Charakterystyka umowy dożywocia

Umowa dożywocia (art. 908 k.c.)

Wyświetl tylko:

Umowę dożywocia wyróżniają funkcjonalnie powiązane świadczenia, które są zdolne do zaspokojenia określonych w umowie potrzeb dożywotnika, tak dalece, aby nie potrzebował on zdobywać środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyroki SN z: 9 maja 2008 r., III CSK 359/07; 28 czerwca 1945 r., C I 5/45). Jej celem jest więc zapewnienie zbywcy lub osobom mu bliskim dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie własności nieruchomości. Obiektywną ocenę ekwiwalentności świadczeń utrudnia fakt, że jest to umowa losowa. Losowość tej umowy polega na tym, że czas jej trwania jest uzależniony od nieprzewidywalnego czynnika, jakim jest śmierć dożywotnika (por. art. 908 § 3 k.c.). Konstrukcja umowy dożywocia zapewnia jednak ochronę uprawnionego przed wyzyskiwaniem go przez zobowiązanego.

Umowa dożywocia, zobowiązuje nabywcę nieruchomości do zapewnienia dożywotnikowi utrzymania przez spełnianie określonych w jej treści świadczeń. Spełnianie tego obowiązku wymaga utrzymywania bliskich stosunków osobistych pomiędzy stronami, a przynajmniej pozostawania w styczności. 

Umowa dożywocia realizuje w ten sposób funkcję alimentacyjną i koncyliacyjną.

Realizowanie przez dożywotnika niektórych swoich potrzeb samodzielnie, nie wskazuje na nieodpłatność umowy dożywocia. Zakres obowiązków nabywcy nieruchomości jest określany w umowie i może zostać zawężony przez strony do zaspokajania niektórych potrzeb egzystencjalnych dożywotnika. Nawet jednak wówczas dożywotnik uzyskuje od nabywców nieruchomości konkretne wartości majątkowe, gwarancje i świadczenia, na które nie mógłby liczyć w razie uzyskania zapewnień jedynie moralnych, czy zawarcia umowy darowizny.

Istotną gwarancją wynikającą z umowy dożywocia jest jej rozszerzona skuteczność, a w konsekwencji wzmocniona ochrona praw dożywotnika. Gwarancje te mają określoną wartość ekonomiczną. Zgodnie z art. 910 § 1 k.c. przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. W konsekwencji nowy właściciel zobowiązany jest do takich samych świadczeń na rzecz dożywotnika, co poprzedni właściciel, skoro nawet ujawnienie dożywocia w księdze nie jest warunkiem ochrony dożywotnika.

Zgodnie z art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2019, poz. 2204 ze zm.), rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko prawu dożywocia. Takich gwarancji nie daje umowa darowizny.

Wyrok SN z dnia 1 czerwca 2022 r., I NSNc 551/21

Standard: 61987 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Ustanowienie służebności osobistej w postaci służebności mieszkania polegającej na „bezpłatnym i dożywotnim” korzystaniu z lokalu nie może być mylone z instytucją umowy o dożywocie określonej w art. 908 k.c.

Pozwani w treści aktu notarialnego nie zobowiązali się bowiem do zapewnienia powódce dożywotniego utrzymania, czy też dostarczania wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła, opału, zapewnienia odpowiedniej pomocy lub pielęgnowania w chorobie, lecz jedynie do ograniczenia swojego prawa własności poprzez ustanowienie na rzecz powódki służebności osobistej w postaci służebności mieszkania.

