Odpowiednie stosowanie przepisów o kasacji (art. 95 u.SN)

Skarga nadzwyczajna (art. 89 - 95 u.SN)

Artykuł 398[19] k.p.c., który poprzez odesłanie wynikające z treści art. 95 pkt 1 u.SN ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej, stanowi, że Sąd Najwyższy uchyla wydane w sprawie wyroki oraz odrzuca pozew lub umarza postępowanie, jeżeli pozew ulegał odrzuceniu albo istniała podstawa do umorzenia postępowania. Użycie przez ustawodawcę formy czasu przeszłego („ulegał”, „istniała”) wskazuje, że sytuacje uzasadniające wydanie wskazanych w tym przepisie rozstrzygnięć muszą zaistnieć przed prawomocnym zakończeniem postępowania w danej sprawie. 

Wyrok SN z dnia 23 czerwca 2022 r., I NSNc 103/22

Standard: 61905 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Przepis art. 95 pkt 1 u.SN nie zawiera formuły wskazującej na odpowiednie stosowanie do skargi nadzwyczajnej w sprawach cywilnych przepisów k.p.c., jednak jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego wbrew dosłownej jego treści nie tylko art. 398[4] § 2 oraz art. 398[9] k.p.c. nie mają zastosowania w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej, ale dotyczy to w tym samym stopniu szeregu innych przepisów odnoszących się do skargi kasacyjnej, tj. art. 398[1] § 1 k.p.c., art. 398[5] k.p.c., art. 398[10] zd. 1 k.p.c., art. 398[13] § 2 k.p.c., art. 398[14], 39815 § 1 zd. 1, 398[16], 39819 zd. 1 k.p.c.

Z drugiej strony, nie ma żadnych przeszkód, aby część przepisów o skardze kasacyjnej stosować do skargi nadzwyczajnej wprost. Tak jest m.in. w wypadku art. 398[4] § 1 i 3, 398[5] § 1 in principio, 398[8], 398[10] zd. 2, 398[11] § 2–4, 398[12], 398[13] § 1 i 2, 398[15] § 1 zd. 2 i § 2, 398[17], 398[18], 398[20], 398[21] k.p.c. Część przepisów może być jednak zastosowana jedynie z odpowiednimi modyfikacjami. Dotyczy to art. 398[6], 398[7], 398[11] § 1, 398[19] zd. 2 k.p.c. (wyrok SN z 8 maja 2019 r., I NSNc 2/19; wyrok SN z 14 kwietnia 2021 r., I NSNc 35/20).

W postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej nie znajdzie również zastosowania art. 398[2] § 1 k.p.c., uzależniający dopuszczalność skargi – co do zasady – od wartości przedmiotu zaskarżenia. Innymi słowy, wniesienie skargi nadzwyczajnej jest dopuszczalne od każdego orzeczenia, wskazanego w art. 89 § 1 u.SN bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. 

Wyrok SN z dnia 3 sierpnia 2021 r., I NSNc 24/20

Standard: 61895 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018 r., poz. 5 ze zm. – dalej jako: „u.s.n.”) w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy do skargi nadzwyczajnej, w tym postępowania w sprawie tej skargi, stosuje się w zakresie spraw cywilnych przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego dotyczące skargi kasacyjnej, z wyłączeniem art. 3984 § 2 oraz art. 3989. Zatem stosownie do art. 398[6] § 2 w zw. z § 3 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.s.n. Sąd Najwyższy odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę nadzwyczajną m.in. niedopuszczalną z innych przyczyn.

Postanowienie SN z dnia 29 października 2019 r., I NSNc 33/19

Standard: 34468 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

W zakresie nieuregulowanym przepisami u.s.n. do skargi nadzwyczajnej, w tym postępowania w sprawie tej skargi, w zakresie spraw cywilnych stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c. dotyczące skargi kasacyjnej.

