Zaskarżenia skargą pauliańską zrzeczenia się prawa wieczystego użytkowania
Użytkowanie wieczyste (art. 232 k.c. – 243 k.c.) Przedmiot ochrony skargi pauliańskiej (art. 527 k.c. i art. 530 k.c.)
Oświadczenie dłużnika o zrzeczeniu się prawa wieczystego użytkowania może być zaskarżone skargą pauliańską (art. 527 § 1 k.c.).
Skutkiem prawnym zrzeczenia się prawa wieczystego użytkowania oraz prawa własności budynków znajdujących się na gruncie objętym tym prawem jest wygaśnięcie obu praw. Nabycie prawa własności budynków przez właściciela nieruchomości ma charakter pierwotny a wygaśnięcie prawa wieczystego użytkowania następuje wskutek konfuzji, więc zrzeczenie nie może wywrzeć bezpośredniego skutku przysporzenia w majątku osoby trzeciej. Nie oznacza to jednak, że właściciel gruntu nie uzyskuje wskutek zrzeczenia żadnej korzyści w rozumieniu art. 527 k.c.; korzyścią tą jest bowiem zwolnienie nieruchomości od obciążenia wieczystym użytkowaniem i odzyskanie pełnego władztwa nad nią w zakresie określonym w art. 140 k.c. mające wymiar wartościowy oraz uzyskanie prawa własności budynków, poprzednio stanowiących własność wieczystego użytkownika. W zakresie prawa własności budynków zachodzi więc tożsamość przedmiotowa i wartościowa przedmiotu zrzeczenia i korzyści, a w zakresie prawa wieczystego użytkowania tożsamość wartościowa wynikająca ze zwolnienia właściciela z obciążenia nieruchomości, powodującego wzrost wartości (tu około sześć milionów złotych) i odzyskania możliwości rozporządzania nieruchomością.
Korzyść uzyskana przez właściciela nieruchomości pozostaje w związku z dokonaną czynnością zrzeczenia prawa i bez tego zrzeczenia nie powstałaby w majątku osoby trzeciej.
Przyjąć należy zatem, że czynność prawna zrzeczenia prawa wieczystego użytkowania i prawa własności budynków dłużnika, wywiera skutek rozporządzający w postaci wyjścia tych praw z majątku dłużnika i pośredni skutek przysparzający w majątku właściciela nieruchomości jako osoby trzeciej. Nie można pominąć, że w tym wypadku oczywisty jest zamiar dłużnika dokonania przesunięcia majątkowego.
Wyrok SN z dnia 29 kwietnia 2015 r., IV CSK 459/14
Standard: 48100 (pełna treść orzeczenia)