Umowa dożywocia winna być wyrażona w treści aktu notarialnego w sposób expressis verbis i nie można jej domniemywać co potwierdza utrwalone orzecznictwo. Ustanowienie dożywocia powinno nastąpić w umowie przenoszącej własność nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego, przy czym umowa o dożywocie ukryta pod pokorną umową sprzedaży nieruchomości zawartą w formie aktu notarialnego jest nieważna, jeżeli istotne postanowienia umowy o dożywocie nie postały objęte tą formą szczególną (uchwała SN z dnia 22 maja 2009 r., sygn. III CZP 21/09

Wyrok SR Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2016 r., II C 675/15

Standard: 33408 (pełna treść orzeczenia)

Sądy RejonowePrawo cywilne

W wyniku zawarcia umowy dożywocia właściciel nieruchomości zobowiązuje się do przeniesienia jej własności na nabywcę, który w zamian za to zobowiązuje się zapewnić zbywcy lub osobie mu bliskiej dożywotnie utrzymanie (art. 908 §1 i 3 k.c.). Każda ze stron umowy dożywocia zobowiązuje się do określonego świadczenia, które strony uznają za ekwiwalentne. 

W przypadku umowy o dożywocie zbywca nieruchomości (dożywotnik) uzyskuje określone świadczenie służące w zasadzie zaspokojeniu jego potrzeb w taki sposób, aby nie musiał on przyczyniać się do zdobywania środków na zaspokojenie niezbędnych wymagań życiowych (por. wyrok SN z 09.05.2008r., III CSK 359/07).

Świadczenie dożywotnika znajduje swój odpowiednik w świadczeniu nabywcy nieruchomości przy jednoczesnym zaakcentowaniu, że świadczenie nabywcy nieruchomości nie musi odpowiadać dokładnie wartości nabytej nieruchomości.

Wyrok SA w Szczecinie z dnia 24 maja 2016 r., I ACa 1175/15

Standard: 58484 (pełna treść orzeczenia)

Sądy ApelacyjnePrawo cywilne

Podstawę ingerencji sądu w cywilnoprawną umowę dożywocia stanowi przepis art. 913 k.c. W trakcie wykonywania umowy dożywocia, ze względu na osobiste stosunki, które zachodzą pomiędzy stronami umowy, może dojść do sytuacji konfliktowych. Mogą one przybrać głęboką postać, która będzie rzutować na to, czy umowa dożywocia powinna nadal wiązać strony w stanie niezmienionym. W takich sytuacjach utrzymywanie umowy dożywocia w pierwotnej postaci bywa niemożliwe – wykonywanie umowy wymaga wszak współdziałania stron, i co za tym idzie, pozostawania przez nie w dobrych relacjach osobistych.

Art. 913 k.c. stwarza możliwość rozwiązania tego typu sytuacji. Umożliwia stronom zwrócenie się do sądu o zamianę świadczeń wynikających z dożywocia na dożywotnią rentę (§ 1) bądź też o rozwiązanie umowy (§ 2). Oczywiście strony mogą dokonać modyfikacji stosunku dożywocia dobrowolnie, jeśli uznają to za konieczne z punktu widzenia ich sytuacji. Jednakże przepis art. 913 do takich wypadków się nie odnosi. Omawiany przepis jest podstawą modyfikacji stosunku umownego wyrokiem sądu, wówczas gdy strony nie kogą dojść do porozumienia.

Przesłanką wystąpienia z którymkolwiek z żądań z art. 913 k.c. jest wytworzenie się między dożywotnikiem a zobowiązanym takich stosunków, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, z tym, że przy zamianie uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę, odpowiadającą wartości tych uprawnień, nie maja istotnego znaczenia przyczyny wytworzenia się złych stosunków między stronami. Istotny jest sam fakt istnienia takich stosunków, w których nie można wymagać od stron, ażeby pozostawały nadal w bezpośredniej styczności. Przyczyny takiego stanu rzeczy mogą natomiast mieć znaczenie przy ocenie przesłanek z § 2 art. 913 k.c., który dozwala na żądanie rozwiązania umowy dożywocia jedynie „w przypadkach wyjątkowych”.

Wyrok SA w Krakowie z dnia 10 listopada 2015 r., I ACa 1050/15

Standard: 8612 (pełna treść orzeczenia)

Sądy ApelacyjnePrawo cywilne

Umowa dożywocia wymaga zobowiązania się właściciela nieruchomości do przeniesienia jej własności na nabywcę, który w zamian za to zobowiązuje się zapewnić zbywcy lub osobie mu bliskiej dożywotnie utrzymanie (art. 908 § 1 i 3 kc). Jest to zatem umowa wzajemna, dwustronnie zobowiązująca, a przy tym odpłatna, co oznacza, że świadczenie jednej strony umowy znajduje swój odpowiednik w świadczeniu drugiej strony.

