Niedopuszczalność odwołania bez uprzedniego wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem

Warunki formalne apelacji (art. 368 k.p.c.) Wniosek o uzasadnienie wyroku (art. 328 k.p.c.) Uzasadnienie postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym i jego doręczenie (art. 357 § 2[1] k.p.c.) Bieg terminu do zaskarżenia orzeczenia Odrzucenie apelacji przez sąd drugiej instancji (art. 373 k.p.c.) Termin tygodniowy do wniesienia zażalenia od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem (art. 394 § 2 k.p.c.) Zasady postępowania odwoławczego

Wyświetl tylko:

Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie postanowienia z uzasadnieniem nie stanowi przesłanki dopuszczalności zażalenia na postanowienie, o którym mowa w art. 766[1] § 1 k.p.c.

Uchwała SN z dnia 13 kwietnia 2022 r., III CZP 85/22

Standard: 59046

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

De lege lata dopuszczalność wniesienia apelacji jest uwarunkowana wcześniejszym złożeniem wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem (arg. ex art. 369 § 1 w związku z art. 328 § 1 k.p.c.), z zastrzeżeniem wyjątkowej sytuacji określonej w art. 331 § 4 k.p.c. (por. uchwała SN z dnia 28 maja 2021 r., III CZP 26/20 i – odpowiednio – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2020 r., II CZ 53/20). 

Zaniechanie złożenia wniosku przez stronę albo stwierdzenie przez sąd jego bezskuteczności, niezależnie od przyczyny (odmowa uzasadnienia – por. art. 3941a § 1 pkt 7 k.p.c.), sprawia, że nie otwiera się termin do wniesienia apelacji, co tamuje drogę do skutecznego wniesienia środka odwoławczego. Rozwiązanie to nawiązuje do konstrukcji, która już przed wejściem w życie ustawy nowelizującej dotyczyła skargi kasacyjnej (art. 3985 k.p.c.) (por. postanowienia SN z dnia 12 stycznia 2018 r., II CZ 98/17 i z dnia 9 września 2020 r., II CZ 34/20).

Postanowienie SN z dnia 21 stycznia 2022 r., III CZP 10/22

Standard: 59497 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Złożenie przez stronę wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem stanowi przesłankę skuteczności wniesienia zażalenia.

Przyjęte przez ustawodawcę nowe rozwiązania prawne, polegające w szczególności na eliminacji możliwości wniesienia apelacji i zażalenia wprost (por. zmiana art. 369 k.p.c. i art. 394 k.p.c.). nawiązują do zasad obowiązujących przy wnoszeniu skargi kasacyjnej. Strona mająca zamiar zaskarżenia prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji skargą kasacyjną zobowiązana była i nadal jest do uprzedniego złożenia wniosku o doręczenie tego orzeczenia z uzasadnieniem na podstawie art. 387 § 3 k.p.c., albowiem wskazany w art. 3985 § 1 k.p.c. termin rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia prawidłowego doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem stronie, która tego zażądała

Jeżeli strona nie wystąpiła z takim żądaniem, przewidziany w art. 3985 § 1 k.p.c. dwumiesięczny termin nie rozpoczyna biegu, a tym samym nie jest możliwe skuteczne wniesienie przez ten podmiot skargi kasacyjnej; w takiej sytuacji skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Przeniesienie tych zasad na grunt zwykłych środków zaskarżenia (apelacji i zażalenia) oznacza, że de lege lata, złożenie przez stronę wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem stanowi przesłankę skuteczności wniesienia zażalenia, albowiem dopiero doręczenie - na wniosek strony - odpisu orzeczenia z uzasadnieniem powoduje otwarcie przewidzianego w art. 394 § 2 k.p.c. tygodniowego terminu do złożenia zażalenia (z wyjątkiem wskazanym w art. 394 § 2 zdanie. 2 k.p.c. w zw. z art. 357 § 6 k.p.c.). 

Pogląd powyższy jest aprobowany w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienie SN z dnia 17 grudnia 2020 r., II CZ 53/20 i uz. uchwały SN z dnia 28 maja 2021 r., III CZP 26/20).

W obowiązującym stanie prawnym złożenie przez stronę wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie z uzasadnieniem, który musi spełniać określone ustawą wymagania co do formy, treści i terminu jego złożenia (por. art. 328 k.p.c.), oraz wymagania fiskalne (por. przytoczony wyżej art. 25b u.k.s.s.c.), stanowi czynność procesową strony uruchamiającą postępowanie odwoławcze, która nie może być zastąpiona działaniem sądu.

Uchwała SN z dnia 20 sierpnia 2021 r., III CZP 59/20

Standard: 54051 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zgodnie z art. 394 § 2 k.p.c., termin do wniesienia zażalenia na postanowienie (zarządzenie) otwiera doręczenie postanowienia z uzasadnieniem, a nie ze wskazaniem zasadniczych powodów rozstrzygnięcia. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której sąd odstąpił od sporządzenia uzasadnienia, co jest jednak możliwe tylko w wypadku określonym w art. 357 § 6 k.p.c.

Uchwała SN z dnia 2 lipca 2021 r., III CZP 38/20

Standard: 54820 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

W znowelizowanym stanie prawnym warunkiem koniecznym wniesienia zażalenia, a zatem kolejną przesłanką jego dopuszczalności, jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia i doręczenie jego odpisu z uzasadnieniem. Ta czynność strony zamierzającej skorzystać ze środka zaskarżenia nie jest zastępowalna z czynnością, której może choć nie musi dokonać sąd, który wydał postanowienie, a jej dokonane nie pozostaje w związku z jego zaskarżalnością, gdyż może dotyczyć także postanowień niezaskarżalnych, a mianowicie z przewidzianym w art. 357 § 5 k.p.c. zwięzłym podaniem zasadniczych powodów rozstrzygnięcia.

