Przywłaszczenie - charakterystyka

Przywłaszczenie, sprzeniewierzenie (284 k.k.)

Wyświetl tylko:

Z uwagi na warunek bezprawności zachowania „ przeświadczenie sprawcy co do prawa dysponowania będącym w jego posiadaniu mieniem wyłącza wymaganą dla przestępstwa przywłaszczenia umyślność, a w konsekwencji czyn taki może być oceniany wyłącznie na gruncie prawa cywilnego” (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2014 r., II AKa 177/14).

Nie stanowi przywłaszczenia rozporządzenie cudzą rzeczą w celu zaspokojenia słusznej pretensji wierzyciela tej rzeczy (prawo zatrzymania – art. 461 i 671 § 2 k.c.). Nie jest przywłaszczeniem także potrącenie wzajemnych wierzytelności – art. 498 i n. k.c. 

Analogicznie w ocenie Sądu Apelacyjnego należy ocenić sytuację gdy sprawca działa w przeświadczeniu (które obiektywnie może okazać się wadliwe ) iż przysługuje określony tytuł prawny do danej rzeczy (pieniędzy) z np. tytułu skutecznie w jego przekonaniu zawarcia umowy sprzedaży czy dokonania darowizny (wprost czy konkludentnie) nawet gdy po czynie ocena skuteczności takiego nabycia czy szerzej ujmując posiadania roszczenia , na gruncie prawa cywilnego okażę się , zwłaszcza dopiero w postępowaniu sądowym , błędna .

Wyrok SA w Wrocławiu z dnia 18 maja 2024 r., II AKa 25/23

Standard: 77999 (pełna treść orzeczenia)

Warukiem przyjęcia kwalifiakcji z art. 284 § 1 k.k. jest to, by przywłaszczona rzecz na moment czynu znajdowała się w posiadaniu sprawcy, który następnie w sposób bezprawny rozporządził posiadaną rzeczą. 

Wyrok SN z dnia 24 maja 2023 r., III KK 339/22

Standard: 77867 (pełna treść orzeczenia)

Przypisanie przestępstwa przywłaszczenia mienia nie wymaga wykazania, co sprawca zrobił z tym mieniem, w jaki sposób skonsumował owoce przestępstwa i jaki cel mu przyświecał. Wystarczy udowodnienie, że oskarżony obciążał rachunek kierowanej przez niego spółki wydatkami na cele prywatne, niezwiązane w ogóle z działalnością firmy, dla korzyści osobistej lub w interesie innych osób (zob. Wyrok SA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2019 r., II AKa 125/19).

Wyrok SA w Poznaniu z dnia 20 września 2022 r., II AKa 24/22

Standard: 78011 (pełna treść orzeczenia)

Sprawca przywłaszczenia nie pozbawia władania osoby uprawnionej, lecz legalnie wchodzi w posiadanie przedmiotu (vide: J. Lachowski komentarz do art. 284 w Kodeks karny. Komentarz, V. Konarska – Wrzosek [red.], wyd. III, Warszawa 2020).

„Rzecz przywłaszczana znajduje się we władaniu sprawcy, a przywłaszczane prawo może on wykonywać” (vide: Kulik Marek komentarz do art. 284 w Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, Warszawa 2022, Mozgawa Marek [red.]).

„W przeciwieństwie do kradzieży sprawca przywłaszczenia nie zabiera cudzego mienia ruchomego w celu przywłaszczenia, lecz bezprawnie rozporządza cudzą rzeczą ruchomą, która znalazła się w jego legalnym, niebezprawnym posiadaniu” (wyrok SN z 4 stycznia 2006 r., IV KK 376/05)

Wyrok SN z dnia 12 maja 2022 r., IV KK 408/21

Standard: 78023 (pełna treść orzeczenia)

Karalne zachowanie sprawy w przypadkach przywłaszczenia gdy zamach ukierunkowany jest na cudzą rzecz ruchomą powszechnie rozumie się bezprawne rozporządzenie tą rzeczą, która znalazła się w legalnym, niebezprawnym posiadaniu sprawcy, jak swoją własnością, z wykluczeniem osoby uprawnionej.