W przypadku umowy o dożywocie zbywca nieruchomości (dożywotnik) uzyskuje określone świadczenie służące w zasadzie zaspokojeniu jego potrzeb w taki sposób, aby nie musiał on przyczyniać się do zdobywania środków na zaspokojenie niezbędnych wymagań życiowych (zob. wyrok SN z 9 maja 2008 r., III CSK 359/07).

Świadczenie dożywotnika ma więc swój odpowiednik (równoważnik) w świadczeniu nabywcy nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia dla kwestii odpłatności to, czy świadczenie nabywcy odpowiada dokładnie wartości nieruchomości.

Wyrok SR w Przasnyszu z dnia 11 grudnia 2014 r., I C 105/14

Standard: 28775 (pełna treść orzeczenia)

Sądy RejonowePrawo cywilne

Zgodnie z treścią art. 908 k.c. przez umowę o dożywocie właściciel nieruchomości zobowiązuje się przenieść jej własność na nabywcę, nabywca zaś zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. W braku odpowiednich postanowień umownych, nabywca nieruchomości zobowiązany jest do świadczeń wymienionych w powołanym przepisie, a więc powinien on: przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Zgodnie z art. 910 § 1 k.c., przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o ograniczonych prawach rzeczowych.

Przepis art. 913 k.c. przewiduje możliwość zmiany uprawnień w ramach umowy dożywocia bądź jej rozwiązanie. W myśl § 1 powołanego artykułu, jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, Sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień. W wypadkach wyjątkowych Sąd może, na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie (art. 913 § 2 k.c.).

W sytuacji, w której strony zaprzestały wzajemnych kontaktów, można rozważać zamianę świadczeń dożywotnika na rentę, przy spełnieniu przesłanek z art. 913 § 1 k.c.

Wytworzenie się między stronami umowy dożywocia stosunków wyłączających pozostawanie w bezpośredniej ze sobą styczności, daje możliwość każdej z nich i to niezależnie od powodów takiego stanu rzeczy, wystąpienia z żądaniem zmiany treści umowy i zastąpienie wynikających z niej dla dożywotnika uprawnień dożywotnią rentą. O zmianie takiej – która nie była przedmiotem żądania – w razie uznania bezzasadności żądania rozwiązania umowy, sąd nie może jednak orzec z urzędu (vide wyrok SN z 15 lipca 2010 r., IV CSK 32/10).

Wyrok SO we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2014 r., I C 1134/13

Standard: 8613

Sądy OkręgowePrawo cywilne

W przypadku tzw. prostej umowy dożywocia (art. 908 § 1 k.c.), dożywotnik nabywa uprawnienia obligacyjne o charakterze rozszerzonym (erga omnes), a do obciążenia nieruchomości tym prawem stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych (art. 910 § 1 zd. 2 k.c.), jakkolwiek w wypadku tzw. złożonej umowy dożywocia, w jego skład mogą wejść również uprawnienia wynikające z praw rzeczowych ograniczonych (art. 908 § 2 k.c.). 

Wyrok SN z dnia 14 listopada 2012 r., II CSK 206/12

Standard: 38416 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Umowa o dożywocie ukryta pod pozorną umową sprzedaży nieruchomości zawartą w formie aktu notarialnego jest nieważna, jeżeli istotne postanowienia umowy o dożywocie nie zostały objęte tą formą szczególną.

Uchwała SN z dnia 22 maja 2009 r., III CZP 21/09

Standard: 15201 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Treść dożywocia została określona przepisem względnie obowiązującym (art. 908 § 1 k.c.)

W ramach dożywocia nabywca nieruchomości zobowiązany jest zwykle zapewnić dożywotnikowi utrzymanie tj. przyjąć go jako domownika, dostarczyć mu wyżywienia ubrania światła opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie.

