Zawieszenie biegu przedawnienia

Zawieszenie biegu przedawnienia (art. 104 k.k.)

Wyświetl tylko:

Pojęcie „przedawnienie nie biegnie” (art. 108 d.k.k. z 1969 r., art. 104 § 1 k.k.), mają normatywnie neutralny charakter w tym znaczeniu, że obejmują swoim zakresem – w razie wystąpienia określonej przeszkody prawnej – zarówno sytuacje, gdy przeszkoda ta występowała w chwili popełnienia czynu zabronionego, jak i wypadki, gdy czyn zabroniony został popełniony wcześniej, aniżeli zaktualizowałaby się owa przeszkoda. W pierwszym wypadku przeszkoda powodować będzie, że termin przedawnienia nie rozpoczyna w ogóle biegu, w drugim – że przestaje on (przez okres spoczywania) biec dalej.

Uchwała SN z dnia 14 września 2022 r., I KZP 9/22

Standard: 63131 (pełna treść orzeczenia)

Jak każdy czyn przestępny, także przestępstwo wnioskowe może być ścigane do czasu przedawnienia jego karalności. Znaczenie ma także fakt, że brak wniosku o ściganie nie jest podstawą tzw. spoczywania biegu przedawnienia, co wyraźnie statuuje art. 104 § 1 k.

Postanowienie SN z dnia 30 maja 2017 r., IV KK 171/17

Standard: 41305 (pełna treść orzeczenia)

Wstrzymanie biegu terminu przedawnienia karalności (art. 104 § 1 k.k.) następuje z dniem skierowania do sądu dyscyplinarnego wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego albo prokuratora do odpowiedzialności karnej.

W przypadku przestępstw popełnionych przez osoby objęte immunitetem formalnym nie ma żadnych przeszkód ku temu, żeby prowadzić postępowanie w fazie in rem. Brak jest zatem argumentów, które usprawiedliwiałyby spoczywanie biegu przedawnienia w tej fazie postępowania, skoro immunitet w żaden sposób nie stanowi tu przeszkody procesowej. Ta pojawia się wszak dopiero w momencie, w którym zgromadzone w sprawie dowody uzasadniają podejrzenie, że osoba objęta immunitetem popełniła przestępstwo, z czym wiąże się konieczność wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, jego ogłoszenia i przesłuchania podejrzanego (art. 313 § 1 k.p.k.).

Zgodnie z art. 17 § 2 k.p.k., a także z art. 80 § 1 zd. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, do chwili uzyskania zezwolenia sądu dyscyplinarnego organ prowadzący postępowanie może dokonać tylko czynności niecierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy zezwolenie na ściganie będzie wydane. W tym ujęciu złożenie wniosku jest równoznaczne z urzeczywistnieniem przeszkody prawnej, o której mowa w art. 104 § 1 k.k. Przeszkoda ta istnieć będzie do chwili wydania prawomocnej uchwały o wyrażeniu zgody na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. 

Uchwała SN z dnia 25 lutego 2016 r., I KZP 14/15

Standard: 41286 (pełna treść orzeczenia)

Art. 104 § 1 k.k. reguluje kwestie spoczywania biegu przedawnienia, którego termin nie biegnie w przypadku wystąpienia określonych okoliczności. W grę wchodzą okoliczności natury prawnej (np. immunitety), a nie faktycznej (np. niemożność ujęcia oskarżonego, jego choroba psychiczna lub inna ciężka choroba

Wyrok SO Warszawa-Praga w Warszawie  z dnia 22 lutego 2016 r., VI Ka 1221/15

Standard: 40532 (pełna treść orzeczenia)

Immunitet formalny prokuratora - art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, Dz. U. z 2014 r. poz. 504 - stwarza przeszkodę prawną, w rozumieniu art. 104 § 1 k.k., w dalszym toczeniu się postępowania, a ściśle w przejściu postępowania w fazę in personam, już wtedy, gdy oskarżyciel występuje o wydanie zezwolenia na ściganie osoby objętej tym immunitetem.

Art. 104 § 1 k.k., normujący instytucję tzw. spoczywania biegu przedawnienia, znajduje zastosowanie między innymi wtedy, gdy toczy się postępowanie w sprawie przestępstwa, którego sprawcą jest osoba objęta immunitetem formalnym. Stanowi on przeszkodę procesową polegającą na tym, że przez czas pełnienia przez daną osobę funkcji publicznej, z którą związany jest taki immunitet, nie jest możliwe pociągnięcie tejże osoby do odpowiedzialności karnej, chyba że wskazany w ustawie organ uchyli immunitet wobec niej w konkretnej sprawie.

Złożenie wniosku o zezwolenie na ściganie jest czynnością zmierzającą do usunięcia ujemnej przesłanki procesowej, która w toku procesu aktualizuje się w chwili, gdy zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów osobie korzystającej z immunitetu (art. 313 § 1 k.p.k.). Niedopuszczalność podjęcia tej czynności, uwarunkowanej uzyskaniem zgody na pociągnięcie osoby objętej immunitetem do odpowiedzialności karnej, jest przeszkodą we wszczęciu postępowania in personam. Zgodnie z art. 17 § 2 k.p.k., a także z art. 54 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, do chwili otrzymania zezwolenia sądu dyscyplinarnego organ prowadzący postępowanie może dokonać tylko czynności niecierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynności zmierzających do wyjaśnienia czy zezwolenie na ściganie będzie wydane.