Kwalifikowanym typem przywłaszczenia jest sprzeniewierzenie, które polega na przywłaszczeniu rzeczy powierzonej sprawcy co oznacza z kolei przekazanie władztwa nad tą rzeczą z zastrzeżeniem późniejszego zwrotu – przy czym powierzenie może nastąpić z prawem do używania lub użytkowania rzeczy bądź bez tego prawa (tak przykładowo: Górniok [w:] Górniok i in., t. 2, s. 401).

Wyrok SA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r., II AKa 282/21

Standard: 78031 (pełna treść orzeczenia)

Znamię czynności wykonawczej przywłaszczenia oznacza ostateczną, bezprawną separację uprawnionego od stanowiącej jego własność rzeczy i potraktowanie jej jak własnej przez sprawcę, który uprzednio rzecz posiadał.

Wyrok SA w Wrocławiu z dnia 9 marca 2022 r., II AKa 308/21

Standard: 78030 (pełna treść orzeczenia)

Brak jest dostatecznych podstaw do twierdzenia, że warunkiem odpowiedzialności za przywłaszczenie jest wykazanie, iż sprawca znajdował się w stanie niebezprawnego posiadania. Wystarczające jest stwierdzenie, że sprawca znajdował się w stanie posiadania lub też władania rzeczą bądź dysponował możliwością skorzystania z prawa majątkowego przysługującego innej osobie. Oznacza to, że przywłaszczenia można dopuścić się zarówno względem legalnie posiadanej przez sprawcę rzeczy ruchomej lub wobec rzeczy posiadanej przez sprawcę, choćby ów stan można określić jako nielegalny z uwagi na sposób wejścia w posiadanie.

Treść art. 284 k.k. w żadnym zakresie nie wskazuje, iż warunkiem przywłaszczenia jest uprzednie niebezprawne posiadanie lub władanie rzeczą ruchomą czy też dysponowanie niebezprawną możliwością skorzystania z prawa majątkowego. Przyjęcie takiej wykładni oznacza wprowadzenie dodatkowej przesłanki odpowiedzialności karnej, której niespełnienie wyklucza możliwość realizacji znamion omawianego typu czynu zabronionego. Konsekwencje tego stanowiska mogą być daleko idące, już bowiem w stosunkowo prostym układzie sytuacyjnym, w którym sprawca zabiera pojazd mechaniczny w celu krótkotrwałego użycia i dopiero po pewnym czasie, znajdując się już w posiadaniu pojazdu pojawia się u niego zamiar przywłaszczenia, z uwagi na bezprawny status posiadania wyklucza możliwość przypisania odpowiedzialności za przywłaszczenie. W tym przypadku z uwagi na komponenty strony podmiotowej nie jest także możliwe przypisanie odpowiedzialności za kradzież. Podobne konsekwencje związane są z sytuacją, w której sprawca, działając bez zamiaru przywłaszczenia, omyłkowo zabiera rzecz należącą do innej osoby, sądząc, że przysługuje mu w tym zakresie określone uprawnienie, następnie zaś - po uzyskaniu świadomości, iż jest to rzecz cudza - postępuje z nią jak właściciel, tj. włącza tę rzecz do swojego majątku i w ten sposób powiększa stan posiadania albo wykonuje w inny sposób uprawnienia właścicielskie, rozporządzając rzeczą (por. wyrok SN z dnia 2 grudnia 2008 r., III KK 221/08).

Wyrok SA w Krakowie z dnia 7 września 2021 r., II AKa 62/21

Standard: 78040 (pełna treść orzeczenia)

Zakres okoliczności doniosłych z punktu widzenia ich oceny na potrzeby dokonania ustalenia zamiaru sprawcy przestępstwa sprzeniewierzenia (art. 284 § 2 k.k.) jest zawsze zależny od okoliczności konkretnej sprawy. Przywłaszczenie, niezależnie od tego, czy popełnione w typie podstawowym, czy kwalifikowanym, polega zasadniczo na włączeniu do majątku sprawcy m.in. rzeczy znajdującej się w jego niebezprawnym posiadaniu. Zamiar włączenia rzeczy do majątku sprawcy może wyrażać się w jakimkolwiek jego zachowaniu, które polega na realizacji uprawnień właścicielskich, a więc np. na posiadaniu rzeczy, dysponowaniu nią, czy też czerpaniu z niej korzyści, przy jednoczesnej świadomości o braku po stronie sprawcy tytułu do władania rzeczą, względnie utraty tytułu do takiego władania.

