Termin złożenia wniosku o odtworzenie akt sprawy (art. 718 § 2 k.p.c.)
Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt (art. 716 - 729 k.p.c.)
Stosownie zaś do art. 718 k.p.c. do zgłoszenia wniosku o odtworzenie akt uprawniona jest strona, uczestnik postępowania lub interwenient, przy czym wniosek o odtworzenie akt sprawy prawomocnie zakończonej - w ciągu lat dziesięciu od tej chwili. Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt w sprawie prawomocnie zakończonej przeprowadza sąd, w którym sprawa toczyła się w pierwszej instancji – art. 719 § 3 k.p.c.
W piśmiennictwie podnosi się, że terminy do złożenia wniosku, o których mowa w art. 718 § 2 k.p.c. są terminami prekluzyjnymi o charakterze procesowym. Zostały one zróżnicowane w zależności od tego, czy wniosek dotyczy odtworzenia akt sprawy będącej w toku (termin trzyletni), czy też akt sprawy prawomocnie zakończonej (termin dziesięcioletni). W obu przypadkach terminy te liczone są nie od dnia powzięcia wiadomości o zaginięciu lub zniszczeniu akt, lecz od chwili zaistnienia tych zdarzeń.
Skoro wniosek o wszczęcie postępowania o odtworzenie akt może być złożony w każdym wypadku, to należy przyjąć, że terminy określone w art. 718 § 2 k.p.c. mają znaczenie jedynie w odniesieniu do wniosku konstytutywnego, tj. złożonego w sytuacji, gdy akta sprawy uległy zaginięciu lub zniszczeniu na skutek siły wyższej, a sprawa, której akt wniosek dotyczy, nie była lub nie mogła być wszczęta z urzędu.
Postanowienie SR w Jeleniej Górze z dnia 1 kwietnia 2014 r., I Co 3669/13
Standard: 29245 (pełna treść orzeczenia)
W razie zniszczenia lub zaginięcia akt, w sprawie wszczętej ponownie po upływie terminów określonych w art. 718 § 2 k.p.c. sąd odrzuca pozew oraz wszczyna z urzędu postępowanie o odtworzenie akt, chyba że zachodzą okoliczności przewidziane w art. 717 § 2 zdanie pierwsze k.p.c.
Według art. 717 § 1 k.p.c., sąd wszczyna postępowanie o odtworzenie akt z urzędu lub na wniosek. Tylko na wniosek sąd wszczyna postępowanie w przypadku, gdy akta sprawy uległy zaginięciu lub zniszczeniu na skutek siły wyższej a sprawa, której akt wniosek dotyczy, nie była lub nie mogła być wszczęta z urzędu (art. 717 § 2 k.p.c.). We wszystkich pozostałych przypadkach postępowanie wszczynane jest jedynie z urzędu. Unormowanie powyższe nie wyłącza, rzecz jasna, możliwości zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania o odtworzenie akt także wtedy, gdy wszczynane jest ono z urzędu, zawsze bowiem, gdy ustawa przewiduje działanie sądu z urzędu, strona ma możliwość zgłoszenia w tym zakresie wniosku. W takim przypadku wniosek nie ma jednak charakteru konstytutywnego. W świetle art. 717 § 2 k.p.c. walor taki można przypisać jedynie wnioskowi o odtworzenie akt zniszczonych lub zaginionych wskutek siły wyższej, jeżeli dotyczy on sprawy, która nie była i nie mogłaby być wszczęta z urzędu. W razie zaś zaginięcia lub zniszczenia akt w innych okolicznościach sąd wszczyna z urzędu postępowanie mające na celu rekonstrukcję tych akt, jeżeli jest do tego właściwy; w przeciwnym wypadku powinien zasygnalizować taką potrzebę właściwemu sądowi.
Na przeszkodzie temu nie stoi upływ terminów przewidzianych w art. 718 § 2 k.p.c., które mają zastosowanie tylko do wniosków o odtworzenie akt sprawy. Terminy te mogą odnosić się jedynie do wniosków o odtworzenie akt mających znaczenie konstytutywne, składanych w warunkach określonych w art. 717 § 2 k.p.c. Tylko takie wnioski złożone po upływie terminów określonych w art. 718 § 2 k.p.c., mających charakter terminów procesowych, podlegają odrzuceniu. Skutkiem takiej decyzji byłby stan równoznaczny z niemożnością odtworzenia akt, a więc okolicznością usuwająca przeszkodę do wszczęcia sprawy o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami (art. 728 zdanie pierwsze k.p.c.). Wszczęcie z urzędu postępowania o odtworzenie akt zaginionych lub zniszczonych w okolicznościach przewidzianych w art. 717 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. nie jest oczywiście możliwe, nawet jeżeli nie upłynęły terminy określone w art. 718 § 2 k.p.c.
Uchwała SN z dnia 24 stycznia 2007 r., III CZP 147/06
Standard: 33475 (pełna treść orzeczenia)