Zarzuty dłużnika; ochrona dłużnika ( art. 513 § 1 k.c.)
Zarzuty dłużnika; ochrona dłużnika (art. 513 k.c.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Zarzuty dłużnika mogą się odnosić także do samego przelewu. Dłużnik może kwestionować przejście wierzytelności na nabywcę, jeśli byłoby to sprzeczne z ustawą, umową lub właściwością zobowiązania albo causa okazałaby się nieważna [por. np. J. Mojak, Obrót wierzytelnościami..., s. 112; B. Łubkowski, w: Z. Resich (red.), Kodeks..., t. 1, 1972, s. 1225; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania..., s. 369; K. Zagrobelny, w: E. Gniewek (red.), Kodeks..., 2008, s. 929, 930; R. Sadlik, Zarzuty dłużnika..., s. 37; G. Kozieł, w: A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny , t. 3, cz. szczególna, 2010, s. 772].
Sytuacja prawna dłużnika nie może ulec na skutek przelewu pogorszeniu w porównaniu z tą, jaka istniała przed przelewem. Przepis ten nie uprawnia jednak do podnoszenia przez dłużnika tych zarzutów, jakie zbywcy wierzytelności mogłyby przysługiwać przeciwko jej nabywcy. Dłużnik może stawiać zarzuty ingerujące w stosunek wewnętrzny między cedentem a cesjonariuszem, ale te których skutkiem jest bezwzględna nieważność czynności prawnej oddziaływająca erga omnes (wyrok SN z dnia 19 lutego 1998 r., III CKN 387/97). Taka okoliczność może być przedmiotem zarzutu każdej osoby mającej interes prawny w stwierdzeniu tej nieważności, a więc także dłużnika.
W przypadku zarzutów dotyczących abuzywności postanowień umowy cesji wskazać należy, że nawet przy uznaniu ich zasadności skutek, jaki przewidziany jest w art. 385[1] k.c., to bezskuteczność częściowa, a nie nieważność samej czynności prawnej. Postanowienia uznane za abuzywne nie wiążą bowiem konsumenta. Sankcja ta znajduje zastosowanie w interesie konsumenta, co oznacza, że ten może sprzeciwić się jej zastosowaniu. Wprawdzie sądy są zobowiązane do badania z urzędu niedozwolonego charakteru nieuzgodnionych indywidualnie postanowień umowy, to jednak stwierdzenie abuzywności i odmowa zastosowania zakwestionowanego postanowienia następuje tylko w wypadku, gdy po stosownym poinformowaniu w tym zakresie przez sąd konsument nie sprzeciwi się takiemu stwierdzeniu. Stąd też pozwany jako dłużnik nie jest uprawniony do podnoszenia zarzutów dotyczących stosunku wewnętrznego między cedentem a cesjonariuszem, zwłaszcza że zbywcy wierzytelności (konsumenci) nie kwestionowali związania postanowieniami umowy cesji. Zarzuty te przysługiwały wyłączenie cedentom.
Wyrok SO w Warszawie z dnia 9 lipca 2019 r., XXVII Ca 2583/18
Standard: 80372 (pełna treść orzeczenia)
Z potrzebą ochrony interesu dłużnika, uzasadnioną tym, iż nie wymaga się jego zgody na przelew, związana jest fundamentalna reguła, że przelew nie może pogorszyć sytuacji prawnej dłużnika przelanej wierzytelności; zmianie ulega tylko osoba wierzyciela przy dotychczasowej nie zmienionej treści stosunku zobowiązaniowego. Przejawem tej ochrony jest także zasada, że dłużnikowi przysługują przeciwko cesjonariuszowi wszelkie zarzuty, jakie w chwili powzięcia wiadomości o przelewie miał on przeciwko cedentowi (art. 513 § 1 k.c.).
W przypadku przelewu wierzytelności istniejących i przelewu wierzytelności przyszłych, u których podłoża leży - tak jak w niniejszej sprawie - częściowo zrealizowany stan faktyczny uzasadniający ich powstanie, dłużnikowi na podstawie art. 513 § 1 k.c. przysługują wobec cesjonariusza wszystkie zarzuty mające w chwili zawarcia umowy przelewu swą podstawę w stosunku prawnym będącym źródłem przelanej wierzytelności. Należą do nich również zarzuty, których przesłanki dopełniły się ostatecznie dopiero po powzięciu przez dłużnika wiadomości o przelewie, wystarcza bowiem, żeby sama podstawa zarzutu powstała przed powzięciem przez dłużnika wiadomości o przelewie (por. wyrok SN z dnia 10 września 2015 r., II CSK 661/14).
Wyrok SN z dnia 17 marca 2017 r., III CSK 129/16
Standard: 12812 (pełna treść orzeczenia)
Standard: 5064
Standard: 37349
Standard: 65027
Standard: 21143
Standard: 53793
Standard: 33486