Postanowienie SN z dnia 15 października 2020 r., III KK 294/20

Standard: 78054 (pełna treść orzeczenia)

Przepis art. 284 § 1 k.k. nie chroni posiadania, ponieważ warunkiem odpowiedzialności za przywłaszczenie jest to, że w chwili czynu rzecz znajduje się – jak przyjmuje się powszechnie w doktrynie i orzecznictwie – w niebezprawnym posiadaniu sprawcy, a tym samym nie występuje tu element zaboru, który relewantny jest dla przestępstwa kradzieży. 

Postanowienie SN z dnia 24 września 2020 r., IV KK 201/20

Standard: 78057 (pełna treść orzeczenia)

Przywłaszczenie polega na rozporządzeniu jak swoją własnością cudzą rzeczą ruchomą lub cudzym prawem majątkowym z wykluczeniem osoby uprawnionej. Przestępstwo określone w art. 284 § 2 stanowi kwalifikowany typ przywłaszczenia. Przywłaszczenie rzeczy powierzonej zawiera w sobie dodatkowy element nadużycia przez sprawcę zaufania, jakim obdarzyła go osoba powierzająca mu swoją rzecz ruchomą. „Powierzenie rzeczy ruchomej polega na przekazaniu władztwa nad rzeczą sprawcy, z zastrzeżeniem jej zwrotu właścicielowi (posiadaczowi) lub osobie posiadającej inne prawo do rzeczy. Powierzenie oznacza więc przeniesienie władztwa nad rzeczą z uprawnionego na sprawcę bez prawa rozporządzania nim jak swoją własnością, z jednoczesnym konkretnym oznaczeniem sposobu jego wykonywania przez osobę, której rzecz jest powierzana” (Komentarz do art. 284 kodeksu karnego (Dz.U.97.88.553), [w:] A. Zoll (red.), A. Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278-363 k.k., Zakamycze, 2006, wyd. II).

W ocenie Sądu oskarżony S. K. swoim zachowaniem zrealizował ustawowe znamiona występku przywłaszczenia powierzonego mienia w postaci toreb reklamowych pobranych ze spółki (...), albowiem będąc osobą, której powierzono cudze mienie w celu jego przechowania, doskonale zdawał sobie sprawę, iż jego obowiązkiem po wezwaniu go do zwrotu toreb było ich niezwłoczne wydanie, zaś odmowa uczynienia tego była bezprawna i świadczyła o istnieniu u oskarżonego zamiaru określanego jako animus rem sibi habendi, tj. zamiaru powiększenia swego majątku kosztem majątku pokrzywdzonej spółki. Skoro przywłaszczeniem jest bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie rzeczą ruchomą znajdująca się w posiadaniu sprawcy przez włączenie jej do swego majątku i powiększenie w ten sposób stanu swego posiadania lub stanu posiadania innej osoby albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do rzeczy ruchomej uprawnień właścicielskich (tak wyrok SN z dnia 6 stycznia 1978 r., V KR 197/77, Lex Omega), to jest oczywiste, że oskarżony, który wbrew żądaniu właściciela nie zwrócił przechowywanego mienia, postępując z nim jak z własnym, dopuścił się przywłaszczenia powierzonej mu rzeczy ruchomej. Swoim zachowaniem oskarżony wypełnił dyspozycje art. 284 § 2 k.k. doprowadzając do skutku w postaci utraty przez pokrzywdzonego (...) Sp. z o.o., powierzonego mienia w postaci przedmiotowych toreb reklamowych przeznaczonych do celów promocyjnych tej spółki o wartości ok. 833 zł. Bezsporne jest, iż brak reakcji ze strony oskarżonego na wezwania zwrotu rzeczy, potwierdza, że działał umyślnie, w zamiarze bezpośrednim kierunkowym.

