Dorozumiane oświadczenia konsumenta w stosunkach z przedsiębiorcą
Oświadczenie woli i sposób jego wyrażenia (art. 60 k.c.) Konsument (art. 76 konstytucji i art. 22[1] k.c.) Konsumenci i konkurencja
W stosunkach między przedsiębiorcą a konsumentem złożenie przez konsumenta oświadczenia woli w sposób dorozumiany może być uznane za skuteczne tylko wtedy, gdy przewiduje to ustawa lub umowa.
Zasadą w stosunkach umownych między przedsiębiorcą a konsumentem jest wyraźny sposób składania oświadczeń woli przez konsumenta.
Dorozumiane złożenie oświadczenia woli przez określone zachowanie się konsumenta, zwłaszcza w postaci jego milczenia może być uznane za oświadczenie woli tylko wtedy, gdy na to pozwala przepis prawa, strony się tak umówią, oraz gdy stosunek umowny przedsiębiorcy z konsumentem ma być kontynuowany na takich samych warunkach jak dotychczasowe, uzgodnione wcześniej między stronami, z zachowaniem ich równorzędności jako kontrahentów umowy. Taki wniosek wynika pośrednio z art. 385[3] pkt 18 k.c. uznającego za klauzulę niedozwoloną postanowienie umowne dotyczące przedłużenia umowy zawartej na czas oznaczony z konsumentem, gdy nie ma on wystarczającego terminu na wypowiedzenie się (zob. postanowienie SN z dnia 14 czerwca 2012 r., I CSK 657/11).
W przepisach wyraźnie się stanowi, kiedy można uznać milczenie za oświadczenie woli. Nie można tego domniemywać ani co do zasady wprowadzać jednostronnym postanowieniem we wzorcu umownym, szczególnie wtedy gdy wzorzec ma postanowienia niekorzystne dla konsumenta, którym nie ma on jak się przeciwstawić w praktyce stosowania prawa. Skarżący podaje przykłady z prawa telekomunikacyjnego, ustawy o usługach płatniczych oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w których zawarte są specjalne przepisy przewidujące warunki prawne milczącego przyjęcia oferty, dotyczącej przedłużenia umowy lub zmiany jej dotychczasowej treści.
Nie można natomiast drogą wątpliwych postanowień umownych wprowadzać milczenia jako równoważnika pozytywnego oświadczenia woli, czyniąc z tego dorozumiany sposób zawarcia umowy przez takie przyjęcie oferty. Odnośnie do oświadczeń woli w ofertowym sposobie zawierania umów, tylko dla relacji między przedsiębiorcami i tylko wtedy, gdy to dotyczy stałych stosunków gospodarczych ustawowo zostało przewidziane milczenie jako równoważne oświadczeniu woli. Stanowiący o tym art. 68[2] k.c. został wprowadzony do kodeksu w 2003 r. z potrzeb gospodarczych, będąc nawiązaniem do wcześniej obowiązujących w k.c. przepisów dotyczących w przeszłości stosunków między jednostkami uspołecznionymi.
Wyrok SN z dnia 2 lutego 2017 r., I CSK 203/16
Standard: 64670 (pełna treść orzeczenia)