Zarzut wadliwej subsumpcji

Zarzut naruszenia prawa materialnego

Wyświetl tylko:

Błędne ustalenia faktyczne, a w szczególności ustalenia oczywiście sprzeczne z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – o ile dotyczą okoliczności istotnych, tj. mogących mieć wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia - ze swej istoty zawsze muszą bowiem skutkować błędną subsumpcją, tj. nieprawidłową oceną oddanego pod osąd roszczenia przez pryzmat właściwych przepisów prawa materialnego, i to nawet w sytuacji, gdy dokonana przez sąd wykładnia tych przepisów nie budzi zastrzeżeń. Dlatego w pierwszej kolejności ocenie poddać należy zarzuty dotyczące sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, mającej wpływ na wynik sprawy, a dopiero w przypadku, gdy okażą się one niezasadne, a w konsekwencji stan faktyczny sprawy należy uznać za ustalony przez sąd prawidłowo, można dokonać analizy i oceny zarzutów rażącego naruszenia prawa materialnego.

Niedopuszczalne jest stawianie zarzutu obrazy prawa materialnego, w sytuacji, gdy skarżący jednocześnie podważa ustalenia faktyczne w tym samym zakresie. Zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie podkreśla się, że obraza prawa materialnego polega na wadliwym jego zastosowaniu lub niezastosowaniu w orzeczeniu opartym na prawidłowych ustaleniach faktycznych. Nie ma więc obrazy prawa materialnego, gdy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń faktycznych.

Wyrok SN z dnia 23 czerwca 2022 r., I NSNc 103/22

Standard: 61911 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zastosowanie przepisów prawa materialnego do niedostatecznie ustalonego przez sąd stanu faktycznego oznacza wadliwą subsumcję tego stanu do zawartych w nich norm prawnych.

Wyrok SN z dnia 10 września 2020 r., III PK 39/19

Standard: 59799 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zastosowanie prawa materialnego (subsumcja) wymaga rzetelnej rekonstrukcji podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, opartej na wszechstronnym rozważeniu zebranego materiału dowodowego. Ocena przeprowadzonych dowodów i ustalenia faktyczne powinny być zrelacjonowane w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji szczególnie starannie wówczas, gdy sąd ten – tak jak Sąd Okręgowy w rozpoznawanej sprawie – dokonał odmiennej oceny przeprowadzonych dowodów i przyjął w związku z tym inną podstawę faktyczną rozstrzygnięcia niż to uczynił sąd pierwszej instancji (art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c.).

Wyrok SN z dnia 18 grudnia 2019 r., I PK 210/18

Standard: 61646 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Powszechnie akceptowany model stosowania prawa z jednej strony polega na ustaleniu obowiązywania i stosowalności określonego przepisu prawa materialnego, a także na odtworzeniu znaczenia tego przepisu w stopniu dostatecznie precyzyjnym dla potrzeb rozstrzygnięcia (czynnik materialnoprawny), z drugiej zaś na uznaniu za udowodnione faktów sprawy i ujęciu ich w języku stosowanego przepisu prawa materialnego (sfera faktów).

Dopiero przeprowadzenie wskazanych procedur umożliwia subsumcję, czyli "podciągnięcie" miarodajnych faktów pod stosowany przepis prawa materialnego, co daje sposobność wyprowadzenie konsekwencji i wydanie finalnej decyzji sądowego stosowania prawa.

Regulacja zawarta w art. 6 k.c. (a także art. 232 zdanie 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.) koresponduje wyłącznie z etapem, w którym odtwarza się fakty, jej wpływ na subsumcję ma charakter wtórny, zachodzi tylko wówczas, gdy sąd uzna, że określone okoliczności faktyczne nie mają pokrycia w materialne dowodowym. Wynika to stąd, że ciężar udowodnienia (onus probandi) pozwala rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, także wówczas, gdy sąd nie zdołał w ogóle (w pewnej części) wyjaśnić stanu faktycznego sprawy (wyrok SN z dnia 10 stycznia 2017 r., III UK 53/16).

Wyrok SN z dnia 21 lutego 2019 r., II UK 589/17

Standard: 61441 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Błędna wykładnia polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej. Natomiast niewłaściwe zastosowanie, to błąd subsumcji, polegający na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie określonej normy prawnej.

Wyrok SA w Katowicach z dnia 30 sierpnia 2017 r., III APa 43/17

Standard: 25105 (pełna treść orzeczenia)

Sądy ApelacyjnePrawo cywilne

Naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie może polegać na błędnej subsumcji. Wadliwa subsumcja wyraża się w niezgodności między ustalonym stanem faktycznym a hipotezą zastosowanej normy prawnej, na błędnym przyjęciu czy zaprzeczeniu związku zachodzącego między faktem ustalonym w procesie a normą prawną ( vide wyroki SN z 8 października 2002 r., IV CKN 1304/00, z 2 kwietnia 2003 r., I CKN 160/01).

