Doręczenia za pośrednictwem komornika (art. 139[1] k.p.c.)

Doręczenia zastępcze (art. 138 i 139 k.p.c.)

Wyświetl tylko:

Poniesienie przez powoda kosztów związanych z doręczeniem za pośrednictwem komornika po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie uzasadnia zasądzenie tych kosztów od pozwanego na podstawie art. 1081 k.p.c.

Uchwała SN z dnia 20 października 2022 r., III CZP 96/22

Standard: 63121

Powinność doręczenia bezpośrednio korespondencji pozwanemu (lub zachowania możliwości jej odbioru po awizacji) nie może być zrealizowana przez podanie jakiegokolwiek adresu, który figurował lub figuruje w zbiorze informacji dotyczącej pozwanego.

Adres „rejestracyjny” nie jest bezwarunkowo tożsamy z adresem pobytu stałego i właśnie ustalenie takiej tożsamości poprzez zlecenie Komornikowi przez powoda jego sprawdzenia jest ideą unormowania z art. 139 [1] k.p.c. Wskazanie adresu „rejestracyjnego” nie jest wykonaniem normy art. 139 [1] par. 2 k.p.c., gdzie mowa jest o wskazaniu „aktualnego adresu pozwanego”.

Mając powyższe na względzie Sąd odmówił podjęcia postępowania i nie uwzględnił kosztów doręczenia korespondencji przez Komornika, bowiem do takiego doręczenia w istocie nie doszło. Adres „rejestracyjny” nie został sprawdzony, więc nie ma on cechy aktualnego adresu pozwanej.

Postanowienie SR Szczecin - Centrum w Szczecinie z dnia 10 grudnia 2021 r., III Nc 965/20

Standard: 58087 (pełna treść orzeczenia)

Wykonanie zobowiązania z art. 139 [1] §2 k.p.c. możliwe jest między innymi poprzez zwrócenie pisma i wskazanie aktualnego adresu pozwanego. Przedstawienie jednak dowodu, że pozwany przebywa pod adresem podanym w pozwie, czy też wskazanie aktualnego adresu strony pozwanej, innego niż ten podany w pozwie, wymaga wykazania faktycznej obecności – zamieszkiwania adresata pod danym adresem, a nie jedynie wskazania tego adresu, bez nawet próby wyjaśnienia podstaw do ustalenia i podania tego adresu. Inne rozumowanie prowadziłoby do sytuacji, w której powód mógłby bez końca podawać dowolne adresy i sąd zobligowany byłby dokonywać doręczeń na te adresy.

Przedstawienie dowodu, że pozwany przebywa pod adresem podanym w pozwie, czy też wskazanie aktualnego adresu pozwanego, innego niż ten podany w pozwie, czy dalszym piśmie, wymaga wykazania faktycznej obecności – zamieszkiwania adresata pod danym adresem, a nie jedynie wskazania, że adres ten figuruje jako adres zamieszkania w bazie danych jakiegoś organu.

Powód winien zlecić komornikowi sądowemu dokonanie doręczenia pod tym adresem i dopiero wówczas można by przyjąć, na podstawie protokołu komornika sądowego, że strona powodowa dokonała faktycznej weryfikacji aktualności adresu pozwanego. 

Postanowienie SR Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 1 grudnia 2021 r., III C 674/20

Standard: 58088 (pełna treść orzeczenia)

Art. 139[1] § 1 k.p.c.został dodany do Kodeksu postępowania cywilnego nowelizacją z 4.07.2019 r., która weszła w życie z dniem 7.11.2019 r.

Wwadliwe doręczenie pozwu i obraza powyższego przepisu prowadzi wprost do pozbawienia strony pozwanej możliwości obrony praw w toku postępowania.