Obowiązkiem nabywcy nieruchomości w ramach tego stosunku jest więc w zasadzie spełnianie takich świadczeń na rzecz dożywotnika, które zaspokoją jego potrzeby w taki sposób aby nie musiał on przyczyniać się do zdobywania środków na zaspokojenie niezbędnych wymagań życiowych.

Obowiązek dostarczania uprawnionemu już gotowych środków egzystencji wymaga zazwyczaj utrzymywania bliskich stosunków osobistych pomiędzy stronami. Z drugiej strony z art. 908 § 2 k.c. wynika, że gdy zobowiązany ustanowił na rzecz dożywotnika służebność mieszkania to wchodzi ona do treści prawa dożywocia. Przy takim ukształtowaniu przez strony tego stosunku kontakty osobiste pomiędzy stronami z natury rzeczy podlegają ograniczeniu.

Ponieważ właściwe wykonywanie obowiązków stron dożywocia wymaga w pewnym zakresie kontaktu osobistego, ustawodawca czyniąc wyłom w zasadzie pacta sunt serwanda przewidział możliwość zmiany jego treści, gdy z jakichkolwiek powodów wytworzą się pomiędzy dożywotnikiem a zobowiązanymi takie stosunki, że nie można wymagać aby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności. W razie zachodzenia tej przesłanki istnieje w zasadzie podstawa do wystąpienia z roszczeniem zamiany świadczeń dożywotnich na rentę (art. 913 § 1 k.c. i 914 k.c.) Natomiast do rozwiązania przez sąd dożywocia nie wystarcza powstanie niewłaściwego stosunku pomiędzy stronami uniemożliwiającego im pozostawanie nadal w bezpośredniej styczności. Artykuł 913 § 2 k.c. stanowi wyraźnie, że umowę można rozwiązać tylko w wypadkach wyjątkowych

Wyrok SN z dnia 9 maja 2008 r., III CSK 359/07

Standard: 28776 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Umowa o dożywocie należy do dziedziny prawa, w której szczególną rolę odgrywają stosunki osobiste pomiędzy uczestnikami czynności prawnej oparte w większości na normach moralnych i obyczajowych. Motywacja towarzysząca zamiarowi zbywcy nieruchomości co do zapewnienia sobie lub osobie bliskiej dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie własności nieruchomości oraz treść prawa dożywocia oparte są na przeświadczeniu, że więzy pokrewieństwa, powinowactwa, przyjaźni lub innego stosunku bliskości będącego podstawą wzajemnego zaufania stron, stanowią podstawową gwarancję należytego wykonywania obopólnych praw i obowiązków, stwarzającą po stronie dożywotnika poczucie bezpieczeństwa w zakresie zaspokajania jego potrzeb życiowych, materialnych i osobistych, a po stronie nabywcy – świadomość zadośćuczynienia oczekiwaniom zbywcy oraz trwałej i nieograniczonej możliwości swobodnego korzystania z nieruchomości i rozporządzania nią. Przeświadczenie to może okazać się zawodne, a przyczyny tego – różne, także niezawinione przez strony. Dlatego, obok wymienianych zwykle cech, takich jak dwustronność, odpłatność, wzajemność, losowość, można do cech charakteryzujących umowę o dożywocie zaliczyć także swoiste ryzyko wyrażające się w prawdopodobieństwie takich zachowań uczestników umowy w przyszłości, które nie były oczekiwane ani nie są pożądane. Z natury rzeczy ryzyka tego nie da się wykluczyć, w związku z czym stronom umowy o dożywocie musi towarzyszyć świadomość jego istnienia, jak również świadomość tego, że tylko w niektórych sytuacjach prawo wkracza w dziedzinę wzajemnych stosunków stron (art. 913 k.c.). Inne sytuacje, nie spełniające określonych warunków, chociaż postrzegane przez strony jako niekorzystne, muszą być przez nie znoszone. Do tych sytuacji zaliczyć trzeba zbycie nieruchomości obciążonej dożywociem i wynikające z tego zmiany w sferze praw i obowiązków stron umowy o dożywocie.