Przepis art. 95 pkt 1 u.s.n. nie wskazuje, że do skargi nadzwyczajnej w sprawach cywilnych przepisy k.p.c. o skardze kasacyjnej stosuje się „odpowiednio”. Stąd wymaga rozważenia, czy możliwe jest przyjęcie, że przepisy te mają zastosowanie wprost, a także, jakie byłyby skutki akceptacji takiego założenia.

W postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej nie może mieć zastosowania art. 398[1] § 1 k.p.c., wyznaczający zakres orzeczeń zaskarżalnych skargą kasacyjną. W tej materii przepis art. 89 § 1 u.s.n. zawiera bowiem autonomiczną regulację, z której wynika, że przedmiotem skargi nadzwyczajnej może być każde orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, czyli nie tylko orzeczenie wymienione w art. 398[1] § 1 k.p.c. Przepis art. 89 § 1 u.s.n. wyłącza więc stosowanie art. 398[1] § 1 k.p.c. w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej.

Podobnie jest w wypadku podstaw skargi nadzwyczajnej. W postępowaniu wywołanym skargą nadzwyczajną nie może znajdować zastosowania art. 398[3] k.p.c. definiujący podstawy skargi kasacyjnej, skoro podstawy skargi nadzwyczajnej są uregulowane odmiennie w art. 89 § 1 u.s.n. To samo dotyczy:

(1) art. 398[5] k.p.c. w zakresie terminu na wniesienie skargi, albowiem termin ten został dla skargi nadzwyczajnej określony w art. 89 § 3 i art. 115 ust. 1 u.s.n.,

(2) art. 398[10] zd. 1 k.p.c. ze względu na odrębne ukształtowanie składu Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu skargi nadzwyczajnej w art. 94 u.s.n.,

(3) art. 398[13] § 2 k.p.c. in fine, ponieważ skarga nadzwyczajna może zostać oparta na zarzucie błędu w ustaleniach faktycznych (art. 89 § 1 pkt 3 u.s.n.), co wyklucza w takim wypadku związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia,

(4) art. 398[14], 398[15] § 1 zd. 1, 398[16], 398[19] zd. 1 k.p.c. z uwagi na odrębne uregulowanie sposobów rozstrzygnięcia skargi nadzwyczajnej w art. 91 § 1 u.s.n.

Zatem wbrew dosłownej treści art. 95 pkt 1 u.s.n. nie tylko art. 398[4] § 2 oraz art. 398[9] k.p.c. nie mają zastosowania w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej, ale dotyczy to w tym samym stopniu szeregu innych przepisów odnoszących się do skargi kasacyjnej.

Z drugiej strony nie ma żadnych przeszkód, aby część przepisów o skardze kasacyjnej stosować do skargi nadzwyczajnej wprost. Tak jest m.in. w wypadku art. 398[4] § 1 i 3, 398[5] § 1 in principio, 398[8], 398[10] zd. 2, 398[11] § 2-4, 398[12], 398[13] § 1 i 2, 398[15] § 1 zd. 2 i § 2, 398[17], 39818, 398[20], 398[21] k.p.c.

Część przepisów może być zastosowana jedynie z odpowiednimi modyfikacjami. Dotyczy to art. 398[6], 398[7], 398[11] § 1, 398[19] zd. 2 k.p.c.

Prowadzi to do konkluzji, że pomimo zaniechania wskazania przez ustawodawcę, że przepisy o skardze kasacyjnej stosuje się do skargi nadzwyczajnej „odpowiednio”, konieczność takiego sposobu stosowania tych przepisów nie może budzić wątpliwości.

Wyrok SN z dnia 24 lipca 2019 r., I NSNc 9/19

Standard: 34446 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Jak wynika z treści art. 398[13] § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Przepis ten, z mocy art. 95 pkt 1 ustawy o Sądzie Najwyższym, stosuje się w postępowaniu w sprawie skargi nadzwyczajnej.