„W uzasadnieniu projektu ustawy (VIII kadencja, druk sejm. nr (...)) wyjaśniono, że potrzeba uchwalenia tego przepisu wynikła z doniosłości problemu skuteczności doręczenia pozwanemu pierwszego pisma procesowego w sprawie, które wywołuje potrzebę podjęcia obrony jego praw. Oceny tej sąd dokonuje często na podstawie adnotacji doręczyciela pocztowego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki o treści „drzwi zamknięte”. Wówczas sąd nie dysponuje innymi danymi i jest zmuszony do zaufania powodowi, że podał w pozwie faktyczny adres pozwanego, co nie zawsze ma miejsce. Skutkiem błędnego uznania takiego wadliwego doręczenia za prawidłowe jest pozbawienie pozwanego możliwości obrony jego praw w toku postępowania i narażenie go na konieczność składania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, gdy na etapie postępowania egzekucyjnego poweźmie wiadomość o istnieniu tytułu wykonawczego. Takim sytuacjom, polegającym na prowadzeniu fikcyjnych procesów, ma zapobiec wprowadzenie możliwości doręczenia pozwanemu pisma wszczynającego postępowanie w sprawie przez komornika.

Zgodnie z § 2 powód w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania powinien alternatywnie:

1)  złożyć do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika;

1)  zwrócić sądowi pismo, wskazując aktualny adres pozwanego;

2)  zwrócić sądowi pismo, składając dowód, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie.

Złożenie do akt potwierdzenia doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika powoduje, że sąd dysponuje dowodem doręczenia na prawidłowy adres strony.

Wiarygodność złożonych przez powoda dowodów na okoliczność, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie, podlega swobodnej ocenie sądu (art. 233 § 1 k.p.c.).

Zgodnie z art. 3 ust. 4 pkt 1 i 1a u.kom.s. komornik na zlecenie sądu albo wniosek powoda zobowiązanego przez sąd na podstawie art. 139 1 § 1 k.p.c. osobiście doręcza bezpośrednio adresatowi zawiadomienia sądowe, pisma procesowe oraz inne dokumenty sądowe za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty, albo stwierdza, że adresat pod podanym adresem nie zamieszkuje, a także na zlecenie powyższych podmiotów podejmuje czynności zmierzające do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata. Tryb dokonywania doręczeń za pośrednictwem komornika został uregulowany w art. 3a u.kom.s., zaś zasady ustalania przez komornika aktualnego miejsca zamieszkania adresata – w art. 3b u.kom.s.

Dowód, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie „musi wykazywać fakt przebywania pod adresem wskazanym w pozwie i to w okresie, w którym była awizowana pierwotna przesyłka sądowa.”

Dowodem złożonym sądowi przez powoda może być np. potwierdzenie odbioru innej korespondencji przez pozwanego (uczestnika postępowania) pod dotychczasowym adresem albo jego pismo ze wskazaniem tego adresu jako adresu zamieszkania.

Postanowienie SR w Toruniu z dnia 26 listopada 2021 r., I C 227/21

Standard: 58089 (pełna treść orzeczenia)

W ocenie Sądu wniosek powoda o podjęcie zawieszonego postępowania nie zasługuje na uwzględnienie, mimo że powód złożył wniosek o ustanowienie dla pozwanych M. M. i R. M. kuratora dla strony nieznanej z miejsca pobytu. Wniosek ten bowiem również nie mógł zostać uwzględniony.

Zgodnie bowiem z treścią art. 143 k.p.c., jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.

Przesłanką ustanowienia kuratora jest – poza stwierdzeniem potrzeby doręczenia stronie pozwu lub innego pisma procesowego wymagającego podjęcia obrony jej praw – uprawdopodobnienie, że miejsce pobytu strony nie jest znane. Obowiązek uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu strony nie jest znane spoczywa – w myśl art. 144 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. – na osobie zainteresowanej ustanowieniem kuratora na podstawie art. 143 k.p.c.  (por. postanowienie SN z dnia 14 lutego 2006 r., II CSK 86/05).