Wyrok SR dla Warszawy Pragi - Północ z dnia 30 marca 2017 r., IV K 710/15

Standard: 10051 (pełna treść orzeczenia)

Przywłaszczeniem w rozumieniu art. 284 § 1 kk jest tylko bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie rzeczą ruchomą albo prawem majątkowym znajdującymi się w posiadaniu sprawcy, przez włączenie jej do swojego majątku i powiększenie w ten sposób swego stanu posiadania lub stanu posiadania innej osoby albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do nich uprawnień właścicielskich, bądź też ich przeznaczenie na cel inny niż przekazanie właścicielowi. [ wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 2 grudnia 2008 r., III KK 221/2008, LexPolonica nr 2009881].

Wyrok SO w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 29 marca 2017 r., III K 74/15

Standard: 9852 (pełna treść orzeczenia)

Przestępstwo przywłaszczenia (art. 284 k.k.) jest typem materialnym, którego skutkiem jest utrata przez uprawnionego (właściciela, posiadacza itp.) danej rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego w następstwie zachowania sprawcy. Do jego dokonania dochodzi w momencie uzewnętrznienia przez sprawcę woli rozporządzenia cudzą rzeczą lub prawem majątkowym jak własnym, z wyłączeniem osoby uprawnionej. W przypadku zaniechania zachowanie sprawcy polega na zamanifestowaniu braku woli zwrotu przedmiotu uprawnionemu, co z uwagi na fakt, że przedmiot ten znajduje się w dyspozycji sprawcy, tworzy w tym momencie stan bezprawny, polegający na włączeniu przedmiotu przestępstwa przywłaszczenia do majątku sprawcy oraz do wyeliminowania efektywnego władztwa osoby uprawnionej nad tym przedmiotem. Z punktu widzenia realizacji znamion przywłaszczenia mogą one przybierać różnorakie formy (także być rozciągnięte w czasie), lecz dokonanie tego przestępstwa następuje z chwilą wystąpienia skutku.

Wyrok SN z dnia 2 września 2016 r., III KK 89/16

Standard: 14481 (pełna treść orzeczenia)

Zachowanie się sprawcy przestępstwa określonego w art. 284§1 k.k. polega na przywłaszczeniu cudzej rzeczy ruchomej lub cudzego prawa. Przywłaszczenie rozumieć należy jako rozporządzenie jak swoją własnością cudzą rzeczą ruchomą lub cudzym prawem majątkowym z wykluczeniem osoby uprawnionej (por. W. Świda (w:) I. Andrejew, W. Świda, W. Wolter, Kodeks karny..., s. 614; O. Górniok (w:) System prawa karnego..., s. 409).

Posiadanie rzeczy przez przywłaszczającego przed dokonaniem przywłaszczenia odróżnia przestępstwo przywłaszczenia od przestępstwa kradzieży. W przypadku przywłaszczenia nie dochodzi bowiem do zaboru rzeczy, a więc do bezprawnego wyjęcia jej spod władztwa osoby uprawnionej i objęciu we władanie przez sprawcę. Różnica między przestępstwem kradzieży (art. 278) a przestępstwem przywłaszczenia (art. 284§1) polega na tym, że sprawca kradzieży zabiera z posiadania innej osoby cudzą rzecz ruchomą w celu przywłaszczenia, natomiast sprawca przestępstwa przywłaszczenia (art. 284§1) przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub cudze prawo majątkowe, które nie zostało mu powierzone, jednakże znalazło się już w jego legalnym, nie bezprawnym, posiadaniu (por. wyrok SN z 4 sierpnia 1978 r., Rw 285/78, OSNKW 1978, nr 10, poz. 118).

Ze względu na fakt władania (posiadania) rzeczą lub prawem majątkowym przez przywłaszczającego przed dokonaniem przywłaszczenia, samo przywłaszczenie musi zostać przez niego w odpowiedni sposób zamanifestowane na zewnątrz. Owo uzewnętrznienie przywłaszczenia przyjmować musi postać zachowania, uniemożliwiającego osobie, której przysługuje odpowiednie prawo do rzeczy, swobodne nią rozporządzanie. Sprawca dla dokonania tego przestępstwa musi podjąć jedną chociażby czynność w stosunku do rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego, która wskazuje, iż traktuje on rzecz lub prawo majątkowego tak jakby był właścicielem (por. O. Górniok (w:) System prawa karnego..., s. 411; W. Gutekunst, Zagarnięcie mienia społecznego, Warszawa 1956, s. 94; S. Śliwiński, Prawo karne materialne. Część szczególna, Warszawa 1948, s. 261).