Wyrok SN z dnia 17 marca 2004 r., II CK 91/03

Standard: 55204 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Przez umowę dożywocia dożywotnik zobowiązuje się do przeniesienia na rzecz swojego kontrahenta własności nieruchomości (art. 908 § 1 k.c.), jeżeli zatem własność dożywotnika wynika z dziedziczenia w części ułamkowej, to przedmiotem umowy są konkretnie określone udziały we własności poszczególnych nieruchomości, a nie udział w spadku. Kontrahent dożywotnika nie jest jego następcą uniwersalnym, ale nabywa własność rzeczy lub udział w ich własności.

Ewentualne uchylenie lub zmiana postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, którego współspadkobiercą jest dożywotnik, nie wpływa na prawa i obowiązki nabyte umową dożywocia przez jego kontrahenta. W konsekwencji kontrahent dożywotnika nie jest zainteresowanym w rozumieniu art. 679 § 2 k.p.c. z samego tylko tytułu zawarcia umowy dożywocia.

Postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2001 r., IV CKN 566/00

Standard: 29277 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Umowa o dożywocie nie jest objęta przepisem art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jedn. tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342).

Wyrok SN z dnia 1 kwietnia 1998 r., II CKN 671/97

Standard: 28719 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zrzeczenie się dożywocia ustanowionego w dacie przekazania następcy aktem notarialnym gospodarstwa rolnego nie przekształca odpłatnej formy tego przekazania, choćby zrzeczenie to nastąpiło również w drodze aktu notarialnego.

Uchwała SN z dnia 21 maja 1984 r., III UZP 22/84

Standard: 32132 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Celem umowy dożywocia jest zapewnienie zbywcy gospodarstwa rolnego zaopatrzenia na starość oraz na wypadek inwalidztwa. Stąd też dla nabywcy gospodarstwa umowa ta ma w dużym stopniu charakter losowy i jedynie w wypadkach szczególnych (np. klęski żywiołowej, nieurodzaju itp.), może on na podstawie przepisu art. 5 k.c. domagać się częściowego oddalenia powództwa o zasądzenie umówionych świadczeń.

Uchwała SN z dnia 18 maja 1978 r., III CZP 29/78

Standard: 31456 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Na podstawie umowy o dożywocie (art. 908 § 1 i 2 k.c.) następuje przeniesienie własności nieruchomości ze zbywcy (dożywotnika) na nabywcę (zobowiązanego z tytułu prawa dożywocia) z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia (art. 910 § 1, art. 155 § 1 k.c.). Nieruchomość ta, już od chwili przeniesienia jej własności na zobowiązanego z tytułu prawa dożywocia, należałaby do spadku po zobowiązanym, a nie po dożywotniku, choćby zobowiązany zmarł przed dożywotnikiem.

Przeniesienie własności nieruchomości następuje w zamian za prawo dożywocia (art. 908 § 1 i 2 k.c.), tj. odpłatnie, jednakże ze względu na losowy charakter umowy o dożywocie wynikający z niewiadomego okresu trwania obowiązków z prawa dożywocia, rozmiar odpłatności za nieruchomość nie daje się ściśle określić. Jeżeli stosunek prawny dożywocia może trwać przez znaczny okres, w którym są wykonywane świadczenia z prawa dożywocia mające charakter ciągłych i okresowych, to nie miałoby uzasadnienia przyznanie dożywotnikowi, będącemu zbywcą nieruchomości, np. uprawnienia do odstąpienia od umowy według zasad wypowiedzianych w art. 491 k.c. Ponadto dla nabywcy (nabywców), którymi z reguły są osoby młode i zdolne do pracy, bliskie zbywcy, umowa o dożywocie ma ugruntować ich egzystencję przez uzyskanie własnego, ulegającego dziedziczeniu warsztatu pracy zarobkowej, w praktyce - w postaci gospodarstwa rolnego, a interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyeliminowaniem niepożądanej niepewności w zakresie własności nieruchomości. Przemawia więc on za tym, żeby cel umowy o dożywocie pozostał niewzruszony, tzn. żeby nie nastąpiło pozbawienie właścicieli własności nieruchomości (gospodarstwa rolnego). Dlatego też chociaż umowa o dożywocie należy do umów wzajemnych, gdyż do uznania umowy za wzajemną wystarcza subiektywna ocena stron co do ekwiwalentności świadczeń, to jednak - czyniąc wyjątek od zasad o skutkach niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych - kodeks cywilny ogranicza dopuszczalność jednostronnego rozwiązania umowy o dożywocie, a tym samym pozbawienia właścicieli własności nieruchomości (gospodarstwa rolnego) do jednego tylko wypadku, mianowicie przewidzianego w art. 913 § 2 k.c.