Nie można zatem uznawać za uprawdopodobnienie samego twierdzenia strony, że nie zna aktualnego miejsca pobytu strony przeciwnej. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie podnosi się, że – wobec praktycznie nieograniczonej możliwości wyjazdów i okresowych pobytów za granicą – należy zaostrzyć kryteria oceny, czy doszło do uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu strony nie jest znane. W miarę potrzeby i dla zapobieżenia ewentualnym nadużyciom, należałoby przesłuchać na tę okoliczność przeciwnika strony, dla której ma być ustanowiony kurator, domowników, sąsiadów lub administratora domu itp.  (por. wyrok SN z dnia 30 czerwca 1997 r., II CKU 71/97). Konieczne jest poza tym wykazanie, że nie tylko żądający ustanowienia kuratora, lecz także inne osoby, które mogą mieć informacje o miejscu pobytu strony, a w szczególności krewni, powinowaci, i inne osoby bliskie, nie mają wiadomości potrzebnych do doręczenia stronie pisma procesowego lub zawiadomienia o posiedzeniu sądu  (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1979 r. w sprawie II CZ 44/79).

Ustanowienie kuratora bez należytego uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu strony nie jest znane, powoduje nieważność postępowania toczącego się z jego udziałem  (por. orzeczenia SN: z dnia 16 sierpnia 1960 r. i z dnia 28 listopada 1969 r. w sprawie III CRN 418/69).

Postanowienie SR w Człuchowie z dnia 13 września 2021 r., I Nc 644/19

Standard: 58090 (pełna treść orzeczenia)

 Zamieszczenie przez komornika w treści protokołu informacji, że „Zgodnie z ustaleniami komornika, adresaci mieszkają pod wskazanym adresem” i dołączenie do protokołu jedynie informacji pozyskanej z bazy PESEL odnośnie adresu zameldowania na pobyt stały J. K. (tj. (...), gm. S.), nie może być wystarczającym potwierdzeniem, że pozwani tam przebywają. Tym samym nie można uznać, aby strona powoda wykonała zobowiązanie nałożone jej w trybie art. 139 1 k.p.c. i przedstawiła dowód, że pozwani przebywają pod adresem wskazanym w pozwie, w szczególności, iż art. 4 ustawy o komornikach sądowych wyraźnie wskazuje, iż protokół stanu faktycznego jest zapisem naocznych spostrzeżeń komornika poczynionych w toku osobistych oględzin, a przedmiotem protokołu nie mogą być spostrzeżenia poczynione na podstawie dostępnych komornikowi rejestrów i innych publicznych źródeł informacji, jak też hipotezy dotyczące określonych zjawisk, relacji oraz związków przyczynowo - skutkowych.

Przepisy art. 3a ust. 2-5 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 771 ze zm.) normują sytuacje, w których komornik nie zastał adresata przy próbie doręczenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W takim przypadku komornik musi ustalić, czy adresat zamieszkuje pod wskazanym adresem. W tym celu komornik może żądać niezbędnych informacji od podmiotów wymienionych w art. 761 § 1 1 pkt 13) k.p.c., tj. wyłącznie od instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu. W praktyce oznacza to konieczność pozyskania informacji od osób przebywających pod adresem, pod którym ma nastąpić doręczenie, sąsiadów albo innych osób, które według pozyskanych już informacji, mogą posiadać wiedzę na temat miejsca zamieszkania adresata (np. członkowie rodziny adresata zamieszkujący w tej samej miejscowości). Wydaje się, że ustalenia te komornik powinien poczynić w trakcie próby doręczenia pisma. W razie braku takiej możliwości (np. brak takich osób) dopuszczalne jest zażądanie takich informacji w późniejszym terminie

Postanowienie SO w Suwałkach z dnia 30 czerwca 2021 r., I Nc 18/21

Standard: 58091 (pełna treść orzeczenia)

Wynikające z art. 139[1] par. 2 kpc "potwierdzenie doręczenia" pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika lub "dowód, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie" podlega regułom dowodzenia zawartym w art. 227 i następne kpc, a także ciężarowi dowodów zgodnie z art. 6 kc i art. 232 kpc, przy uwzględnieniu oceny przez Sąd przedstawionych.