Sytuacja procesowa, w której nie ma możliwości kontynuowania postępowania, a ściśle – wszczęcia postępowania przeciwko osobie, już od chwili jej zaistnienia wypełnia warunek wymieniony w art. 104 § 1 k.k., przesądzający o spoczywaniu biegu przedawnienia. Jak stąd wynika, przepis ustanawiający immunitet formalny, w tym wypadku art. 54 ust. 1 ustawy o prokuraturze, oddziałuje realnie na przebieg postępowania karnego jeszcze przed rozstrzygnięciem wniosku oskarżyciela przez sąd dyscyplinarny. Zatrzymuje tok tego postępowania z chwilą wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na ściganie. Ewentualna odmowa zezwolenia uczyni tę przeszkodę definitywną, gdyż zdecyduje o konieczności umorzenia postępowania. Jednak zablokowanie biegu postępowania następuje wcześniej, bo już wtedy, gdy procedując zgodnie z ogólnymi przepisami, należałoby wydać postanowienie o przedstawieniu zarzutu popełnienia przestępstwa. Po złożeniu wniosku o zezwolenie na ściganie dalsze czynności ukierunkowane na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej osoby objętej immunitetem mogą być podjęte po jego prawomocnym uwzględnieniu.

Postanowienie SN z dnia 18 lutego 2015 r., V KK 296/14

Standard: 41712 (pełna treść orzeczenia)

Jedną z przeszkód prawnych biegu przedawnienia karalności jest istnienie immunitetu sędziowskiego (art. 80 § 1 u.s.p.). Immunitet ten wyraża się w tym, że sędzia nie może być zatrzymany ani pociągnięty do odpowiedzialności karnej sądowej lub administracyjnej bez zezwolenia właściwego sądu dyscyplinarnego.

Postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2008 r., SNO 84/07

Standard: 40531 (pełna treść orzeczenia)

Z przepisu art. 104 § 1 k.k. w powiązaniu z przepisem art. 80 § 1 Prawa o u.s.p. wynika, iż przeszkoda prawna – w postaci sędziowskiego immunitetu formalnego – wywołująca spoczywanie okresu przedawnienia, zachodzi wtedy, gdy sąd dyscyplinarny w sposób prawomocny odmówi zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.

Uchwała SN z dnia 30 sierpnia 2007 r., SNO 44/07

Standard: 42606 (pełna treść orzeczenia)

Do zawieszenie biegu przedawnienia może dojść wyłącznie wówczas, gdy okres przedawnienia jeszcze trwa, nie można zawieszać czegoś, co już upłynęło. Wynika stąd, że art. 44 Konstytucji stosuje się wyłącznie w przypadkach, gdy nie doszło jeszcze do przedawnienia czynów zabronionych wymienionych w tym przepisie.

Skutkiem art. 44 Konstytucji może być przedłużenie okresu przedawnienia o czas, w którym z przyczyn politycznych określone przestępstwa nie były ścigane.

Wyrok TK z dnia 25 maja 2004 r., SK 44/03

Standard: 42473 (pełna treść orzeczenia)

Z treści art. 108 § 1 k.k. [art. 104 § 1 k.k.] wynika, że terminy przedawnienia nie biegną, gdy przepis ustawy nie pozwala na wszczęcie lub dalsze prowadzenie postępowania karnego.

W przepisie tym może chodzić zarówno o przeszkody w postępowaniu karnym, które wystąpiły przed uprawomocnieniem się wyroku skazującego, jak i o przeszkody w postępowaniu wykonawczym. Możliwość ewentualnego działania tej samej przeszkody w obu postępowaniach nie jest wykluczona. 

W doktrynie prezentowany jest pogląd, że należy zająć stanowisko - wbrew podniesionym wątpliwościom - iż kodeks karny nie przewiduje odrębnych przyczyn spoczywania terminów przedawnienia wykonania kary. Artykuł 108 § 1 k.k. [art. 104 § 1 k.k.], określający przyczyny spoczywania terminów przedawnienia, działa także w stosunku do terminów przedawnienia wykonania kary, gdyż przeszkody, które przepis ten obejmuje, mogą występować również w postępowaniu wykonawczym. Stanowisko to znajduje także oparcie w wykładni systemowej.

Artykuł 108 § 1 k.k. [art. 104 § 1 k.k.] umieszczony został po przepisie regulującym przedawnienie wykonania kary, co pozwala na przyjęcie, że określone w tym przepisie przyczyny spoczywania mają zastosowanie zarówno do terminów przedawnienia karalności, jak i do terminów przedawnienia wykonania kary.

Odmienny pogląd, że przedawnienie biegnie wtedy, kiedy kara jest wykonywana, a więc gdy skazany ją odbywa, mógłby doprowadzić do sytuacji absurdalnej; np. kara dożywotniego pozbawienia wolności (...) po upływie 35 lat nie mogłaby być wykonywana z powodu przedawnienia, co oczywiście przekreślałoby istotę tej kary.

Słusznie zatem, choćby na tle tego przykładu, w doktrynie opowiadano się za spoczywaniem biegu przedawnienia wykonania kary w czasie jej wykonywania.

Uchwała SN z dnia 18 lipca 1996 r., I KZP 11/96

Standard: 43024 (pełna treść orzeczenia)

Zawieszenie postępowania karnego nie wstrzymuje biegu przedawnienia, gdyż przepis art. 108 k.k. [art. 104 k.k.] stanowiący o spoczywaniu przedawnienia ma na względzie jedynie przeszkody natury prawnej, wynikające z samej ustawy, które nie pozwalają na wszczęcie lub dalsze prowadzenie postępowania karnego (np. immunitety), a nie przeszkody natury faktycznej.

Postanowienie SN z dnia 19 czerwca 1975 r., II KZ 138/75

Standard: 40530 (pełna treść orzeczenia)

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.