Różnice w zakresie przestępstw z art. 231 k.k. i art. 296 k.k.
Nadużycie zaufania w obrocie gospodarczym (art. 296 k.k.) Przestępstwo nadużycia władzy i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych (art. 231 § 1 k.k.)
Jeżeli przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego nastąpiło w sferze imperium funkcji władczych przysługujących tym instytucjom, wówczas dopuszcza się on przestępstwa tzw. nadużycia władzy i podstawą penalizacji są wyłącznie przepisy art. 231 k.k. Natomiast, gdy funkcjonariusz publiczny zajmuje się z mocy ustawy czy decyzji odpowiedniego organu sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą instytucji państwowych lub samorządu terytorialnego w sferze uprawianej przez nie działalności gospodarczej jako podmiotów gospodarczych, wyrządzenie szkody majątkowej na skutek nadużycia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków, stanowi przestępstwo tzw. nadużycia zaufania w obrocie gospodarczym z art. 296 k.k.
Wyrok SR w Jeleniej Górze z dnia 30 grudnia 2019 r., III K 95/18
Standard: 78685 (pełna treść orzeczenia)
Podstawowe kryterium rozgraniczające przestępstwo nadużycia zaufania, o którym mowa w art. 296 , od przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, kryminalizowanego w art. 231, wynika z naruszenia kompetencji przez funkcjonariusza publicznego w innej sferze działalności instytucji państwowych lub samorządu terytorialnego. W zależności od różnych sfer ich działalności, funkcjonariusz publiczny występuje też w różnych rolach. Jeżeli więc przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków nastąpiło w sferze imperium funkcji władczych przysługujących tym instytucjom, wówczas dopuszcza się on przestępstwa tzw. nadużycia władzy i podstawę odpowiedzialności stanowi wyłącznie przepis art. 231. Natomiast gdy funkcjonariusz publiczny zajmuje się z mocy ustawy czy decyzji odpowiedniego organu sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą instytucji państwowych lub samorządu terytorialnego w sferze uprawianej przez nie działalności gospodarczej jako podmiotów gospodarczych, wyrządzenie szkody majątkowej na skutek nadużycia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków stanowi przestępstwo tzw. nadużycia zaufania w obrocie gospodarczym z art. 296 k.k. [wyrok SN z dnia 2 czerwca 2009 r., IV KK 11/09].
Jeżeli znamiona komentowanego przestępstwa realizuje funkcjonariusz publiczny w związku z zarządzaniem przez niego określonym przedsiębiorstwem (a więc działający zarówno w sferze imperium oraz dominium), to jego zachowanie należy kwalifikować kumulatywnie z art. 231 oraz 296 [por. R. Zawłocki, Przestępstwo niegospodarności. Przesłanki i elementy odpowiedzialności karnej z art. 296 KK , M. Praw. 2002, nr 21, s. 469]. W przeciwnym razie, tzn. w przypadku realizowania uprawnień i kompetencji w sferze imperium funkcji władczych, funkcjonariusz nie może zostać zaliczony do kręgu podmiotów sprawczych przestępstwa nadużycia zaufania, a zatem jako adekwatną i prawidłową podstawę kwalifikacji prawnej należałoby przyjąć przepis art. 231, z jednoczesnym wyłączeniem art. 296 [por. P. Kardas (w:) Kodeks karny..., red. A. Zoll, t. 3, s. 519], ( zob. J Giezek, Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz do art. 117- 363, t. II i III teza 29).
Wyrok SA w Wrocławiu z dnia 15 listopada 2018 r., II AKa 256/18
Standard: 78434 (pełna treść orzeczenia)