Zawarte w art. 139[1] § 1 i 2 k.p.c. nieścisłości redakcyjne, dla właściwej wykładni zmuszają do uzupełnienia treścią zawartą w art. 3a. ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, zwanej dalej u.k.s. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 121 z późn. zm.), z którego to przepisu, z jego ust. 2 wynika, że jeżeli adresata nie zastano przy próbie doręczenia, komornik ustala, czy adresat zamieszkuje pod wskazanym adresem. W tym celu komornik może żądać niezbędnych informacji od podmiotów wymienionych w art. 761 § 1 1 pkt 13 k.p.c. pod rygorem przewidzianym w art. 762 tej ustawy. Treść dokonanych ustaleń komornik wciąga do protokołu, do którego przepis art. 809 k.p.c. stosuje się odpowiednio. W ustępie 3 tego przepisu wskazano, że jeżeli próba doręczenia okaże się bezskuteczna, a zgodnie z ustaleniami komornika adresat zamieszkuje pod podanym adresem, w oddawczej skrzynce pocztowej adresata umieszcza się zawiadomienie o podjętej próbie doręczenia wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w kancelarii komornika oraz pouczeniem, że należy je odebrać w terminie 14 dni od dnia umieszczenia zawiadomienia. Jeżeli pod wskazanym adresem zastano dorosłego domownika adresata, o możliwości odbioru pisma poucza się dodatkowo tego domownika. W przypadku bezskutecznego upływu terminu do odbioru pisma, pismo uważa się za doręczone w ostatnim dniu tego terminu, a komornik zwraca pismo podmiotowi zlecającemu doręczenie informując go o dokonanych ustaleniach oraz o dacie doręczenia.

Ustawodawca umieścił w przepisach u.k.s. domniemanie odbioru pisma doręczanego w trybie przewidzianym w art. 139 1 § 2 k.p.c. w ostatnim dniu 14 dniowego terminu (w zdaniu 3 ustępu 3 art. 3 u.k.s.), warunkując to domniemanie uprzednim ustaleniem przez Komornika, że adresat zamieszkuje pod podanym adresem.

Odwołanie się w art. 139 [1] § 2 k.p.c. do „pobytu pozwanego”, literalnie przesądza, że nie chodzi tu o udowodnienie miejsca zamieszkania pozwanego w rozumieniu art. 25 k.c., czemu jednak zaprzecza brzmienie art. 3a u.k.s. gdzie ustawodawca posługuje się pojęciem zamieszkania, ale nie wdając się w szersze rozważania dotyczące szeregu nieścisłości redakcyjnych w tej kwestii, wypada ograniczyć się do stwierdzenia, że ów pobyt pozwanego nie jest przesądzony danymi dotyczącego pobytu stałego, ujawnionego w danych PESEL- SAD. Z zapisów w tej ewidencji wynika, że wpis ten pochodzi z 16 lipca 2004 r. (zaświadczenie z systemu informatycznego PESEL-SAD k – 61 do 64). Znaczna odległość czasowa od umieszczenia w tej bazie danych adresu pozwanego prowadzi do wniosku, że dowód ten nie potwierdza jednoznacznie aktualnego miejsca przebywania pozwanego.

brak zaskarżenia postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. w związku z art. art. 139 1 § 2 k.p.c., jak również postanowienia odmawiającego podjęcia tego postępowania nie jest przeszkodą do badania - w toku postępowania wywołanego zażaleniem na postanowienie o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 182 k.p.c. - czy powód złożył do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika albo dowiódł, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie.

Postanowienie SA w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2021 r., I ACz 254/20

Standard: 58086 (pełna treść orzeczenia)

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.