Poddanie jurysdykcji sądów polskich spraw przez wdanie się w spór co do istoty sprawy (art. 1104 § 2 k.p.c.)
Umowa jurysdykcyjna na rzecz sądów polskich (art. 1104 k.p.c.)
Poddanie jurysdykcji sądu określonej sprawy przez „wdanie się w spór co do istoty sprawy” z art. 1104 § 2 k.p.c. należy odczytywać w kontekście reguły wyrażonej w art. 1104 § 1 k.p.c. Chodzi o to, że powstanie jurysdykcji krajowej odbywa się co do zasady przez zawarcie umowy prorogacyjnej, jedynie wyjątkowo zachowanie strony pozwanej, polegające na wdaniu się w spór co do istoty sprawy i niepodniesieniu zarzutu braku jurysdykcji krajowej, mogą „zastąpić” umowę z § 1. Zachowania opisane w § 2 art. 1104 § 1 k.p.c. niejako zastępują umowę prorogacyjną.
Skoro w sprawie jurysdykcja krajowa może być wywodzona z art. 1103[7] pkt 1 lub pkt 2 k.p.c., to poddanie się jurysdykcji sądów polskich przez czynności faktyczne (wdanie się w spór co do istoty sporu i niezgłoszenie zarzutu braku jurysdykcji krajowej) jest bezprzedmiotowe. Staje się to zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę, że art. 1104 § 2 k.p.c. samoistnie kreuje jurysdykcję krajową, a skoro ona już występuje, to kreacja ta nie może nastąpić.
Wyrok SN z dnia 16 czerwca 2021 r., III PSKP 21/21
Standard: 59379 (pełna treść orzeczenia)
Na mocy art. 1104 § 2 k.p.c. poddanie jurysdykcji sądów polskich spraw, o których mowa w § 1, może nastąpić również przez wdanie się w spór co do istoty sprawy, jeżeli pozwany nie podniesie zarzutu braku jurysdykcji krajowej. Do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571) niedopuszczalne było jednostronne poddanie się jurysdykcji sądów polskich w postaci dobrowolnego wdania się w spór przez pozwanego przed sądem polskim. W takiej sytuacji, wobec braku jurysdykcji sądu polskiego, pozew musiał być odrzucony (art. 1099). Nowością jest więc instytucja ustanowienia jurysdykcji krajowej sądów polskich wskutek wdania się pozwanego w spór co do istoty sprawy, jeżeli nie podniesie on zarzutu braku jurysdykcji (art. 1104 § 2).
W przedmiotowej sprawie pozwana wdała się w spór nie kwestionując jurysdykcji krajowej, uznała powództwo do kwoty uwzględnionej przez Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku. Dopiero w dalszej części postępowania cofnęła uznanie powództwa oraz podniosła zarzut braku jurysdykcji krajowej, co w ocenie Sądu Apelacyjnego w świetle brzmienia art. 1104 § 2 k.p.c. należy ocenić jako nieskuteczne, bowiem nie wpływające na pozbawienie sądu polskiego jurysdykcji krajowej.
Wyrok SA w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2018 r., V ACa 167/18
Standard: 36933 (pełna treść orzeczenia)