Żądanie przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w odrębne prawo własności (art. 12 ust. 1 u.s.m.)
Powództwa przeciwko spółdzielni mieszkaniowej Spółdzielcze lokatorskie prawa do lokalu mieszkalnego (art. 9 – 16[1] u.s.m.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Artykuł 12 ust. 1 pkt 1 i 2 u.s.m., przyznaje członkowi spółdzielni, dysponującemu spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego, roszczenie o zawarcie z nim przez spółdzielnię, na jego pisemne żądanie umowy przeniesienia własności lokalu, jeżeli dokona: spłaty przypadającej na ten lokal części zobowiązań spółdzielni związanych z budową, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1, w tym w szczególności odpowiedniej części zadłużenia kredytowego spółdzielni wraz z odsetkami, a jeżeli spółdzielnia skorzystała z pomocy uzyskanej ze środków publicznych lub z innych środków spłaty przypadającej na ten lokal części umorzenia kredytu, w kwocie podlegającej odprowadzeniu przez spółdzielnię do budżetu państwa oraz spłaty zadłużenia z tytułu opłat, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.s.m. Powiązanie tego przepisu z art. 10 ust. 1 pkt 1 u.s.m. rozumieć należy w ten sposób, że roszczenie o przeniesienie odrębnej własności lokalu uzależnione jest od wcześniejszego spłacenia nieuiszczonych dotąd, a przypadających na ten lokal zobowiązań spółdzielni związanych z realizacją zadania inwestycyjnego, niepokrytych w całości przez wniesienie wkładu mieszkaniowego.
Przepis kładzie więc nacisk nie na konieczność opłacenia wkładu mieszkaniowego, lecz na konieczność zwrócenia spółdzielni wszystkich poniesionych przez nią wydatków na budowę lokalu, a także pokrycia odpowiedniej części ciążących na spółdzielni zobowiązań kredytowych, wynikających z kredytów zaciągniętych na budowę. Nie ma natomiast podstaw do odczytywania go jako uzależniającego możliwość przeniesienia własności lokalu od uiszczenia wkładu mieszkaniowego.
Wkład mieszkaniowy jest świadczeniem przeznaczonym na poniesienie kosztów budowy w przeliczeniu na lokal, w art. 12 ust. 1 u.s.m., nie chodzi natomiast o wniesienie wkładu, lecz o sprawdzenie, czy pozostały niespłacone koszty i zobowiązania związane z lokalem, których wkład nie pokrył. Jeżeli więc nieruchomość została przekazana w drodze darowizny, to znaczy w sposób, który włączył do majątku spółdzielni gotowy obiekt, bez konieczności ponoszenia przez nią kosztów zadania inwestycyjnego, a tym bardziej zaciągania na ten cel kredytów, nie ma podstaw, by domagać się wnoszenia wkładu budowlanego, jeżeli nie wynika to z przepisu ustawy. Takie żądanie naruszałoby art. 1 ust. 11 u.s.m. zakazujący spółdzielni mieszkaniowej odnoszenia korzyści majątkowych kosztem swoich członków.
Rozwiązanie ustawowe nie stanowi naruszenia wskazanych przez pozwaną norm konstytucyjnych. Pozwana otrzymała wartościowe składniki majątkowe od przedsiębiorstwa państwowego, które wybudowało je i wynajmowało swoim pracownikom. Przeniesienie własności było nieodpłatne, łączyło się jednak ze zobowiązaniem pozwanej spółdzielni do przyjęcia lokatorów darowanych budynków w poczet członków i ustanowienia na ich rzecz spółdzielczych praw do lokalu na zasadach doprecyzowanych w art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z 1994 r., a więc miało na celu zapewnienie im stabilnych praw do zamieszkiwania w budynkach, których wyzbywał się ich pracodawca. Darowując spółdzielni gotowy lokal zakład pracy niejako wnosił jednocześnie wkład budowlany. Spełnienie przez powódkę obowiązków uprawniających ją do uzyskania lokatorskiego prawa do lokalu zostało skontrolowane w postępowaniu sądowym o zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu takiego prawa na jej rzecz, w którym jej powództwo zostało uwzględnione. Jedynie w tym postępowaniu miał zastosowanie art. 9 ust. 2 ustawy z 1994 r., a uwzględnienie powództwa nakazuje przyjąć, że obowiązujące powódkę wymagania ustawowe do uzyskania tego prawa zostały przez nią wykonane. Pozwana w swoich dokumentach potwierdziła, że z lokalem zajmowanym przez powódkę nie są związane żadne długi wymienione w art. 12 ust. 1 u.s.m.
