Rozdzielność majątkowa z powództwa wierzyciela (art. 52 § 1a k.r.o.)
Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd (art. 52 k.r.o.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
Przesłanką żądania przewidzianego w art. 52 § 1a k.r.o. nie jest wystąpienie „ważnego powodu”, lecz wykazanie istnienia stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności w stosunku do jednego z małżonków oraz uprawdopodobnienie, że zaspokojenie tej wierzytelności wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.
W orzecznictwie podkreśla się konieczność ścisłej wykładni tych przesłanek ze względu na wyjątkowy charakter żądania wierzyciela, ingerującego w stosunki majątkowe małżonków. Żadne inne okoliczności - poza wskazanymi w ustawie nie pozwalają wierzycielowi na wystąpienie z żądaniem ustanowienia rozdzielności majątkowej (zob. m.in. wyrok SN z dnia 4 kwietnia 2014 r., II CSK 387/13).
Wierzytelnością, o której mowa w art. 52 § 1a k.r.i.o., może być każda wierzytelność w stosunku do jednego z małżonków, której zaspokojenie nie może według ustawy nastąpić z majątku wspólnego małżonków, tj. wierzytelność wynikająca ze zobowiązania jednego z małżonków zaciągniętego bez zgody drugiego z nich oraz ze zobowiązania jednego małżonka niewynikającego z czynności prawnej, jak i wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotycząca majątku osobistego jednego z małżonków.
Podział majątku wspólnego jest niezbędny do zaspokojenia wierzytelności przysługującej od jednego z małżonków, gdy nie ma możliwości jej zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, składników majątku wspólnego wymienionych w art. 41 § 2 k.r.o., brak jest podstaw do poszukiwania zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków, a możliwe będzie zaspokojenie wierzyciela z udziału w majątku wspólnym małżonków, który przypadnie dłużnikowi.
W sytuacji, gdy zobowiązanie zostało zaciągnięte za zgodą małżonka dłużnika, nie ma podstaw do ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami, bowiem wówczas wierzyciel może zaspokoić się z majątku wspólnego.
Okoliczność, iż do zaspokojenie wierzytelności powodów konieczne jest dokonania podziału majątku wspólnego pozwanych, wymagała stwierdzenia, że powodom nie przysługuje inne roszczenie pozwalające osiągnąć ten cel. Tymczasem powodowie nawet nie twierdzili, że podjęli próbę zaspokojenia się z majątku osobistego pozwanego oraz że istnieją przeszkody do poszukiwania zaspokojenia z majątku wspólnego pozwanych.
Wyrok SN z dnia 20 września 2018 r., IV CSK 303/17
Standard: 22256 (pełna treść orzeczenia)
Ustawodawca w art. 52 § 1 a k.r.o. przyznał czynną legitymację procesową do wytoczenia powództwa o ustanowienie przez sąd ustroju przymusowego w postaci rozdzielności majątkowej wierzycielowi jednego z małżonków. Zatem w sytuacji gdy dłużnikami są oboje małżonkowie wierzyciel może zaspokoić swoje roszczenie zarówno z ich majątków osobistych, jak i ze składników majątku wspólnego, w związku z czym nie ma interesu prawnego do wystąpienia z powództwem o zniesienie wspólności majątkowej. Jako że wierzytelność przysługiwała powódce jedynie w stosunku do pozwanej E. D. należało stwierdzić, że powódce przysługiwała legitymacja do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie.
Po drugie Sąd zważył, że w świetle przepisu art. 52 § 1a k.r.o. kolejną z przesłanek ustanowienia przez Sąd ustroju rozdzielności majątkowej na skutek żądania wierzyciela jednego z małżonków jest uprawdopodobnienie, że zaspokojenie przysługującej mu wierzytelności - która została stwierdzona tytułem wykonawczym - wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.
