Osobowość prawna jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 Konstytucji)
Osobowość prawna i samodzielność jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 konstytucji) Charakterystyka, klasyfikacja, rodzaje osób prawnych
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 1997, Nr 78, poz. 483 ze zm.) określa w art. 163, że samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. Stwierdzając wprost w art. 165, że jednostki samorządu terytorialnego mają osobowość prawną oraz że przysługują im prawo własności i inne prawa majątkowe wskazuje w art. 164, że podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina (ust. 1), a inne jednostki samorządu regionalnego albo lokalnego i regionalnego określa ustawa (ust. 2).
Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. 1998, Nr 96, poz. 603 ze zm.) wprowadziła z dniem 1 stycznia 1999 r. trójstopniowy podział terytorialny państwa stwierdzając, że jednostkami zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa są: gminy, powiaty i województwa.
Art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 596 ze zm.), stanowi, że województwo ma osobowość prawną. Województwo jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia województwa nie należącego do innych wojewódzkich osób prawnych (art. 47 ust. 3)
Z powołanych aktów prawnych wynika, że pojęcie „województwo" ma dwa znaczenia. Oznacza ono zarówno jednostkę zasadniczego podziału terytorialnego państwa jak i jednostkę samorządu terytorialnego, o statusie z jednej strony podmiotu prawa publicznego, z drugiej - osoby prawnej prawa prywatnego. W ramach podmiotowości prawnej prawa cywilnego mieści się zdolność prawna, zdolność do czynności prawnych i odpowiednio zdolność sądowa i procesowa. Z tych przyczyn wyłącznie województwu rozumianemu jako jednostka samorządu terytorialnego przysługuje osobowość cywilno-prawna typu korporacyjnego, przy czym jego substratem są członkowie regionalnej wspólnoty samorządowej.
zdolność sądowa przysługuje wyłącznie województwu, jako podmiotowi dysponującemu osobowością prawną, czyli będącemu podmiotem praw i obowiązków cywilnych. Stroną w obecnym sporze może być zatem jedynie Województwo […]. Dopuszczalność jego reprezentacji przez wojewódzki urząd pracy bądź dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy oraz umocowania do działania w sprawie wymagać będzie poczynienia dalszych ustaleń i ocen prawnych. Co do zasady wskazać jednak należy, że ze względów pragmatycznych w praktyce orzeczniczej przyjęto, iż możliwe jest uzupełnianie oznaczenia strony przez wskazanie jednostek organizacyjnych nie będących statio fisci lub statio municipalis, gdyż usprawnia to postępowanie rozpoznawcze i ewentualne przyszłe postępowanie egzekucyjne.
Postanowienie SN z dnia 29 maja 2014 r., V CSK 403/13
Standard: 67425 (pełna treść orzeczenia)
Jest faktem bezspornym, że osobowość jednostek samorządu terytorialnego wynika wprost z Konstytucji i że zostały one ukształtowane jako osoby prawa publicznego. W szczególności gmina jest osobą prawną prawa publicznego, której status prawny określają przede wszystkim przepisy rozdziału VII Konstytucji. Gmina stanowi utworzoną z mocy prawa wspólnotę mieszkańców powołaną do realizowania zadań publicznych (art. 16 ust. 1 i 2 Konstytucji) i właśnie ta cecha przesądza o jej ustrojowym charakterze.
Zgodnie z art. 16 ust. 2 Konstytucji, samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zasada ta koreluje z zasadą decentralizacji władzy publicznej sformułowaną w art. 15 ust. 1 Konstytucji.
Przyznanie gminie i innym jednostkom samorządu terytorialnego na mocy art. 165 Konstytucji osobowości prawnej oraz prawa własności i sądowej ochrony w zakresie samodzielności stanowi gwarancję prawidłowego wykonania zadań publicznych, a tym samym umożliwia efektywne sprawowanie w powierzonym zakresie władzy publicznej.
Art. 165 ust. 1 Konstytucji traktuje własność komunalną jako gwarancję osobowości prawnej samorządu terytorialnego (zob. wyrok z 12 kwietnia 2000 r., K. 8/98), w szczególności gwarancję podmiotowości prawnej gmin. Dzięki niej, zachowując samodzielność, gmina może być partnerem władzy rządowej. Własność przysługująca gminom odgrywa szczególną, konstytucyjną rolę i ma znaczenie ustrojowe.
Wyrok TK z dnia 21 października 2008 r., P 2/08
Standard: 97 (pełna treść orzeczenia)