W doktrynie na ogół przyjmuje się, że naruszenie prawa przez jego niewłaściwe zastosowanie może być również efektem oparcia się na normie prawnej nieistniejącej lub przyjęcia, że nie istnieje norma obowiązująca (tzw. pogwałcenie prawa w ścisłym znaczeniu). Można jednak spotkać pogląd traktujący tę ostatnią wadliwość jako naruszenie prawa przez jego błędną wykładnię.

Oceniając zasadność podstawy apelacyjnej naruszenia prawa materialnego, należy opierać się jedynie na stanie faktycznym, który stał się podstawą zaskarżonego wyroku (por. wyrok SN z 11 grudnia 2002 r., I CKN 1315/00). W szczególności nie można skutecznie dowodzić błędu w subsumcji przez kwestionowanie prawidłowości dokonanych przez sąd ustaleń faktycznych (zob. wyrok SN z 20 grudnia 2001 r., V CKN 510/00).

Wyrok SO w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2017 r., VIII Ga 99/17

Standard: 9129 (pełna treść orzeczenia)

Sądy OkręgowePrawo cywilne

Na sądzie orzekającym, a więc również na sądzie odwoławczym, spoczywa obowiązek dokonania z urzędu subsumcji pod właściwą normę prawa materialnego roszczenia procesowego powoda. Strona nie musi wskazywać podstawy materialnej żądania, a gdy tego dokona sąd nie jest nią związany.

Rzeczą sądu jest zastosowanie właściwego prawa materialnego. Sąd drugiej instancji jako sąd meriti ma obowiązek dokonania ustaleń faktycznych i to niezależnie od tego, czy strona wnosząca apelację podniosła zarzut dokonania wadliwych ustaleń faktycznych lub ich braku. Dokonanie ustaleń faktycznych umożliwia sądowi drugiej instancji ustalenie podstawy prawnej wyroku, a więc dobór właściwych przepisów prawa materialnego, ich wykładnię oraz dokonanie aktu subsumcji.

By ocenić zasadność procesowych zarzutów apelacyjnych należy ustalić podstawę faktyczną wydanego w sprawie orzeczenia. Ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia przebiega zawsze w kilku etapach, z których najważniejsze są dwa: wprowadzenie do procesu właściwego materiału faktycznego, czyli faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie oraz ustalenie prawdziwości tych faktów, co następuje z reguły w drodze postępowania dowodowego. Dopiero po ustaleniu stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Sąd dokonuje jego kwalifikacji prawnej.

Wyrok SA w Szczecinie z dnia 29 września 2016 roku, I ACa 310/16

Standard: 27711 (pełna treść orzeczenia)

Sądy ApelacyjnePrawo cywilne

Naruszenie prawa materialnego może także polegać na niewłaściwym jego zastosowaniu, sąd bowiem po wyjaśnieniu treści i znaczenia wybranego przepisu prawnego dokonuje subsumpcji, tj. podciągnięcia ustalonego stanu faktycznego pod ten przepis ,i określenia skutków prawnych z tego przepisu wynikających w konkretnym wypadku. By to uczynić prawidłowo sąd powinien najpierw porównać ustalony przez siebie stan faktyczny ze stanem faktycznym podanym w przepisie prawnym ( jego hipotezą) i stwierdzić, czy konkretny stan faktyczny odpowiada w swych istotnych elementach istotnym znamionom stanu faktycznego abstrakcyjnie określonego w przepisie prawnym.

Wyrok SA w Szczecinie z dnia 18 maja 2016 r., I ACa 1202/15

Standard: 38463 (pełna treść orzeczenia)

Sądy ApelacyjnePrawo cywilne

Zastosowanie przepisów prawa materialnego do niedostatecznie ustalonego przez Sąd drugiej instancji stanu faktycznego oznacza wadliwą subsumpcję tego stanu do zawartych w nich norm prawnych, a brak stosownych ustaleń uzasadnia zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie (por. wyrok SN z dnia 5 września 2012 r., IV CSK 76/12).

Wyrok SN z dnia 7 sierpnia 2014 r., II CSK 636/13

Standard: 49008 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Przepis prawa, który nie był i nie mógł być podstawą rozstrzygnięcia, nie może być kwalifikowany jako błąd w orzekaniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2005r., I CK 201/05). W takim wypadku nie ma związku pomiędzy ustalonym stanem faktycznym, jako przedmiotem subsumcji, a powołaną, jako naruszoną, normą prawną. 