Zgodnie z dyspozycją art. 243 k.p.c. zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu. Zatem w niniejszej sprawie rolą wierzyciela jest nie udowodnienie, lecz jedynie uprawdopodobnienie, że dla zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności konieczne jest dokonanie podziału majątku wspólnego małżonków, przy czym nie jest nawet konieczne stwierdzenie przez komornika sądowego bezskuteczności egzekucji w drodze umorzenia postępowania egzekucyjnego ani wykazanie, że majątek osobisty małżonka dłużnika nie wystarczył na zaspokojenie należności. Wystarczające będzie natomiast wykazanie rażącej dysproporcji pomiędzy majątkiem osobistym małżonka będącego dłużnikiem a majątkiem wspólnym. Do uprawdopodobnienia okoliczności, o których mowa w art. 52 § 1a k.r.o., wystarczy pisemne oświadczenie wierzyciela, iż dla zaspokojenia wierzytelności wymagany jest podział majątku wspólnego małżonków, jeżeli w oświadczeniu wierzyciel wskaże na okoliczności, dotyczące np. charakteru wierzytelności, uzasadniające przypuszczenie, iż bardziej korzystne dla wierzyciela będzie zaspokojenie się z części majątku wspólnego, która przypadnie małżonkowi dłużnikowi po podziale, niż prowadzenie egzekucji z niektórych składników majątku wspólnego (tak G. Jędrejek, Intercyzy. Pojęcie. Treść. Dochodzenie roszczeń, Warszawa 2011, s. 333).
W świetle wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 16 maja 2014 r. wydanego w sprawie II Ca 201/14 zaspokojenie wierzytelności przysługującej od jednego z małżonków wymaga dokonania podziału majątku wspólnego wówczas, gdy nie ma możliwości zaspokojenia jej z majątku osobistego dłużnika i składników majątku wspólnego małżonków wymienionych w art. 41 § 2 k.r.o. i gdy brak podstaw do poszukiwania zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków, natomiast możliwe będzie zaspokojenie z udziału w majątku wspólnym małżonków, który w wyniku podziału przypadnie temu z małżonków, który jest dłużnikiem, przy czym dla wykazania, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego nie jest potrzebne udowodnienie tej okoliczności, lecz wystarczy jej uprawdopodobnienie.
Z uwagi na obowiązujący w małżeństwie pozwanych ustrój wspólności majątkowej i treść normy zawartej w art. 923 1 § 1 k.p.c., w świetle którego tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi podstawę do zajęcia nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego, jednakże dalsze czynności egzekucyjne dopuszczalne są na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko obojgu małżonkom. Skoro jedynie pozwana jest dłużnikiem powódki, to oczywistym jest, że ta ostatnia nie może obecnie uzyskać tytułu wykonawczego w stosunku do pozwanego, albowiem nie przysługuje jej w stosunku do G. S. żadna wierzytelność. Przypomnieć trzeba, że na zasadzie art. 42 k.r.o. wierzyciel małżonka nie może w czasie trwania wspólności ustawowej żądać zaspokojenia z udziału, który w razie ustania wspólności przypadnie temu małżonkowi w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. A. S. nie posiada majątku osobistego pozwalającego zaspokoić wierzytelność powódki, uprawdopodobniła brak majątku wspólnego małżonków S. wymienionych w art. 41 § 2 k.r.o. oraz brak podstaw do poszukiwania zaspokojenia z ich majątku wspólnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w zaistniałej sytuacji jedynie sprzedaż należącego do pozwanej udziału we własności opisanych wyżej nieruchomości daje powódce możliwość zaspokojenia przysługującej jej wierzytelności. Nie budził zatem wątpliwości Sądu fakt uprawdopodobnienia przez powódkę, iż zaspokojenie przysługującej jej względem pozwanej wierzytelności wymaga dokonania podziału majątku wspólnego pozwanych małżonków. Powództwo zasługiwało zatem na uwzględnienie.
Wyrok SR Stare Miasto w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2015 r. IV RC 353/15
Standard: 6780 (pełna treść orzeczenia)