Postanowienie SN z dnia 22 maja 2019 r., I NSNc 3/19

Standard: 34471 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

W postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej nie może mieć zastosowania art. 3981 § 1 k.p.c., wyznaczający zakres orzeczeń zaskarżalnych skargą kasacyjną. W tej materii przepis art. 89 § 1 u.s.n. zawiera bowiem autonomiczną regulację, z której wynika, że przedmiotem skargi nadzwyczajnej może być każde orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, czyli nie tylko orzeczenie wymienione w art. 398[1] § 1 k.p.c.

Przepis art. 89 § 1 u.s.n. wyłącza więc stosowanie art. 3981 § 1 k.p.c. w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej. Podobnie jest w wypadku podstaw skargi nadzwyczajnej. W postępowaniu wywołanym skargą nadzwyczajną nie może znajdować zastosowania art. 3983 k.p.c. definiujący podstawy skargi kasacyjnej, skoro podstawy skargi nadzwyczajnej są uregulowane odmiennie w art. 89 § 1 u.s.n. To samo dotyczy:

(1) art. 3985 k.p.c. w zakresie terminu na wniesienie skargi, albowiem termin ten został dla skargi nadzwyczajnej określony w art. 89 § 3 i art. 115 ust. 1 u.s.n.,

(2) art. 39810 zd. 1 k.p.c. ze względu na odrębne ukształtowanie składu Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu skargi nadzwyczajnej w art. 94 u.s.n.,

(3) art. 398[13] § 2 k.p.c. in fine, ponieważ skarga nadzwyczajna może zostać oparta na zarzucie błędu w ustaleniach faktycznych (art. 89 § 1 pkt 3 u.s.n.), co wyklucza w takim wypadku związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia,

(4) art. 39814, 39815 § 1 zd. 1, 39816, 39819 zd. 1 k.p.c. z uwagi na odrębne uregulowanie sposobów rozstrzygnięcia skargi nadzwyczajnej w art. 91 § 1 u.s.n.

Zatem wbrew dosłownej treści art. 95 pkt 1 u.s.n. nie tylko art. 398[4] § 2 oraz art. 398[9] k.p.c. nie mają zastosowania w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej, ale dotyczy to w tym samym stopniu szeregu innych przepisów odnoszących się do skargi kasacyjnej.

Z drugiej strony nie ma żadnych przeszkód, aby część przepisów o skardze kasacyjnej stosować do skargi nadzwyczajnej wprost. Tak jest m.in. w wypadku art. 398[4] § 1 i 3, 398[5] § 1 in principio, 398[8], 398[10] zd. 2, 398[11] § 2-4, 398[12], 398[13] § 1 i 2, 398[15] § 1 zd. 2 i § 2, 398[17], 398[18], 398[20], 398[21] k.p.c.

Część przepisów może być zastosowana jedynie z odpowiednimi modyfikacjami. Dotyczy to art. 398[6], 398[7], 398[11] § 1, 398[19] zd. 2 k.p.c.

Prowadzi to do konkluzji, że pomimo zaniechania wskazania przez ustawodawcę, że przepisy o skardze kasacyjnej stosuje się do skargi nadzwyczajnej „odpowiednio”, konieczność takiego sposobu stosowania tych przepisów nie może budzić wątpliwości.

W postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej nie ma zastosowania art. 398[2] § 1 k.p.c., uzależniający dopuszczalność skargi – co do zasady – od wartości przedmiotu zaskarżenia. Innymi słowy, wniesienie skargi nadzwyczajnej jest dopuszczalne od każdego orzeczenia, wskazanego w art. 89 § 1 u.s.n. bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. Przyjęcie poglądu przeciwnego skutkowałoby natomiast koniecznością odrzucenia rozpatrywanej skargi nadzwyczajnej.

Wyrok SN z dnia 8 maja 2019 r., I NSNc 2/19

Standard: 56464 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.