Przywłaszczenie wyrażać się może w rozmaitych formach, które dostatecznie wyraźnie symbolizują zerwanie przez sprawcę więzi łączącej cudzą rzecz z jej właścicielem i włączenie tej rzeczy do majątku sprawcy lub traktowanie tej rzeczy w inny sposób, jako swojej własności (por. W. Świda (w:) I. Andrejew, W. Świda, W. Wolter, Kodeks karny..., s. 615).

Powierzenie rzeczy ruchomej polega na przekazaniu władztwa nad rzeczą sprawcy, z zastrzeżeniem jej zwrotu właścicielowi (posiadaczowi) lub osobie posiadającej inne prawo do rzeczy. Powierzenie oznacza więc przeniesienie władztwa nad rzeczą z uprawnionego na sprawcę bez prawa rozporządzania nim jak swoją własnością, z jednoczesnym konkretnym oznaczeniem sposobu jego wykonywania przez osobę, której rzecz jest powierzana (por. J. Makarewicz, Kodeks karny z komentarzem, s. 456; O. Górniok (w:) System prawa karnego..., s. 413; W. Świda (w:) I. Andrejew, W. Świda, W. Wolter, Kodeks karny..., s. 617). Rzecz ruchoma może zostać przekazana z jednoczesnym upoważnieniem sprawcy do czynienia z niej użytku (użyczenie lub wynajęcie rzeczy) lub bez takiego uprawnienia (np. oddanie w depozyt, zastaw) albo z poleceniem postępowania z rzeczą w określony przez przekazującego sposób (np. wręczenie pieniędzy z poleceniem wpłacenia ich na określone konto).

Wyrok SR dla m. st. Warszawy z dnia 08 kwietnia 2016 r., IV K 662/12

Standard: 6248 (pełna treść orzeczenia)

Powierzenie rzeczy ruchomej polega na przekazaniu władztwa tej rzeczy (cudzej) z zastrzeżeniem jej zwrotu, a zatem osoba, która otrzymuje taką rzecz, nie ma prawa nią rozporządzać jak swoją własnością.

Wyrok SN z dnia 17 lutego 2015 r., V KK 391/14

Standard: 14530 (pełna treść orzeczenia)

Przywłaszczeniem w rozumieniu art. 284 k.k. jest bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie cudzą rzeczą ruchomą albo prawem majątkowym znajdującymi się w posiadaniu sprawcy, przez włączenie jej do swojego majątku i powiększenie w ten sposób swego stanu posiadania lub stanu posiadania innej osoby, albo wykonywanie w inny sposób stosunku do nich uprawień właścicielskich, bądź też ich przeznaczenie na cel inny niż przekazanie właścicielowi (por. wyrok SN z 20 maja 2014 r., II KK 3/14).

Bezprawnie rozporządzenie cudzą rzeczą stanowi przywłaszczenie karalne na podstawie art. 284 k.k. tylko wówczas, gdy wskazuje na zamiar pozbawienia osoby uprawnionej własności tej rzeczy, bez żadnego tytułu i ekwiwalentu, w szczególności na zamiar uczynienia z niej swojej własności. Ten zamiar może urzeczywistniać się bądź w bezprawnym zatrzymaniu cudzej rzeczy na własność, np. przez odmowę zwrotu, zaprzeczenie otrzymania, zapewnienie o zwrocie, ukrywanie itp., bądź przekazanie tej rzeczy na własność osobie trzeciej (sprzedaż, zamiana, darowizna), bądź też na bezprawnym jej zużyciu, przerobieniu.

