Modyfikacja przez sąd treści oświadczenia zastępującego oświadczenie woli (art 64 k.c.)
Związanie sądu w poszczególnych kategoriach spraw Orzeczenie sądu zastępujące oświadczenie woli (art. 64 k.c.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Wyrok zastępujący oświadczenie woli powinien uwzględniać pełną treść oświadczenia, do złożenia którego pozwany był zobowiązany (por. uchwała SN z dnia 20 kwietnia 2006 r., III CZP 25/06 oraz wyroki SN z dnia 12 września 2014 r., I CSK 635/13 i z dnia 22 stycznia 2015 r., III CSK 114/14).
Jeżeli treść tę determinują zgodne oświadczenia woli stron (np. umowa przedwstępna, umowa zobowiązująca do rozporządzenia czy też uzgodnienie warunków bezprzetargowego zbycia nieruchomości samorządowej albo skarbowej, potwierdzone protokołem z rokowań) wyrok powinien obejmować wszystkie istotne normatywnie elementy objęte porozumieniem stron.
Wyrok zastępujący oświadczenie woli powinien uwzględniać, iż treść leżącego u jego podstaw zobowiązania podlega ustaleniu zgodnie z regułami wykładni oświadczeń woli określonymi w art. 65 k.c., a ponadto może być – stosownie do art. 56 k.c. -współkształtowana przez ustawę, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (por. wyroki SN z dnia: 9 stycznia 2008 r., II CSK 414/07, 21 stycznia 2009 r., III CSK 268/08, 9 czerwca 2009 r., II CSK 24/09, 24 listopada 2009 r., V CSK 163/09, 30 marca 2011 r., III CSK 171/10, 20 marca 2014 r., II CSK 292/13, 14 marca 2017 r., II CSK 237/16 oraz uchwała SN z dnia 20 kwietnia 2006 r., III CZP 25/06).
Z drugiej strony treść ta nie może obejmować uzgodnionych przez strony postanowień, które są niedopuszczalne (np. sprzeczne z ustawą, zasadami współżycia społecznego czy abuzywne), a których nieważność (bezskuteczność) nie pociąga za sobą upadku całego zobowiązania (por. wyroki SN z dnia 16 czerwca 2016 r., V CSK 654/15 i z dnia 20 lutego 2018 r., V CSK 341/17).
Tego rodzaju „odstępstwa” nie zmierzają do określenia treści zastępowanego oświadczenia woli w sposób odbiegający od treści, na którą wskazuje zobowiązanie do jego złożenia, lecz mają właśnie na celu nadanie temu oświadczeniu treści odpowiadającej w pełni skutkom osiągniętego przez strony konsensu.
Czym innym jest natomiast zobowiązanie pozwanego w wyroku do złożenia oświadczenia woli o określonej treści, pomijającej niektóre elementy osiągniętego uprzednio uzgodnienia, mające w świetle art. 56 k.c. samodzielne znaczenie normatywne. Zabieg ten jest niczym innym niż niedopuszczalnym nadaniem oświadczeniu innej treści niż wynikająca z zobowiązania do jego złożenia (por. uchwała (7) SN – zasada prawna – z dnia 7 stycznia 1967 r., III CZP 32/66).
Wyrok SN z dnia 18 grudnia 2018 r., IV CSK 446/17
Standard: 33083 (pełna treść orzeczenia)
Stosunek prawny łączący kontrahentów umowy przedwstępnej charakteryzuje się tym, iż postanowienia umowy przyrzeczonej są ustalone w umowie przedwstępnej. Treść oświadczeń woli składanych przez strony w zamiarze zawarcia umowy przyrzeczonej jest więc z góry określona. To samo dotyczy treści orzeczenia rozstrzygającego powództwo o zawarcie umowy przyrzeczonej. W związku z tym sąd nie może bez zgody stron nadać zawartej umowie treści innej od ustalonej w umowie przedwstępnej. Sąd może powództwo to albo oddalić albo w całości uwzględnić orzekając o zawarciu umowy przyrzeczonej (uchwała SN (7) z dnia 7 stycznia 1967 r., sygn. akt III CZP 32/66).
Uwzględniając, że oświadczenie woli zawarte w umowie przyrzeczonej winno odpowiadać treści ustalonej w umowie przedwstępnej, wskazać trzeba równocześnie, że w pewnych sytuacjach orzeczenie zastępujące umowę przyrzeczoną, może nie pokrywać się ściśle z treścią poszczególnych postanowień umowy przedwstępnej. W postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest realizacja roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej, sąd ustala treść tej umowy nie tylko na podstawie postanowień zawartych w umowie przedwstępnej, ale uzupełnia jej treść postanowieniami wynikającymi z przepisów dyspozytywnych, zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów (wyrok SN z dnia 21.01.2009 r., III CSK 268/08, wyrok SN z dnia z dnia 30 marca 2011 r., III CSK 171/10).
Umowa przyrzeczona musi, uwzględniać przepisy bezwzględnie obowiązujące (wyrok SN z dnia 24 listopada 2009 r.,V CSK 163/09).
Wyrok SA w Szczecinie z dnia 22 marca 2017 r., I ACa 915/16
Standard: 10153 (pełna treść orzeczenia)