Dochodzenie przez ubezpieczyciela roszczenia zwrotnego z art. 43 UFG i PBUK od spadkobierców
Regres nietypowy przeciwko kierującemu pojazdem mechanicznym (art. 43 UFG i PBUK) Skład spadku (art. 922 § 1 i 2 k.c.)
Zakład ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkodę wyrządzoną przez kierującego pojazdem w stanie po użyciu alkoholu, nie może dochodzić od jego spadkobierców roszczenia zwrotnego przewidzianego w art. 43 pkt. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.), jeżeli wypłata odszkodowania nastąpiła po śmierci kierującego pojazdem.
Roszczenie zwrotne przewidziane w art. 43 ustawy ubezpieczeniowej jest roszczeniem samoistnym i autonomicznym, nie wypływającym ze stosunku obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Powstaje ono w sposób pierwotny i konstytutywny na podstawie szczególnego przepisu ustawy z chwilą wypłaty przez zakład ubezpieczeń odszkodowania. Jeżeli zatem wypłata nastąpiła po śmierci kierującego pojazdem mechanicznym, roszczenie to nie wchodzi w skład spadku po nim.
Jeżeli wypłata przez zakład ubezpieczeń odszkodowania nastąpiła już po śmierci kierowcy - sprawcy szkody, dopiero wtedy powstało roszczenie regresowe przewidziane w art. 43 ustawy ubezpieczeniowej, a zatem nie istniało ono w chwili śmierci kierowcy i jego spadkobiercy nie są zobowiązani do zapłaty tej należności.
Za taką wykładnią przemawia nie tylko brzmienie przepisu i charakter przewidzianego w nim roszczenia zwrotnego, lecz również jego cel prewencyjno-represyjno-wychowawczy, który nie może być osiągnięty, jeżeli kierujący pojazdem zmarł, w szczególności, gdy zginął w wypadku komunikacyjnym, kierując pojazdem w okolicznościach określonych w omawianym przepisie.
Uchwała SN z dnia 16 listopada 2012 r., III CZP 61/12
Standard: 44450 (pełna treść orzeczenia)