Opłaty od roszczeń wynikających z czynności bankowej (art. 13a u.k.s.c.)

Opłaty sądowe (art. 10 - 78 u.s.k.c.)

Wyświetl tylko:

Artykuł 13a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1125) znajduje zastosowanie do dochodzonych przez konsumentów roszczeń wynikających z czynności bankowych (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2324).

Uchwała SN z dnia 16 listopada 2022 r., III CZP 116/22

Standard: 64534 (pełna treść orzeczenia)

Od powoda będącego konsumentem, dochodzącego w jednym pozwie kilku roszczeń wynikających z czynności bankowych, pobiera się na podstawie art. 13a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 755 z późn. zm.) jedną opłatę stałą, jeżeli wartość przedmiotu sporu dla tych roszczeń, ustalona na podstawie art. 21 k.p.c., przewyższa kwotę 20 000 zł.

Wprowadzenie do ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 13a miało na celu wzmocnienie pozycji konsumentów i osób fizycznych prowadzących gospodarstwa rodzinne w relacjach z bankami, w przypadku dochodzenia roszczeń wynikających z czynności bankowych, poprzez korzystniejsze dla nich uregulowanie sposobu pobierania opłat sądowych. W relacji do innych przepisów określających wysokość opłat sądowych art. 13a u.k.s.c. jest przepisem o charakterze szczególnym. Odrębność tej regulacji dotyczy wybranych podmiotów oraz rodzaju roszczeń, do których art. 13 a u.k.s.c. ma zastosowanie, a także pobierania opłaty stałej w przypadku przekroczenia progu 20 000 zł przy ustaleniu wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia.

Treść art. 13a u.k.s.c. nie wskazuje, aby modyfikował on inne zasady dotyczące pobierania opłat sądowych, w tym dotyczące zasad pobierania opłat sądowych w przypadku dochodzenia w jednym pozwie kilku roszczeń.

W przypadku wytoczenia pozwu obejmującego kilka roszczeń wynikających z czynności bankowych należy mieć na uwadze w szczególności art. 21 k.p.c. Przepis ten stanowi, że w sytuacji, w której powód w jednym pozwie dochodzi kilku roszczeń majątkowych dla ustalenia wysokości opłaty sądowej zlicza się ich wartość. Regulacja zawarta w art. 13a u.k.s.c. nie zmienia tej zasady, co oznacza, że zależnie od wysokości przedmiotu sporu dla poszczególnych roszczeń ich zliczenie może spowodować zmianę charakteru należnej opłaty. Jeżeli wartość przedmiotu sporu roszczeń wynikających z czynnościami bankowych po ich zliczeniu nie przekracza progu 20 000 zł., pozew podlega odpowiedniej opłacie stałej. Natomiast w przypadku przekroczenia progu 20 000 zł. powinna być pobrana opłata stała w wysokości 1000 zł. Jeżeli w sprawie, o której mowa w art. 13a u.k.s.c. ma zastosowanie art. 21 k.p.c. i każde z roszczeń dochodzonych w jednym pozwie ma wartość przedmiotu sporu przekraczającą 20 000 zł., to nie budzi wątpliwości, że zliczenie ich wartości uzasadnia pobranie opłaty stałej w wysokości 1000 zł. W praktyce oznacza to, że art. 13a u.k.s.c. ogranicza wówczas wysokość jednej należnej opłaty poprzez przekształcenie jej w opłatę stałą w wysokości 1000 zł, zamiast pobierania opłaty stosunkowej na ogólnych zasdach.

Uchwała SN z dnia 28 stycznia 2022 r., III CZP 38/22

Standard: 64442 (pełna treść orzeczenia)

Wskazany przepis nie opisuje kręgu podmiotów, które występując z roszczeniem mogą korzystać z preferencyjnych warunków a jedynie odsyła do przepisów prawa bankowego, który pośrednio zakres podmiotowy ogranicza - stroną czynności, która leży u podstaw roszczenia musi być bank. Z treści tego przepisu wynika jednak, że u podstaw roszczenia musi leżeć czynność bankowa w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 i 2, co z natury rzeczy ogranicza krąg podmiotów, które z takiej regulacji mogą skorzystać.

Nie ma racji skarżący odwołując się jedynie do pierwotnej czynności, która wygenerowała dług po stronie pozwanego, tj. do umowy kredytowej pozwanego z bankiem. Miała bowiem jeszcze miejsce umowa cesji wierzytelności, która jest decydująca dla istnienia legitymacji czynnej w ramach przedmiotowego sporu, a która miała miejsce pomiędzy stroną powodową a bankiem, który udzielił kredytu. Czynność ta nie była dokonana między stronami procesu, nie ma więc podstaw do wskazywanego przez powoda obliczenia opłaty od pozwu.

Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w postanowieniu tut. Sądu z dnia 10 lutego 2016 r. (I ACz 170/16). W orzecznictwie podkreśla się, że cesja wierzytelności wynikającej z bankowej umowy kredytowej nie należy do zdarzeń prawnych, które są "związane z istotą stosunku" prawnego (stosunku kredytowego) w rozumieniu przepisów prawa bankowego. Czynność ta stanowi autonomiczne źródło stosunku zobowiązaniowego w relacji do umowy kredytu bankowego łączącej inne podmioty (por. art. XLIX § 2 p.w.k.c.; zob. uz. wyroku SN z 4 kwietnia 2014 r., II CSK 403/13, postanowienie SN z 7 listopada 2014, IV CSK 131/14).

Dochodzone roszczenie wywodzi się z czynności bankowej, ale i z umowy cesji wierzytelności – ta ostatnia daje powodowi legitymację czynną w niniejszym sporze, który nie toczy się pomiędzy stronami umowy kredytowej (bank i kredytobiorca). Gdyby tak było, to istotnie maksymalna opłata od pozwu wynosiłaby zgodnie ze wskazanym przepisem 1 000 zł. Tymczasem spór ma miejsce między nabywcą wierzytelności a kredytobiorcą i nie jest objęty regulacją wskazanego przepisu. Nabywając wierzytelność od banku, powód nie stał się stroną czynności bankowej, lecz beneficjentem wierzytelności z niej wynikającej.

Postanowienie SA w Krakowie z dnia18 kwietnia 2016 r., I ACz 607/16

Standard: 5936 (pełna treść orzeczenia)

Jedną z czynności bankowych, wymienioną w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo bankowe jest udzielanie kredytów. W przedmiotowej sprawie powód dochodzi roszczenia wynikającego z umowy kredytowej nr (...) o kredyt w rachunku bieżącym zawartej przez pozwaną z (...) Bankiem S.A. w W.. Powód dochodzi zatem roszczenia wynikającego z czynności bankowej, chociaż sam stał się wierzycielem na podstawie umowy przelewu wierzytelności, na mocy której wstąpił we wszystkie prawa dotychczasowego wierzyciela.

Pojęcie „roszczenie wynikające z czynności bankowych” rozumieć należy jednak szeroko, przemawia za tym ratio legis wprowadzonej nowelizacji, które podporządkowane jest interesowi klientów banków, jako podmiotom słabszym. Ponadto znowelizowany przepis nie wprowadza rozróżnienia w oparciu o kryterium podmiotowe, co oznacza, że wysokość opłaty uzależniona jest od charakteru czynności będącej źródłem zobowiązania („czynność bankowa”), a nie od tego komu aktualnie wynikająca z niej wierzytelność przysługuje.

Powyżej prezentowane stanowisko potwierdza uzasadnienie projektu ustawy z dnia 18 marca 2016 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, która wprowadza zmianę art. 13 ust. 1 a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1025, z późn. zm.). Z projektu wynika, że potrzeba zmiany podyktowana jest zbyt szeroko określonym zakresem zastosowania obniżonej, maksymalnej opłaty stosunkowej, co nie znajduje racjonalnego uzasadnienia aksjologicznego. W rezultacie bowiem przyjęcia pierwotnej zmiany art. 13 u.k.s.c. obniżoną stawkę stosunkową ponosiły zarówno banki jak i ich kontrahenci, zatem podmioty co do których takie obniżenie opłaty nie znajdowało żadnego uzasadnienia. Konieczna zatem stała się zmiana ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, którą wyłączono możliwość ponoszenia niższej opłaty stosunkowej przez inne podmioty, aniżeli konsument albo osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rodzinne.

Postanowienie SA w Katowicach z dnia 13 kwietnia 2016 r., V ACz 376/16

Standard: 8488 (pełna treść orzeczenia)

Cesja wierzytelności wynikającej z bankowej umowy kredytowej nie należy do zdarzeń prawnych, które są "związane z istotą stosunku" prawnego (stosunku kredytowego) w rozumieniu przepisów prawa bankowego. Czynność ta stanowi autonomiczne źródło stosunku zobowiązaniowego w relacji do umowy kredytu bankowego łączącej inne podmioty (por. art. XLIX § 2 p.w.k.c.; por. uz. wyroku SN z dnia 4 kwietnia 2014 r., II CSK 403/13).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie mamy do czynienia ze sporem pomiędzy bankiem, a kredytobiorcą, lecz ze sporem między nabywcą wierzytelności, a kredytobiorcą i spór taki w ocenie Sądu nie jest objęty regulacją wskazanego przepisu.

Postanowienie SA w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2016 r. I ACz 529/16

Standard: 5937 (pełna treść orzeczenia)

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.