Łączne dochodzenie roszczeń ze skargi pauliańskiej oraz z bezpodstawnego wzbogacenia i innych podstaw
Zbieg roszczeń ze skargi pauliańskiej Dochodzenie uznania czynności za bezskuteczną wobec osoby trzeciej bliższej i dalszej (art. 531 k.c.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Rozporządzenie korzyścią nie wyklucza pozwania dłużnika na podstawie art. 527 k.c., jeśli uzyskanie wyroku uznającego daną czynność prawną za bezskuteczną względem wierzyciela jest wierzycielowi potrzebne np. w związku z zamiarem dochodzenia roszczeń odszkodowawczych lub z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (wyrok SN z 11 grudnia 2013 r., IV CSK 222/13; uchwała SN z 24 lutego 2011 r., III CZP 132/10).
Wyrok SN z dnia 30 czerwca 2022 r., II CSKP 312/22
Standard: 67052 (pełna treść orzeczenia)
Zdaniem Sądu Odwoławczego możliwe jest dochodzenie łącznie roszczenia z tytułu skargi paulińskiej oraz świadczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, w jednym postępowaniu. Taką formalną możliwość dopuszcza się w doktrynie, podobny pogląd prezentowany jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego (tak: wyrok SN z 25 października 2012r. I CSK 139/12, Wyrok SN z 30 września 2004r., IV CK 30/04).
Obok zaskarżenia czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią, wierzyciel ma możliwość wystąpienia bezpośrednio przeciwko osobie trzeciej także o zasądzenie na jego rzecz odpowiedniej kwoty (art. 405kc). Koniecznym jest jednak uzyskanie prawomocnego wyroku paulińskiego, przesądzającego o zasadzie odpowiedzialności osoby trzeciej. Roszczenie kondycyjne ma bowiem swoje źródło w skardze paulińskiej i nie może być od niej oderwane. Z drugiej strony wierzyciel może też, z powołaniem się już na prawomocny wyrok uwzględniający powództwo o ubezskutecznienie wytoczone przeciwko osobie trzeciej, wystąpić z odrębnym powództwem o zapłatę (tak: wyrok SN z 3 lutego 2005r., II CK 412/04).
Wierzyciel może zatem poszukiwać ochrony przed niewypłacalnością dłużnika przez bezpośrednie żądanie zasądzenia od osoby trzeciej sumy, jaką by pozyskał w wyniku egzekucji prowadzonej z majątku dłużnika (art. 405 kc). Warunkiem sine qua non jest jednak uprzednie uzyskanie przez wierzyciela prawomocnego wyroku, w którym czynność prawna osoby trzeciej z dłużnikiem zostanie uznana wobec niego za bezskuteczną. Wyrok taki ma bowiem charakter konstytutywny i nie może go zastąpić przesłankowe ustalenie bezskuteczności w procesie przeciwko osobie trzeciej o zapłatę (tak: uz. uchwały SN z 24 lutego 2011r., III CZP 132/10, wyrok SN z 25 października 2012r., uz. wyroku SN z dnia 30 września 2004 r., IV CK 30/04).
Wymagalność roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia z art. 405 kc następuje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia co do uznania czynności dłużnika za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela. Wówczas wierzyciel bowiem uzyskuje możliwość żądania zaspokojenia swojej wierzytelności.
Wyrok SA w Katowicach z dnia 30 marca 2017 r., I ACa 1066/16
Standard: 10005 (pełna treść orzeczenia)
Standard: 65841
Standard: 67053