednemu z nich ze spłatą na rzecz drugiego, sąd powinien rozważyć wszystkie okoliczności sprawy, w tym także możliwość dokonania spłaty przez współwłaściciela, któremu rzecz ma być przyznana, i jeżeli uzna to za możliwe, powinien dokonać zniesienia współwłasności zgodnie z wolą stron. Decyzja w tym przedmiocie należy do swobodnej oceny sądu, po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy (tak postanowienie SN z dnia 17 września 2014 r., I CSK 717/13).

Postanowienie SO w łodzi z dnia 25 marca 2022 r., III Ca 159/21

Standard: 58565 (pełna treść orzeczenia)

Sądy OkręgowePrawo cywilne

Zgodny wniosek, co do sposobu zniesienia współwłasności, ma miejsce jedynie wówczas, gdy uzgodnieniem uczestników objęte są wszystkie istotne w postępowaniu o zniesienie współwłasności kwestie (sposób zniesienia, wysokość dopłat i warunki ich spłaty).

Kodeks cywilny nie wymaga szczególnej formy dla zgodnego wniosku, co do sposobu zniesienia współwłasności. Jednak „zgodność” wniosku powinna być niewątpliwa; nie może być domniemywana ani interpretowana z niedostatecznie jasnych oświadczeń procesowych lub zachowań w trakcie postępowania (por. uzasadnienie orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 1961 r., 2 CR 936/60, OSN 1962, nr 4, poz. 132, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2002 r., V CKN 803/00, nie publ.).

Sposób zniesienia współwłasności zależy przede wszystkim od zgodnej woli wszystkich współwłaścicieli. Przy braku jednomyślności preferowany jest podział w naturze (art. 211 k.c.), w myśl zaś art. 212 § 2 k.c., rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

W konsekwencji podstawowym sposobem zniesienia współwłasności, w razie braku zgodnego wniosku, jest podział fizyczny rzeczy wspólnej, jako najbardziej sprawiedliwy i pożądany.

W sprawie, w której wniesiono skargę, nie został złożony zgodny wniosek o zniesienie współwłasności, wnioskodawca domagał się, bowiem przyznania nieruchomości uczestniczce ze spłatą na jego rzecz, natomiast uczestniczka zgadzała się na przyznanie jej nieruchomości, ale bez żadnych spłat.

Jeżeli w postępowaniu o zniesienie współwłasności zgodny wniosek obejmuje sposób jej zniesienia, ale nie dotyczy już wysokości dopłat, zastosowanie znajduje art. 623 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2011 r., III CSK 261/10, nie publ.).

Postanowienie SN z dnia 14 marca 2017 r., II CSK 221/16

Standard: 12878 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

W sytuacji, w której wszyscy współspadkobiercy złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia wspólności majątku spadkowego, wydaje postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych (art. 622 k.p.c.); przeprowadzenie - pod tym kątem - oceny wniosku wyrażającego oczekiwanie przyznania składników majątku spadkowego jednemu spadkobiercy bez spłat lub dopłat na rzecz innych spadkobierców wymaga niewątpliwie zbadania przyczyn, z powodu których aprobują oni takie rozwiązanie.

Wyrok SN z dnia 30 września 2016 r., I CSK 702/15

Standard: 22971 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

W art. 622 § 2 k.p.c. ustawodawca - tak samo jak w przypadku czynności prawnych prawa cywilnego - zasadniczo respektuje zgodną wolę uczestników postępowania i poddaje ją kontroli według kryteriów właściwych czynnościom prawnym (por. z art. 622 § 2 k.p.c. art. 58 k.c.).

Choć w razie orzeczenia przez sąd zgodnie z wolą uczestników postępowania skutek prawny w zakresie zniesienia współwłasności (działu spadku, podziału majątku wspólnego) bezpośrednio wynika z tego konstytutywnego orzeczenia, to jednak jest on w swej treści wyrazem zgodnej woli uczestników postępowania, także oczywiście wtedy, gdy uczestnicy zmierzają do pokrzywdzenia wierzycieli. Czyni to skargę pauliańską w odniesieniu do czynności procesowej dłużnika w postaci zgody, wyrażonej w postępowaniu o zniesienie współwłasności na przyznanie przez sąd własności rzeczy drugiemu współwłaścicielowi bez ekwiwalentu z jego strony, środkiem ochrony wierzycieli równie odpowiednim jak w przypadkach dokonanych przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli czynności prawnych prawa cywilnego przysparzających korzyść majątkową osobie trzeciej.