Wyrok SN z dnia 14 listopada 2014 r., IV KK 101/14

Standard: 13738 (pełna treść orzeczenia)

Przestępstwo przywłaszczenia można popełnić wyłącznie umyślnie. Przywłaszczenie wymaga działania w zamiarze bezpośrednim kierunkowym postąpienia z cudzą rzeczą (lub prawem majątkowym), tak jakby się było jej właścicielem ( animus rem sibi habendi). Sprawca przywłaszczenia musi więc zmierzać do zatrzymania cudzej rzeczy lub innego mienia (prawa majątkowego) dla siebie lub innej osoby bez żadnego do tego tytułu (por. wyrok SN z dnia 6 stycznia 1978 r., V KR 197/77, OSNPG 1978, nr 6, poz. 64). Postać zamiaru jest kluczowa dla zaistnienia przestępstwa przywłaszczenia. Żeby można było mówić o zamiarze bezpośrednim, sprawca musi zdawać sobie sprawę z tego, że nie ma prawa rozporządzać rzeczą jak właściciel oraz, że zachowaniem swoim powoduje bezprawne uszczuplenie w majątku innych osób. Bezprawne rozporządzenie cudzym mieniem stanowi przywłaszczenie karalne na podstawie art. 284 § 1 k.k. tylko wówczas, gdy wskazuje na zamiar pozbawienia osoby uprawnionej własności tego mienia, w szczególności na zamiar uczynienia z cudzej rzeczy swojej własności [D.-K., w: Z. (red.), Kodeks karny, część szczególna. Komentarz, Lex nr 22975].

Wyrok SR dla m. st. Warszawy z dnia 24 lipca 2014 r., IV K 124/11

Standard: 6249 (pełna treść orzeczenia)

Przestępstwo określone w art. 284 § 2 kk stanowi kwalifikowany typ przywłaszczenia, którego dopuszcza się ten, kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą. Artykuł ten chroni własność, posiadanie oraz inne prawa rzeczowe i obligacyjne przysługujące danemu podmiotowi do rzeczy ruchomej, ponadto przepis chroni szczególny stosunek zaufania, którym został obdarzony sprawca przez właściciela rzeczy.

Przestępstwo określone w art. 284 § 2 kk jest przestępstwem indywidualnym, które może popełnić jedynie sprawca mający określone kwalifikacje, a mianowicie osoba, której powierzono cudzą rzecz ruchomą.

Przywłaszczenie rozumieć należy jako rozporządzenie jak swoją własnością cudzą rzeczą ruchomą z wykluczeniem osoby uprawnionej. Przywłaszczenie polega więc na rozporządzaniu rzeczą, która już uprzednio znajdowała się w posiadaniu przywłaszczającego. Istotnym elementem strony podmiotowej sprzeniewierzenia, nie jest sam fakt odmowy wydania rzeczy powierzonej, lecz powody niezwrócenia, a więc wola włączenia rzeczy do swojego majątku lub wola postępowania z nią jak z własną (por. wyrok SN z 14 stycznia 2003 r., II KKN 273/01, Prok. i Pr. 2003, nr 7-8, poz. 9).

Wyrok SO w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 04 lipca 2014 r. IV Ka 183/15

Standard: 6250

Dla przyjęcia realizacji znamion, określonego w art. 284 § 2 k.k., przestępstwa przywłaszczenia (sprzeniewierzenia) konieczne jest wykazanie zarówno obiektywnego rozporządzenia przez sprawcę cudzą rzeczą ruchomą, jak też tego, że jego działaniu towarzyszył tzw. animus rem sibi habendi, to jest zamiar zatrzymania rzeczy dla siebie albo dla innej osoby bez żadnego ku temu tytułu i ekwiwalentu. Nie znajduje przy tym podstaw identyfikowanie zamiaru przywłaszczenia powierzonego mienia z samym tylko faktem nieuprawnionego postąpienia z nim w inny, niż umówiony z właścicielem sposób, niezależnie od tego, jaką wolą objęty był skutek tak podjętego działania i jaki przyświecał mu cel.