Treść prawa dożywocia sprowadza się do zapewnienia dożywotniego utrzymywania zbywcy nieruchomości (art. 908 § 1 i 2 k.c.), a w razie dalej idącego zastrzeżenia umownego - także osoby bliskiej tego zbywcy (art. 908 § 3 k.c.). Stąd z kolei dla dożywotnika będącego zbywcą nieruchomości obciążenie prawem dożywocia nieruchomości, której własność przeszła na zobowiązanego w zamian za to prawo, stanowi swoiste ubezpieczenie go na starość lub ze względu na niezdolność do pracy (albo również takież ubezpieczenie dożywotnika - osoby bliskiej zbywcy).

W zwykłym, normalnym toku rzeczy stosunek prawny z umowy o dożywocie wygasa, wobec czego prawo dożywocia przestaje obciążać nabytą nieruchomość wskutek śmierci dożywotnika. Jeżeli jednak stosunki między dożywotnikiem a zobowiązanym z tytułu wspomnianego prawa ulegają zakłóceniu, przy czym zakłócenie to przybiera formę uporczywą lub drastyczną, to takie stosunki podważają lub uniemożliwiają spełnienie celu swoistego ubezpieczenia się dożywotnika, którym jest zapewnienie mu przez zobowiązanego dożywotniego utrzymania.

W wypadku gdy inne sposoby nie prowadzą do właściwego rezultatu w zakresie zapewnienia dożywotnikowi przez dotychczasowego zobowiązanego dożywotniego utrzymywania, to - w drodze wyjątku od zasady w kwestii postulowanej pewności co do własności nieruchomości - dożywotnikowi będącemu zbywcą nieruchomości musi być pozostawiona możliwość powrotnego przeniesienia na siebie własności zbytej nieruchomości po to, żeby mógł on potem zawrzeć następną umowę o dożywocie w celu zapewnienia sobie (lub także dożywotnikowi - osobie mu bliskiej) przez innego zobowiązanego dożywotniego utrzymywania. Zgodnie więc z tym dożywotnikowi przysługuje roszczenie o zamianę niektórych lub wszystkich uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę (art. 913 § 1 k.c.), a w wypadku wyjątkowym dożywotnikowi będącemu zbywcą nieruchomości przysługuje nawet roszczenie o rozwiązanie umowy o dożywocie (art. 913 § 2 k.c.).

Zakres i wynikający z niego cel roszczenia z art. 913 § 2 k.c. wypływa z treści i celu samego prawa dożywocia. Jeżeli jego treścią jest zapewnienie zbywcy nieruchomości (lub także dożywotnikowi - osobie mu bliskiej) dożywotniego utrzymania, to oznacza to, że treścią i celem gospodarczym prawa dożywocia jest zaspokajanie w szerokim tego słowa znaczeniu potrzeb alimentacyjnych dożywotnika przez dostarczanie mu do końca jego życia środków koniecznych do zaspokajania jego normalnych, bieżących potrzeb konsumpcyjnych.

Uchwała SN 7 sędziów - zasada prawna z dnia 16 marca 1970 r., III CZP 112/69

Standard: 15682 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Obciążenie w umowie darowizny lub dożywocia nabywcy nieruchomości rolnej obowiązkiem zapłaty na rzecz osoby trzeciej określonej kwoty pieniężnej jest dopuszczalne.

Uchwała SN z dnia 11 marca 1970 r., III CZP 28/70

Standard: 30199 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.