Odrzucenie pozwu ze względu na brak jurysdykcji krajowej (art. 1099 k.p.c.)

Kategoria: Brak jurysdykcji krajowej (art. 1099 k.p.c.)

Wyświetl tylko:

Jurysdykcja krajowa to kompetencja sądów danego państwa do rozpoznawania spraw cywilnych. Jurysdykcja jest zaliczana do bezwzględnych przesłanek procesowych i warunkuje dopuszczalność postępowania cywilnego. Kryterium wskazujące jurysdykcję sądów danego państwa dla określonych spraw cywilnych określa się mianem łącznika (np. łącznik obywatelstwa lub miejsca zamieszkania strony).

Zgodnie z brzmieniem art. 1099 § 1 i 2 KPC brak jurysdykcji krajowej Sąd obowiązany jest brać pod rozwagę z urzędu, w każdym stanie sprawy. W razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej Sąd odrzuca pozew z zastrzeżeniem art. 1104 § 2 KPC lub art. 1105 § 6 KPC Brak jurysdykcji krajowej stanowi przyczynę nieważności postępowania. Brak jurysdykcji krajowej wiąże się bądź z tym, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego lub umów międzynarodowych nie przyznają w pewnym zakresie sądom polskim kompetencji do rozpoznania sprawy (a same strony nie umówiły się o jurysdykcję sądów polskich), bądź z wyłączeniem jurysdykcji w drodze umowy zawartej na podstawie art. 1105 KPC.

Branie przez Sąd pod uwagę z urzędu braku jurysdykcji oznacza, że Sąd obowiązany jest działać w tym zakresie z własnej inicjatywy, niezależnie od ewentualnego zgłoszenia zarzutu braku jurysdykcji przez stronę bądź uczestnika postępowania.

Sąd bierze pod uwagę brak jurysdykcji w każdym stanie sprawy, czyli od chwili wszczęcia postępowania do jego prawomocnego zakończenia. Pierwotny brak jurysdykcji krajowej w procesie skutkuje odrzuceniem pozwu.

Wyrok SA w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2019 r., I ACa 672/19

Standard: 37502 (pełna treść orzeczenia)

Sądy ApelacyjnePrawo cywilne

Zgodnie z art. 1099 § 1 k.p.c., brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod rozwagę w każdym stanie sprawy, a w razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej -odrzuca pozew albo wniosek, z zastrzeżeniem art. 1104 § 2 lub art. 1105 § 6 k.p.c., natomiast, w myśl § 2 tego artykułu, brak jurysdykcji krajowej stanowi przyczynę nieważności postępowania.

Rygoryzm powołanego przepisu, wynikający z podyktowanego interesem publicznym obowiązku respektowania przez sądy polskie swojej właściwości międzynarodowej, przesądza, że ustalenie istnienia jurysdykcji krajowej następuje z urzędu.

Obowiązek sądu działania z urzędu oznacza, że kwestia istnienia tej bezwzględnej przesłanki procesowej powinna być przedmiotem badania i oceny sądu rozstrzygającego sprawę na każdym etapie postępowania.

Postanowienie SN z dnia 28 września 2018 r., I CZ 82/18

Standard: 25348 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Jurysdykcja (z iurisdictio, dosł. „orzekam o prawie”) – prawo, posiadane przez dany podmiot - uprawnienie do rozpoznawania i rozstrzygania danych spraw, tj. orzekania w danej sprawie. Aby sąd mógł rozstrzygać w danej, muszą zostać spełnione określone warunki rozpatrywane osobno dla każdej konkretnej sprawy. Szczegółowo określają je ustawy, a w szczególności rozporządzenia Rady (WE) Nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE L z dni 16 stycznia 2001 r.) oraz Konwencja o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE L z dnia 21 grudnia 2007 r.) oraz kodeks postępowania cywilnego.

W doktrynie wyróżnia się kilka rodzajów jurysdykcji. Można ją podzielić w zależności od podmiotu rozstrzygającego w sprawie na karną, cywilną, administracyjną. Wyróżnia się także pojęcie jurysdykcji krajowej, która oznacza właściwość sądów tylko konkretnego państwa do rozstrzygania sporów z zakresu prawa cywilnego, do którego należą także sprawy z zakresu prawa pracy. Jurysdykcja krajowa w jest to ogólna właściwość sądów powszechnych danego państwa do rozstrzygania spraw cywilnych (tu: pracowniczych) na jego terytorium.

