Dochodzenie roszczeń z gry lub zakładu (art. 413 k.c.)
Bezpodstawne wzbogacenie; nienależne świadczenie; przepadek; roszczenia z gry lub zakładu (art. 405 - 414 k.c.)
W świetle art. 413 § 2 k.c. w pełni skuteczne są gry i zakłady, ale tylko te, które są prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego. W doktrynie określane są m.in. jako kwalifikowane gry i zakłady lub gry losowe nazwane. Roszczenia z takich gier (zakładów) są zaskarżalne i mogą być przedmiotem ugody, uznania bądź odnowienia. Nie zachodzą także przeszkody do obejmowania wierzytelności wynikających z tej kategorii gier i zakładów skutecznymi zabezpieczeniami prawnymi.Zgodnie z art. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy GZU w zw. z art. 107 i 108 kks zakazane jest urządzanie lub prowadzenie bez zezwolenia gier losowych.
Zobowiązania z gier i zakładów zakazanych (a do takich należą gry lub zakłady prowadzone bez zezwolenia) nie wywierają między ich uczestnikami żadnych skutków prawnych i nie mogą stanowić podstawy do dochodzenia roszczeń.Umowa o grę losową urządzaną i prowadzoną przez dany podmiot bez zezwolenia właściwego organu jest z mocy prawa nieważna, jako sprzeczna z ustawą albo z zasadami współżycia społecznego (art. 58 k.c.). Świadczenie spełnione na jej podstawie podlega zwrotowi jako nienależne (conditio sine causa) art. 413 § 1 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c.
Wyrok SA w Warszawie z dnia 17 marca 2006 r., I ACa 625/05
Standard: 36499
Kodeks cywilny nie zawiera definicji legalnej gry i zakładu. Na tle zawartej w nim regulacji można jedynie wyróżnić trzy kategorie gier i zakładów: zakazane albo nierzetelne (art. 413 § 1 in fine), prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego (art. 413 § 2) oraz innego rodzaju, które nie są ani zakazane bądź nierzetelne (art. 413 § 1), ani prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego (art. 413 § 2).
Roszczenia z gier i zakładów uznanych przez państwo mogą być dochodzone na drodze sądowej na zasadach ogólnych, natomiast roszczenia z gier i zakładów zakazanych przez prawo w ogóle nie powstają.
Zobowiązania wynikające z innych gier i zakładów niemieszczących się w żadnej z wymienionych kategorii mają charakter zobowiązań niezupełnych (naturalnych), które charakteryzują się tym, że będące ich przedmiotem świadczenia mogą być spełnione tylko dobrowolnie, nie mogą być natomiast przymusowo dochodzone.
W art. 413 § 2 k.c. jest mowa o zezwoleniu właściwego organu państwowego bez skonkretyzowania, czy zezwolenie to powinno być udzielone w drodze aktu indywidualnego (decyzji), czy też w drodze aktu generalnego (ustawy lub rozporządzenia). Wobec braku takiego wskazania za trafny należy uznać pogląd, że zezwolenie, o którym mowa, może być udzielone również aktem generalnym.
Przepis art. 5 ust. 2 pkt 4 Pr.bank., w którym ustawodawca zaliczył terminowe operacje finansowe do czynności bankowych, może być uznany za generalne zezwolenie na dokonywanie takich transakcji przez banki, a przewidziane w przepisach art. 21 ust. 1 i art. 34 Pr.bank. zezwolenia Komisji Nadzoru Bankowego - za zezwolenia o charakterze indywidualnym. D
ziałalność bankowa jest swoistym przejawem aktywności gospodarczej, wymagającym szczególnych uregulowań prawnych, dlatego w tych wszystkich wypadkach, w których terminowe operacje finansowe są dokonywane przez banki zgodnie z przepisami Prawa bankowego, wymaganie dodatkowego zezwolenia innego organu państwowego byłoby nieuzasadnione.
Konkludując, uznać należy za trafne stanowisko Sądu Apelacyjnego, że zobowiązania wynikające z zawartych przez strony terminowych transakcji walutowych są zaskarżalne i mogą być dochodzone na drodze sądowej.
Wyrok SN z dnia 9 lipca 2004 r., II CK 460/03
Standard: 56183 (pełna treść orzeczenia)