To samo dotyczy czynności procesowych dłużnika podjętych na podstawie art. 622 § 2 k.p.c. stosowanego na zasadzie odesłania odpowiednio w postępowaniu o dział spadku i postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami.

Uchwała SN z dnia 8 października 2015 r., III CZP 56/15

Standard: 44973 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

W świetle przepisów art. 211 k.c. i art. 212 § 2 k.c. podział fizyczny rzeczy (podział naturalny) jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności. Uwzględniając jednocześnie przepisy procesowe, dotyczące zniesienia współwłasności, które mają odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie odesłań zawartych w przepisach art. 567 § 3 k.p.c. i art. 688 k.p.c., taką konstatację należy zmodyfikować o tyle, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego w pierwszej kolejności wziąć trzeba pod uwagę treść zgodnego wniosku zainteresowanych co do proponowanego przez nich sposobu dokonania tego podziału, jeżeli projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych (zob. art. 622 § 1 i 2 k.p.c.).

Dopiero w razie braku zgodnego wniosku uczestników sąd dokonuje podziału na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli, jeżeli zachodzą warunki do dokonania podziału w naturze, z uwzględnieniem wszelkich okoliczności zgodnie z interesem społeczno - gospodarczym, a różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty pieniężne (art. 623 k.p.c.).

Postanowienie SN z dnia 9 września 2011 r., I CSK 674/10

Standard: 12174 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Stosownie do art. 623 in fine w związku z art. 622 § 2 k.p.c., gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli spełnione zostaną wymagania, o których mowa w dwóch artykułach poprzedzających, a projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych.

Jeżeli brak jest podstaw do wydania takiego postanowienia, a zachodzą warunki do dokonania podziału w naturze, sąd dokonuje tego podziału na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli z uwzględnieniem wszelkich okoliczności zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym. Różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty pieniężne.

Postanowienie SN z dnia 3 czerwca 2011 r., III CSK 330/10

Standard: 12248 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Ustalając, wedle wymagań art. 684 k.p.c., skład i wartość majątku wspólnego, sąd może ustalenia te oprzeć na zgodnych oświadczeniach uczestników, jeżeli nie budzą one wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.

Postanowienie SN z dnia 29 listopada 2001 r., V CKN 482/00

Standard: 22573 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Według art. 622 § 2 k.p.c. sąd nie może poprzestać na zgodnym wniosku uczestników postępowania, m.in. jeżeli wniosek ten narusza rażąco interes osób uprawnionych. Sytuacja taka może zaistnieć nie tylko wtedy, gdy jeden z uczestników postępowania (lub nawet wszyscy) działa na swoją niekorzyść, ale również, gdy działa on na niekorzyść innych osób uprawnionych. Osobami tymi mogą być również wierzyciele uczestnika postępowania. W takiej sytuacji nie można wykluczyć nawet uznania ich za osoby zainteresowane sposobem podziału majątku dorobkowego, gdyż to, czy ich dłużnik zachowa, czy też wyzbędzie się majątku i w konsekwencji stanie się niewypłacalnym, ma dla nich niebagatelną wagę. Mając ten właśnie aspekt zagadnienia na uwadze Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 kwietnia 1995 r. III CZP 34/95 wyraził znamienne dla rozważanego problemu zapatrywanie, że wierzyciel jednego z małżonków może być uczestnikiem postępowania w sprawie o podział ich majątku dorobkowego.

W każdym więc razie, jeżeli przeprowadzona kontrola zgodnego wniosku uczestników postępowania w przedmiocie podziału tego majątku nie usunie powziętych przez sąd wątpliwości w zasygnalizowanej kwestii, to ma on, w myśl art. 3 § 2 k.p.c., dążyć w drodze postępowania dowodowego do należytego wyjaśnienia całokształtu istotnych okoliczności sprawy, a to w celu wydania orzeczenia odpowiadającego prawu, zasadom współżycia społecznego i zarazem nie naruszającego w sposób rażący interesu osób uprawnionych.

Wyrok SN z dnia 19 października 1995 r., III CRN 40/95

Standard: 28297 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.