Ubój rytualny
Pojęcia i definicje (Słowniczek)
Ubój rytualny bez ogłuszenia może być przeprowadzany tylko w zatwierdzonych rzeźniach. Obowiązek ten nie ogranicza wolności religii, ponieważ ma na celu wyłącznie zorganizowanie i uregulowanie swobodnego wykonywania uboju rytualnego z uwzględnieniem zasadniczych norm z zakresu ochrony dobrostanu zwierząt i zdrowia konsumentów mięsa zwierzęcego.
Ubój mieści się w pojęciu „obrzędu religijnego” w rozumieniu rozporządzenie Rady nr 1099/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania (Dz.U. 2009, L 303. s. 1). Jest on zatem objęty zakresem zastosowania wolności religii gwarantowanej Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej. Istnienie ewentualnych rozbieżności teologicznych w tej kwestii nie może samo w sobie podważyć tego zakwalifikowania jako „obrzęd religijny”.
w Unii istnieje ogólna zasada, że zwierzęta są uśmiercane wyłącznie po uprzednim ogłuszeniu. W drodze odstępstwa dozwolona jest praktyka uboju rytualnego bez uprzedniego ogłuszania, pod warunkiem że taki ubój jest przeprowadzany w rzeźni zatwierdzonej przez właściwe organy krajowe i w której przestrzegane są wymagania techniczne dotyczące budowy, rozplanowania i wyposażenia (wymagania te są określone w innym rozporządzeniu rozporządzenie (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. 2004, L 139, s. 55 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 45, s. 14).
Odstępstwo to w żaden sposób nie zakazuje praktykowania w Unii uboju rytualnego, lecz przeciwnie, konkretyzuje pozytywne zobowiązanie prawodawcy Unii do umożliwienia praktyki uboju zwierząt bez uprzedniego ogłuszenia w celu zapewnienia rzeczywistego poszanowania wolności religii, między innymi praktykujących muzułmanów podczas święta ofiarowania.
Obowiązek dokonywania uboju rytualnego bez ogłuszenia w zatwierdzonej rzeźni zmierza wyłącznie do zorganizowania i uregulowania – w aspekcie technicznym – swobodnego wykonywania w celach religijnych uboju bez uprzedniego ogłuszenia. Takie uregulowanie techniczne samo w sobie nie jest w stanie spowodować ograniczenia prawa praktykujących muzułmanów do wolności religii. Ubój rytualny podlega bowiem tym samym warunkom technicznym, które mają co do zasady zastosowanie w przypadku każdego uboju zwierzęcia na obszarze Unii, niezależnie od stosowanej metody.
Prawodawca Unii pogodził poszanowanie szczególnych metod uboju wymaganych przez obrzędy religijne z poszanowaniem zasadniczych norm ustanowionych rozporządzeniami nr 1099/2009 i nr 853/2004 w odniesieniu do ochrony dobrostanu zwierząt podczas ich uśmiercania oraz do zdrowia konsumentów mięsa zwierzęcego.
Wyrok TSUE z dnia 29 maja 2018 r., C-426/16 Liga van Moskeeën en Islamitische Organisaties Provincie Antwerpen VZW i in. / Vlaams Gewest, cvria, KP nr 69/18
Standard: 18076 (pełna treść orzeczenia)
Zgodnie z art. 34 ust. 1 u.o.z. zwierzę kręgowe w ubojni mogło zostać uśmiercone tylko po uprzednim pozbawieniu świadomości przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje, przy czym Trybunał uznał tę regulację za niekonstytucyjną w zakresie, w jakim nie zezwalała na poddawanie zwierząt ubojowi w ubojni (rzeźni) według szczególnych metod wymaganych przez obrzędy religijne. Oznacza to, że - uwzględniając skutki wyroku z 10 grudnia 2014 r., sygn. K 52/13 - aktualnie obowiązująca norma prawna zakazuje uśmiercania zwierząt kręgowych bez uprzedniego pozbawienia świadomości, chyba że uboju w ubojni (rzeźni) według szczególnych metod wymaganych przez obrzędy religijne dokonuje osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, niezależnie od tego, na czyje potrzeby taki ubój jest praktykowany (uregulowanie ostatniego wskazanego zagadnienia Trybunał explicite pozostawił decyzji prawodawcy).
Postanowienie TK z dnia 3 listopada 2015 r., K 32/14, OTK-A 2015/10/166
Standard: 7112 (pełna treść orzeczenia)