Zgodnie z treścią art. 1099 § 1 k.p.c. k.p.c. brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy. W razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej sąd odrzuca pozew lub wniosek, z zastrzeżeniem art. 1104 § 2 lub art. 1105 § 6.

Brak jurysdykcji krajowej stanowi przyczynę nieważności postępowania (art. 1099 § 2 k.p.c.).

W doktrynie brak jurysdykcji krajowej wiąże się bądź z tym, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego lub umów międzynarodowych nie przyznają w pewnym zakresie sądom polskim kompetencji do rozpoznania sprawy (a same strony nie umówiły się o jurysdykcję sądów polskich), bądź z wyłączeniem jurysdykcji w drodze umowy zawartej na podstawie art. 1105. Z uwagi na przyjęcie w drodze noweli z dnia 5 grudnia 2008 r. odmiennej od dotychczasowej koncepcji jurysdykcji krajowej korzystanie przez podmiot z immunitetu sądowego nie skutkuje brakiem jurysdykcji (zob. uwagi do art. 1113). W zakresie zastosowania rozporządzeń Rady (UE), w szczególności rozporządzenia nr 1215/2012, brak jurysdykcji może wynikać również z ich postanowień. Wówczas jednak badanie braku jurysdykcji następuje w zasadzie na podstawie odpowiednich przepisów rozporządzeń.

Branie przez sąd pod uwagę z urzędu braku jurysdykcji oznacza, że sąd obowiązany jest działać w tym zakresie z własnej inicjatywy, niezależnie od ewentualnego zgłoszenia zarzutu braku jurysdykcji przez stronę bądź uczestnika postępowania. Sąd bierze pod uwagę brak jurysdykcji w każdym stanie sprawy, czyli od chwili wszczęcia postępowania do jego prawomocnego zakończenia.

Pierwotny brak jurysdykcji krajowej w procesie skutkuje odrzuceniem pozwu, w postępowaniu nieprocesowym zaś - odrzuceniem wniosku wszczynającego to postępowanie. Z uwagi na zasadę perpetuatio iurisdictionis (art. 1097 § 1) nie może wystąpić następczy brak jurysdykcji krajowej (dotychczasowy wyjątek od tej zasady, regulowany przepisem art. 1113 w brzmieniu sprzed noweli z dnia 5 grudnia 2008 r., od momentu wejścia w życie tej nowelizacji nie odnosi się do instytucji jurysdykcji krajowej).

Błędne przyjęcie przez sąd, że sądom polskim przysługiwała jurysdykcja krajowa i rozpoznanie takiej sprawy, jest przyczyną nieważności postępowania.

Wyrok SR Gdańsk-Południe z dnia 21 października 2016 r., VI P 131/14

Standard: 7624 (pełna treść orzeczenia)

Sądy RejonowePrawo cywilne

Stosownie do art. 1099 § 1 i 2 k.p.c. brak jurysdykcji krajowej stanowi przyczynę nieważności postępowania, a sąd bierze tę przesłankę procesową pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy, a w razie stwierdzenia jej braku -odrzuca pozew lub wniosek. W efekcie, w każdej sprawie z elementem zagranicznym przed przystąpieniem do jej merytorycznego rozpoznania sąd musi ocenić, czy ma jurysdykcję i w jakim zakresie. Takiej oceny dokonuje każdy sąd z urzędu na każdym etapie postępowania, w tym również sąd odwoławczy, niezależnie od podniesionych w apelacji zarzutów (art. 1099 § 1 k.p.c.).

Brak jurysdykcji krajowej ma miejsce wówczas, gdy przepisy kodeksu postępowania cywilnego lub umów międzynarodowych nie przyznają w pewnym zakresie sądom polskim kompetencji do rozpoznania sprawy, a same strony nie umówiły się o jurysdykcję sądów polskich bądź wyłączyły jurysdykcję w drodze umowy zawartej na podstawie art. 1105 k.p.c.

Wyrok SN z dnia 22 listopada 2013 r., III CSK 13/13

Standard: 36917 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

O istnieniu lub braku jurysdykcji krajowej decyduje w zasadzie moment wszczęcia postępowania lub doręczenia pozwu (art. 1097, art. 1103 pkt 1 k.p.c.). Przyjmuje się też - w drodze analogii do art. 15 § 2 k.p.c., regulującego właściwość sądu - że sąd nie może odrzucić pozwu lub wniosku z powodu braku jurysdykcji krajowej, jeżeli powstała ona w toku postępowania w danej sprawie.

Postanowienie SN z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CK 358/04

Standard: 36925

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.