Wyrok SN z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 464/13

Standard: 49318 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, zastosowanie (także odmowa zastosowania) przepisów prawa materialnego do niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego oznacza wadliwą subsumpcję tego stanu do zawartych w nich norm prawnych. Subsumcja oznacza podstawienie ustalonego stanu faktycznego pod abstrakcyjny stan faktyczny zawarty w normie prawnej, zatem w przypadku gdy sąd nie ustalił stanu faktycznego dokonanie takiego podstawienia nie jest możliwe (m.in. wyroki SN z dnia 5 września 2001 r., I PKN 615/00, nie publ., z dnia 5 września 2012 r., IV CSK 76/12, nie publ., z dnia 18 stycznia 2012 r., II PK 117/11, OSNAPiUS 2003, nr 15, str. 352).

Postanowienie SN z dnia 11 grudnia 2013 r., IV CSK 180/13

Standard: 19602 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Jak stwierdził Sąd Najwyższy zastosowanie przepisów prawa materialnego do niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego oznacza wadliwą subsumcję tego stanu do zawartych w nich norm prawnych, a brak stosownych ustaleń uzasadnia zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2011 r., II PK 241/10). Podobnie o prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego można mówić dopiero wówczas, gdy ustalenia stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku pozwalają na ocenę jego zastosowania.

Wyrok SN z dnia 5 września 2012 r., IV CSK 76/12

Standard: 19603 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zastosowanie przepisów prawa materialnego do niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego oznacza wadliwą subsumcję tego stanu do zawartych w nich norm prawnych (wyrok SN z 9 grudnia 2004 r. I UK 119/04, niepubl.; wyrok SN z dnia 17 sierpnia 2006 r. III UK 62/06, niepubl; wyrok SN z dnia 20 stycznia 2011 r., I BP 4/10, niepubl.).

Wyrok SN z dnia 10 marca 2011 r., II PK 241/10

Standard: 19604 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Zarzut wadliwej subsumcji prawa materialnego znajduje wówczas uzasadnienie, gdy w stabilnie ustalonym stanie faktycznym brak jest elementów hipotezy normy prawnej, która została przez Sąd zastosowana, albo gdy mimo występowania w stanie faktycznym elementów hipotezy normy prawnej Sąd błędnie nie zastosował tej normy.

Wyrok SN z dnia 25 stycznia 2007 r., V CSK 423/06

Standard: 20619 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Prawidłowe odniesienie normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, czyli właściwe skonfrontowanie okoliczności stanu faktycznego z hipotezą normy prawnej i poddanie tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy jest zastosowaniem prawa materialnego. Ocena, czy dany przepis prawa materialnego został właściwie zastosowany, zależy od uprzednio ustalonego stanu faktycznego. Wtedy dopiero bowiem można ocenić, czy sąd dokonał właściwej subsumcji, to jest ocenił, czy ustalony stan faktyczny "podpada" pod hipotezę określonej normy. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 r. IV CKN 101/2001 (Monitor Prawniczy 2007/24 str. 1371) naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, w rozumieniu art. 393[1] pkt 1 k.p.c., następuje również wówczas, gdy wyrok sądu apelacyjnego nie zawiera ustaleń odnoszących się do przesłanek normy prawa materialnego.

Wyrok SN z dnia 17 sierpnia 2006 r., III UK 62/06

Standard: 19605

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Błąd w subsumcji polega na wadliwym podciągnięciu ustalonego stanu faktycznego pod przepis prawny i wadliwym określeniu skutków prawnych wynikających z tego przepisu.

Wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2005 r., II FSK 98/05

Standard: 38460 (pełna treść orzeczenia)

Naczelny Sąd AdministracyjnyPrawo cywilne

Zastosowanie określonej normy do niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego oznacza wadliwą subsumcję tego stanu do zawartych w nim norm prawnych, a tym samym naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie.

Wyrok SN z dnia 9 grudnia 2004 r., I UK 119/04

Standard: 61516 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Przesłanki wskazane w normie prawa materialnego mają jedynie charakter hipotetyczny i dopiero porównanie ich ze stanem faktycznym przyjętym przez sąd orzekający może być uznane za stosowanie prawa. Brak ustalonego stanu faktycznego powoduje, że prawo materialne nie może być w ogóle zastosowane. Naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, w rozumieniu art. 393[1] pkt 1 k.p.c., następuje również wówczas, gdy wyrok sądu apelacyjnego nie zawiera ustaleń odnoszących się do przesłanek normy prawa materialnego.

Wyrok SN z dnia 7 maja 2003 r., IV CKN 101/01

Standard: 19606

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Nie można skutecznie dowodzić błędu w subsumcji przez kwestionowanie prawidłowości dokonanych przez sąd ustaleń faktycznych.

Wyrok SN z dnia 25 marca 1999 r., III CKN 206/98

Standard: 55548 (pełna treść orzeczenia)

Sąd NajwyższyPrawo cywilne

Serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z serwisu akceptujesz politykę prywatności i cookies.