Powództwo o ustalenie odpowiedzialności za szkody mogące powstać w przyszłości
Przedawnienie roszczeń z czynu niedozwolonego (art. 442[1] k.c.) Interes prawny; powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. w poszczególnych kategoriach spraw Szkoda i odszkodowanie; zakres obowiązku naprawienia szkody; wysokość odszkodowania (art. 361 § 2 k.c.)
Żeby zobaczyć pełną treść należy się zalogować i wykupić dostęp.
W sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świadczenia nie wyłącza jednoczesnego ustalenia w sentencji wyroku odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia (zob. uchwała SN (7) – zasada prawna z 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69). Stanowisko to zostało podtrzymane także po wejściu w życie art. 442[1] § 3 k.c. (zob. m.in. uchwała SN z 24 lutego 2009 r., III CZP 2/09 oraz wyrok SN z 11 marca 2010 r., IV CSK 410/09).
Zmiana terminów przedawnienia oraz zapadnięcie prawomocnego wyroku przesądzającego zasadę odpowiedzialności pozwanego, nie jest zatem dostateczną podstawą do przyjęcia, że powódka nie ma interesu prawnego w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Interes prawny - o którym mowa w art. 189 k.p.c. – musi być bowiem pojmowany elastycznie, a szkoda na osobie ze swej istoty nie ma charakteru statycznego. Kolejny proces może się toczyć nawet po upływie dziesiątków lat, co znacząco zwiększy trudności dowodowe, a przesądzenie w sentencji wyroku o odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące się ujawnić w przyszłości będzie zwalniać powódkę od obowiązku udowodnienia istnienia wszystkich przesłanek jego odpowiedzialności.
Wyrok SN z dnia 28 lutego 2023 r., II CSKP 677/22
Standard: 83477 (pełna treść orzeczenia)
Na mocy ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. (Dz.U. z 2007 r. nr 80, poz. 538) w miejsce uchylonego art. 442 k.c. dodany został art. 442 [1] , który w § 3 stanowi, że w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat 3 od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Obecnie nie istnieje zatem potrzeba zapobiegania ewentualnym niekorzystnym dla poszkodowanego skutkom związanym z powagą rzeczy osądzonej, co w poprzednim stanie prawnym było jedną z podstaw dopuszczalności roszczenia o ustalenie odpowiedzialności na przyszłość.
Nawet gdyby powódka dysponowałby orzeczeniem ustalającym, jej sytuacja prawna oceniana poprzez pryzmat obowiązków w zakresie dowodzenia nie uległaby zasadniczej zmianie, albowiem w przypadku ujawnienia się „nowej szkody” na osobie, nadal byłaby obowiązana wykazać nie tylko fakt jej wystąpienia, rozmiar i skutki przekładające się na ocenę wielkości krzywdy i ewentualnej szkody majątkowej, ale także związek przyczynowy ze zdarzeniem, za którego skutki odpowiada pozwany. Samą zaś zasadę odpowiedzialności pozwanego za skutki zdarzenia z dnia 23 kwietnia 2013 r. przesądza już rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Sens wydania wyroku ustalającego zachodzi zaś wtedy, gdy powstała sytuacja grozi naruszeniem stosunku prawnego lub statuuje wątpliwość co do jego istnienia lub nieistnienia.
Wyrok SA w Białymstoku z dnia 22 września 2017 r., I ACa 898/16
Standard: 10644 (pełna treść orzeczenia)
Standard: 9521
Standard: 10089
Standard: 11965
Standard: 13133
Standard: 5687
Standard: 47493
Standard: 5688
Standard: 5689
Standard: 44631
Standard: 44630
Standard: 73171
Standard: 25121
Standard: 16913
Standard: 30400
Standard: 30056