Istotą przywłaszczenia jest zamiar nie bezprawnego władania cudzą rzeczą, nie bezprawne nią dysponowanie, czy nawet bezprawne zatrzymanie, lecz trwałe włączenie przez sprawcę przedmiotu przestępstwa do własnego majątku. Skutek zaś w postaci utraty przez właściciela rzeczy powstaje z chwilą rozporządzenia rzeczą przez sprawcę z wyłączeniem osoby upoważnionej, a więc gdy wola rozporządzenia rzeczą zostaje uzewnętrzniona poprzez zachowanie sprawcy (wyrok SN z dnia 3 października 2005 r. sygn. V KK 15/05 publ. LEX nr 157206, wyrok SA w Warszawie z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. II AKa 443/09 publ. LEX nr 677998 oraz postanowienie SN z dnia 15 listopada 2002 r. sygn. IV KKN 380/99 publ. LEX nr 77427). Na podkreślenie zasługuje jednak stwierdzenie, że przestępczy skutek nie powstanie jeśli sprawca nie będzie działał w zamiarze przywłaszczenia. Istotą zaś czynu kwalifikowanego z art. 284 § 2 k.k. jest to, że sprawca musi działać w celu przywłaszczenia, tj. z jednej strony działanie sprawcy ma polegać na definitywnym włączeniu rzeczy do swojego majątku, a z drugiej do pozbawienia właściciela prawa własności.

Sprawca przywłaszczenia (sprzeniewierzenia) musi działać z zamiarem trwałego włączenia przedmiotu przestępstwa do własnego majątku, zatem nie tylko z zamiarem bezprawnego władania rzeczą. Rozporządzenie przez sprawcę rzeczą jak własną nie obejmuje nieuprawnionego wykorzystania jej, nawet w celu osiągnięcia przez sprawcę korzyści majątkowej, o ile nie towarzyszy mu cel definitywnego włączenia rzeczy do majątku sprawcy.

Wyrok SA w Katowicach, z dnia 8 maja 2014 r., II AKa 83/14

Standard: 6251 (pełna treść orzeczenia)

Dla przypisania przestępstwa przywłaszczenia cudzego prawa majątkowego znacznej wartości, konieczne jest wykazanie, zarówno obiektywnego rozporządzenia przez sprawcę cudzym prawem majątkowym, jak też tego, iż jego działaniu towarzyszył zamiar tzw. animus rem sibi habendi, to jest zamiar zatrzymania tego prawa, dla siebie albo dla innej osoby, bez żadnego ku temu tytułu 

Przywłaszczeniem jest tylko bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie cudzą rzeczą ruchomą lub cudzym prawem majątkowym znajdującym się w posiadaniu sprawcy, przez włączenie jej do swojego majątku i powiększenie w ten sposób swego posiadania lub stanu posiadania innej osoby albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do nich uprawnień właścicielskich.

Wyrok SA w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2014 r., II AKa 400/13

Standard: 78074 (pełna treść orzeczenia)

Samo przywłaszczenie polega na rozporządzeniu rzeczą, czy też prawem majątkowym, które już uprzednio znajdowały się „w posiadaniu”, czy „władztwie” przywłaszczającego. Stąd też do znamion przywłaszczenia określonego w art. 284 k.k. nie należy zabór rzeczy ruchomej, lecz włączenie do majątku sprawcy legalnie posiadanej cudzej rzeczy (lub prawa majątkowego) (por. wyrok SN z 2 września 2004 r., II KK 344/03).

Przywłaszczeniem w rozumieniu przywołanego przepisu art. 284 § 1 k.k. jest tylko bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie rzeczą ruchomą albo prawem majątkowym znajdującymi się w posiadaniu sprawcy, przez włączenie jej do swojego majątku i powiększenie w ten sposób swego stanu posiadania lub stanu posiadania innej osoby albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do nich uprawnień właścicielskich, bądź też ich przeznaczenie na cel inny niż przekazanie właścicielowi (por. wyrok SN z 6 stycznia 1978 r., V KR 197/77; wyrok SA w Lublinie z 3 grudnia 1998 r., II AKa 176/98).

Wyrok SN z dnia 2 grudnia 2008 r., III KK 221/08

Standard: 78041 (pełna treść orzeczenia)

Różnica między przestępstwem kradzieży a przestępstwem przywłaszczenia polega na tym, że sprawca kradzieży zabiera z posiadania innej osoby cudze mienie ruchome w celu przywłaszczenia, natomiast sprawca przestępstwa określonego w art. 204 § 1 d. k.k. przywłaszcza sobie cudze mienie ruchome, które nie zostało mu powierzone, jednakże znalazło się już w jego legalnym, nie bezprawnym, posiadaniu.

Wyrok SN z dnia 4 sierpnia 1978 r., Rw 285/78

Standard: 40264 (pełna treść orzeczenia)

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.