Wyrok SN z dnia 18 stycznia 2017 r.,V CSK 202/16
Standard: 11637 (pełna treść orzeczenia)
Prawidłowa interpretacja art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych powinna prowadzić do wniosku, że wyodrębnienie lokalu i ustanowienie odrębnej własności lokalu w stosunku do którego członkowi spółdzielni przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu może nastąpić po zapłacie równowartości rynkowej wartości tego lokalu. Dopiero bowiem zapłata rynkowej wartości lokalu stwarza po stronie spółdzielni obowiązek ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia tej własności na członka spółdzielni, który wniosek o takie wyodrębnienie lokalu i przeniesienie jego własności złożył.
Z art. 12 u.s.m. jednoznacznie wynika, że wymienione w nim elementy są to jedynymi opłatami jakie winien uiścić członek spółdzielni przed zawarciem umowy przeniesienia własności lokalu. Uprawnienie do żądania przekształcenia spółdzielczego prawa do lokalu w odrębne prawo własności jest uzależnione od zapłaty na rzecz spółdzielni ściśle określonych kategorii należności. Skoro tak, rozumując a contrario, należy przyjąć, że powstanie tego prawa i jego realizacja nie może być uzależniona od spełnienia dalszych wymogów, w tym uiszczenia jeszcze innych, nie wymienionych w powołanych przepisach opłat. ( vide: Wyrok SA w Katowicach z dnia 23 czerwca 2015 r., V ACa 884/15). Ustawodawca nie uzależnił bowiem realizacji prawa do nabycia własności lokalu od uiszczenia innych opłat a tym bardziej od uiszczenia opłaty stanowiącej równowartość wartości rynkowej lokalu.
Pozwana spółdzielnia otrzymała lokal powódki pod tytułem nieodpłatnie, w drodze darowizny i nie poniosła żadnych kosztów wymienionych w art. 12 ust 1 u.s.m., zatem nie może uzależniać przeniesienia własności lokalu od dokonania przez powódkę uiszczenia dodatkowej opłaty, której wysokości nota bene nigdy sama nie określiła. Rację miał zatem Sąd Okręgowy twierdząc, że przeniesienie własności lokalu na powódkę, wobec braku poniesionych przez pozwanego kosztów określonych w art. 12 u.s.m., powinno nastąpić nieodpłatnie. Podnoszony natomiast w apelacji zarzut, że konieczność uiszczenia dodatkowych nie wskazanych w art. 12 u.s.m. wynika pośrednio z treści art. 9 ust 1 i 2 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe, jest zupełnie nieuzasadniony. Przepis ten dotyczy opłaty za ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, a powódce prawo takie już przysługuje i zasady ponoszenia opłat za ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w przypadku nieodpłatnego przekazania spółdzielni lokali zakładowych nie mają żadnego odniesienia ani wpływu na zasady przeniesienia własności lokalu na rzecz członka spółdzielni, któremu spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu już przysługuje. Zasady przenoszenia własności lokali, co do których uprawnionemu przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu zostały w sposób autonomiczny uregulowane w art. 12 u.s.m.
Strona pozwana uzasadniając apelację i twierdzenie o obowiązku zapłaty przez powódkę wartości lokalu powoływała się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w Wyroku z dnia 17 grudnia 2008 r. (P 17/2008). Zauważyć należy, że wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 12 ust. 1 w zakresie, w jakim zobowiązuje spółdzielnię do zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu po dokonaniu przez członka spółdzielni wyłącznie spłat, o których mowa w pkt 1-3 tego przepisu (w brzmieniu badanym przez TK), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji. Strona pozwana pominęła jednak okoliczność, że na skutek wyroku Trybunału ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych została znowelizowana. Nowe uregulowanie wprowadzone zostało nowelą z dnia 18.12.2009 r. (Dz.U.2009.223.1779) nowe brzmienie art. 12 u.s.m., nadane tą nowelizacją nie zostało już zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Jednocześnie nowelizacja ta dodała w ustawie art. 1 ust. 1 1 ustawy, korygujący cele działania spółdzielni mieszkaniowej. Zgodnie z tym przepisem spółdzielnia mieszkaniowa nie może odnosić korzyści majątkowych kosztem swoich członków, w szczególności z tytułu przekształceń praw do lokali.
W tym świetle wobec nieodpłatnego nabycia lokalu przez pozwaną spółdzielnię, kierowane wobec powódki żądanie zapłaty wartości rynkowej lokalu było bezprzedmiotowe i uwzględnienie takiego żądania pozwanej spółdzielni prowadziłoby do osiągnięcia przez spółdzielnię, wbrew treści 1 ust. 1[1] u.s.m. nieuzasadnionej korzyści kosztem powódki.
Wyrok SA we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2015 r., I ACa 1491/15
Standard: 28186 (pełna treść orzeczenia)
Standard: 27767
Standard: 27939
Standard: 28187
Standard: 28188
Standard: 28190
Standard: 28194