Postanowienie SN z dnia 25 lutego 2021 r., III CZP 18/20

Standard: 52238 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Wprowadzona od dnia 7 listopada 2019 r. zmiana polega na tym, że wywiedzenie apelacji jest niedopuszczalne bez uprzedniego wystąpienia z wnioskiem o doręczenie wyroku z uzasadnieniem (art. 328 § 1 k.p.c.). Zapatrywanie to znajduje potwierdzenie w skreśleniu przez ustawę zmieniającą zdania trzeciego art. 328 § 1 k.p.c., umożliwiającego złożenie apelacji bez uprzedniego uzyskania przez stronę odpisu wyroku z uzasadnieniem.

Inaczej rzecz ujmując, skuteczne złożenie przez stronę wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem jest aktualnie warunkiem koniecznym do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia apelacji (wyjątek w tym zakresie stanowi sytuacja unormowana w art. 343 § 2 oraz w art. 331 § 4 k.p.c.). Nie ma zatem wątpliwości, że gdy strona nie złoży skutecznie wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a wywiodła apelację – apelacja ta podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. 

Uchwała SN z dnia 29 września 2020 r., III UZP 2/20

Standard: 46952 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zgodnie z art. 369 § 1 i 2 k.p.c. w uprzednim brzmieniu, apelację wnosiło się do Sądu, który wydał zaskarżony wyrok w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem. Jeżeli strona nie zażądała uzasadnienia wyroku w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji, termin do wniesienia apelacji biegł od dnia, w którym upłynął termin do złożenia stosownego wniosku. Z treści art. 369 § 2 k.p.c. wynikało bowiem, że zgłoszenie żądania uzasadnienia orzeczenia nie stanowiło warunku dopuszczalności apelacji.

W obowiązującym stanie prawnym, jak stanowi art. 369 k.p.c., apelację wnosi się do Sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem (§ 1). W przypadku przedłużenia terminu do sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku termin ten wynosi trzy tygodnie (§ 1 [1]).

Nowelizując przepisy k.p.c. uchylono wyżej omówiony przepis art. 369 § 2 k.p.c., co oznacza, że wraz z wejściem w życie znowelizowanych przepisów k.p.c. zrezygnowano z możliwości skutecznego wniesienia apelacji w sytuacji, gdy strona nie żądała sporządzenia i doręczenia uzasadnienia orzeczenia.

Omówione przepisy na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym (w tym wieczystoksięgowym). W związku z powyższym, obecnie warunkiem koniecznym – przesłanką dopuszczalności apelacji jest uprzednie zgłoszenie wniosku o doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Wniesienie apelacji bez poprzedzenia jej stosownym żądaniem skutkuje odrzuceniem apelacji jako niedopuszczalnej.

Postanowienie SO we Włocławku z dnia 7 września 2020 r., I Ca 346/20

Standard: 56492 (pełna treść orzeczenia)

Sądy OkręgowePrawo cywilne

Żądanie przez stronę doręczenia orzeczenia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem (gdy nie jest ono doręczane z urzędu) jest warunkiem koniecznym dla wniesienia kasacji. Kasację wnosi się w terminie miesięcznym od doręczenia stronie skarżącej orzeczenia z uzasadnieniem.

Warunkiem dopuszczalności kasacji jest złożenie w terminie tygodniowym przewidzianym w art. 387 § 3 zdanie pierwsze k.p.c. wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem. Jeśli wniosek taki nie został skutecznie złożony, kasacja jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Wniosek złożony po terminie przewidzianym w art. 387 § 3 zdanie pierwsze k.p.c. nie wywołuje żadnych skutków procesowych (art. 167 k.p.c.) i jako bezskuteczny nie otwiera drogi do wniesienia kasacji, która - wniesiona w takich warunkach - podlega odrzuceniu (por. postanowienie SN z 15 listopada 2001 r., III CZ 86/01).

Żądanie doręczenia wyroku z uzasadnieniem zgłoszone po upływie terminu z art. 387 § 3 k.p.c., gdy z okoliczności sprawy wynika, że celem tego żądania jest wniesienie kasacji, sąd drugiej instancji odrzuca. Ma tu odpowiednie zastosowanie art. 328 § 1 k.p.c. („żądanie spóźnione sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym") w związku z art. 391 k.p.c., ponieważ art. 387 k.p.c. nie zawiera w tym przedmiocie odmiennego unormowania (por. stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w niepublikowanych postanowieniach z dnia 7 czerwca 1997 r., II CZ 64/97, z dnia 5 września 1997 r., III CKN 389/97, z dnia 25 listopada 1997 r., I CZ 142/97 oraz z dnia 25 sierpnia 1999 r., III CKN 567/99).

Wniosek strony o doręczenie orzeczenia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem, złożony na podstawie art. 387 § 3 k.p.c. po upływie terminu przewidzianego w tym przepisie, podlega odrzuceniu (por. postanowienie SN z 10 marca 2000 r., IV CZ 18/00). 

Odrzucenie spóźnionego wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem stwarza jasną sytuację procesową dla strony, która wie, że po ewentualnym doręczeniu odpisu wyroku z odpisem uzasadnienia na podstawie art. 9 k.p.c. nie będzie już możliwe skuteczne wniesienie kasacji. 

Strona, której wniosek odrzucono, może - na podstawie art. 9 k.p.c. - w dowolnym czasie żądać doręczenia odpisu orzeczenia sądu drugiej instancji - wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie wraz z uzasadnieniem. Doręczenie takie nie wywołuje jednak skutków procesowych w postaci możliwości wniesienia kasacji.

Postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 2005 r., I PZ 44/04

Standard: 56973 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.