Wyłączenie przedawnienia (art. 105 k.k.)
Przedawnienie (art 101 - 105 k.k.)
Okres przedawnienia, który raz upłynął, nie może odżyć na skutek zmiany przepisów, chyba że ustawodawca wyłącza w ogóle stosowanie przedawnienia do określonej kategorii przestępstw. Takie unormowanie wprowadzono w art. 109 k.k. z 1969 r., jak i obecnie w art. 105 § 1 i 2 k.k. oraz w art. 4 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, jako implementację norm prawa międzynarodowego o niestosowaniu przedawnienia wobec zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości.
Wyrok SN z dnia 4 marca 2009 r., III KK 322/08
Standard: 42471 (pełna treść orzeczenia)
Zgodnie z art. 43 Konstytucji "zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości, nie podlegają przedawnieniu". Artykuł ten, przewidujący nieprzedawnialność zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości ma wybitnie retroaktywny charakter. Można więc wywnioskować (a contrario), że Konstytucja generalnie dopuszcza możliwość "przedawnienia". Z tym że dopuszczenie jedynie możliwości "przedawnienia" nie oznacza, że przedawnienie musi być w każdym przypadku stosowane, czy też w ogóle musi być wprowadzone do systemu prawa karnego.
Art. 43 należy odczytać jako zobowiązanie ustawodawcy zwykłego do wprowadzenia (w każdym razie) nieprzedawniania się zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, co zostało też wyrażone w konwencji uchwalonej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ z 26 listopada 1968 r. Nie można jednak z tego przepisu wysnuć automatycznie wniosku, że przedawnienie jest prawem podmiotowym chronionym konstytucyjnie.
Wyrok TK z dnia 25 maja 2004 r., SK 44/03
Standard: 42472 (pełna treść orzeczenia)